Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балықта беттік құрылымды қолдайтын және жаңағақты қорғайтын сүйектер.
Bones in a fish that provide facial support structure and a protective covering for the gills
Операкулум – бұл сүйекті балықтар мен химераларда кездесетін сүйектер тізбегі, ол беттік құрылымды қолдау және жаңағақты қорғау қызметін атқарады; сонымен қатар, ол тыныс алу мен тамақтану үшін де пайдаланылады.
The operculum is a series of bones found in bony fish and chimaeras that serves as a facial support structure and a protective covering for the gills; it is also used for respiration and feeding.
Анатомия
Операциялық серияда төрт сүйек сегменті бар: преперкулум, субперкулум, интерперкулум және операкулум. Преперкулум – организмнің канал тесіктеріне қарай бағытталған тікұшақтар тізбегіне ие, жарты ай пішіндес құрылым. Преперкулумды оның құрсақ шетінің астында орналасқан ашық кондиль арқылы табуға болады; ол сондай-ақ операкулуммен, субперкулуммен және интерперкулуммен арт жағынан шектеседі. Субперкулум көбінесе сүйекті балықтарда тікбұрышты пішінде болады және преперкулум мен операкулум компоненттерінің құрсақ жағында орналасқан. Бұл операциялық сериядағы ең жұқа сүйек сегменті және ол жаңқаның тікелей үстінде орналасқан. Интерперкулум үшбұрышты пішіндес және субперкулуммен артқы-жоғарғы жағынан, ал преперкулуммен алдыңғы-жоғарғы жағынан шектеседі. Бұл сүйектің жоғарғы және құрсақ жақтарында қысқа екені белгілі.
The opercular series contains four bone segments known as the preoperculum, suboperculum, interoperculum and operculum. The preoperculum is a crescent shaped structure that has a series of ridges directed posterodorsally to the organism’s canal pores. The preoperculum can be located through an exposed condyle that is present immediately under its ventral margin; it also borders the operculum, suboperculum, and interoperculum posteriorly. The suboperculum is rectangular in shape in most bony fish and is located ventral to the preoperculum and operculum components. It is the thinnest bone segment out of the opercular series and is located directly above the gills. The interoperculum is triangular shaped and borders the suboperculum posterodorsally and the preoperculum anterodorsally. This bone is also known to be short on the dorsal and ventral surrounding borders.
Даму
Даму кезінде оперкулярлық серия алғашқы қалыптасатын сүйек құрылымдарының бірі екені белгілі. Үш тікенекті балықта ұрықтанғаннан кейін шамамен жеті күн өткен соң оперкулярлық серияның қалыптасқаны байқалады. Бірнеше сағаттан кейін пішінінің қалыптасуы көрінеді, ал жекелеген компоненттері кейінірек бірнеше күннен соң дамиды. Оперкулум сүйегінің мөлшері мен пішіні организмнің мекендеу орынына байланысты. Мысалы, тұщы су үш тікенекті балықтары теңіз үш тікенекті балықтарына қарағанда аз тығыз және кішкентай оперкулярлық серияны құрайды. Теңіз үш тікенекті балықтарында оперкулум сүйегі үлкен және қалың болады. Бұл оперкулум сүйегінде эволюциялық өзгерістер болғанын көрсетеді. Қалың және тығыз сүйек үш тікенекті балықтың ортасынан туындаған табиғи іріктеудің нәтижесі болуы мүмкін. Оперкулярлық серияның дамуы уақыт өте келе күрт өзгерген. Үш тікенекті балықтың қазба қалдықтары оперкулум сүйегінің ататектік пішіндерін көрсетеді. Жалпы, оперкулум сүйегі пішіні үшбұрышты болып, мөлшері уақыт өте келе қалыңдаған. Оперкулярлық серияның дамуына қажетті гендерге Eda және Pitx1 гендері жатады. Бұл гендер гнатостомаларда қабықша тәрізді пластиналардың дамуы мен жоғалуына қатысты. Эндотелин1 жолы оперкулум сүйегінің дамуымен байланысты деп саналады, себебі ол гиомандибулярлық аймақтың дорсаль-вентральды құрылымын реттейді. Зебра балықтарындағы Edn1 жолындағы мутациялар оперкулярлық серияның пішіні мен мөлшерінің бұзылуына әкелетіні белгілі. Оперкулярлық серия оттегі алу үшін маңызды. Ауыз жабыла бастағанда олар ашылады, балық ішіндегі қысымды төмендетеді. Су балықтың жабын қабаттары арқылы төмен қысымға қарай ағып, судан оттегінің бір бөлігі сіңіріледі. Кеміршекті акулалар (химералар) жұмсақ және икемді оперкулярлық қақпақтарына ие. Акулалар, шаяндар және эласмобранды балықтардың туыстары оперкулярлық сериядан dépour. Олар дене қабырғасын тесетін жаңқа тесіктері арқылы тыныс алады. Оперкулум сүйегі болмаған жағдайда, көптеген акулалар қолданатын, мысалы, ағынмен желдету сияқты, суды жабындарға жеткізудің басқа әдістері қажет.
During development the opercular series is known to be one of the first bone structures to form. In the three spined stickleback the opercular series is seen forming at around seven days after fertilization. Within hours the formation of the shape is visible and then the individual components are developed days later. The size and shape of the operculum bone is dependent on the organism's location. For example, fresh water threespine sticklebacks form a less dense and smaller opercular series in relation to marine threespine sticklebacks. The marine threespine stickleback exhibits a larger and thicker opercular series. This provides evidence that there was an evolutionary change in the operculum bone. The thicker and more dense bone may have been favored due to selective pressures exerted from the threespine stickleback's environment. The development of the operculuar series has changed dramatically over time. The fossil record of the threespine stickleback provide the ancestral shapes of the operculum bone. Overall, the operculum bone became more triangular in shape and thicker in size over time. Genes that are essential in the development of the opercular series include the Eda and Pitx1 genes. These genes are known to be a part of the development and loss of armor plates in gnathostomes. The Endothelin1 pathway is thought to be associated with the development of the operculum bone since it regulates dorsal ventral patterning of the hyomandibular region. Mutations in the Edn1 pathway in zebrafish are known to lead to deformities of the opercular series' shape and size. The opercular series is vital in obtaining oxygen. They open as the mouth closes, causing the pressure inside the fish to drop. Water then flows towards the lower pressure across the fish's gill lamellae, allowing some oxygen to be absorbed from the water. Cartilaginous ratfishes (chimaeras) possess soft and flexible opercular flaps. Sharks, rays and relatives among elasmobranch fishes lack the opercular series. They instead respire through a series of gill slits that perforate the body wall. Without the operculum bone, other methods of getting water to the gills are required, such as ram ventilation, as used by many sharks.