Кіріспе
Британдық баспагер және журналист Натаниел Мист (30 қыркүйек 1737 жылы қайтыс болды) – 18 ғасырдағы британдық баспагер және журналист, оның “Mist’s Weekly Journal” газеті Роберт Уолполдың виг үкіметтеріне қарсы ең ірі, көзге түсетін және ашық оппозициялық басылым болды. Басқа оппозициялық газеттер тартынғанда, Мист Уолполдың үкіметіне және бүкіл Ганновер үйіне тікелей шабуыл жасады. Ол Льюис Теобальдтан Дэниел Дефоге дейін әртүрлі авторларды псевдонимдермен жұмысқа алған, мықты сенімді және жанкешті якобит болды және үкімет оны жиі қоздырушылық үшін сотқа тартып отырды. Оның ерте жылдары шашыраңқы, ал ол 1716 жылы табысты баспахананың иесі ретінде алғаш рет көпшілік назарына ілікті. Баспахананың иесі және жетекшісі ретінде ол бірден өзінің журналдарын жариялауға кірісті. Оның алғашқы тәжірибесі “The Citizen” 1716 жылы тек тоғыз нөмірге ғана жетті. Екінші жолы 1716 жылдың желтоқсанында “Weekly Journal, немесе Saturday’s Post” газетін иеленуге тырысты. Кейін, 1725 жылдың мамырында, ол “Mist’s Weekly Journal” (Мист жариялаған апталық журнал) болып өзгерді. 1717 жылы ол “Wednesday’s Journal” журналын шығаруға тырысты, бірақ ол тек бес нөмірге жетті, ал “The Entertainer” 1718 жылы басқа баспаханаға өткенге дейін 38 нөмірге сәтті жарияланды. Дегенмен, “Mist’s Weekly Journal” үлкен жетістікке ие болды және редактордың жеке саяси көзқарасын көрсетті. Профессор Арне Биалушевски сондай-ақ Мисттің “Капитан Чарльз Джонсон” псевдонімімен “Ең танымал қарақшылар мен кісі өлтірушілердің толық тарихы” кітабын жазғанын көрсетті.
Nathaniel Mist (died 30 September 1737) was an 18th century British printer and journalist whose Mist's Weekly Journal was the central, most visible, and most explicit opposition newspaper to the whig administrations of Robert Walpole. Where other opposition papers would defer, Mist's would explicitly attack the government of Walpole and the entire House of Hanover. He was a Jacobite of strong convictions and pugnacious determination who employed various authors writing under pseudonyms, from Lewis Theobald to Daniel Defoe, and was frequently tried by the government for sedition. His early years are obscure, and he first enters the public record and public eye as the owner of a successful printing press in 1716. As owner and master of the press, he began immediately to publish his own journals. His first effort, The Citizen, ran to only nine issues in 1716. His second effort was to take over Weekly Journal, or, Saturday's Post in December 1716. This would later, in May 1725, become Mist's Weekly Journal (the Weekly Journal published by Mist). In 1717, he attempted Wednesday's Journal, but that ran to only five issues, and The Entertainer in 1718 ran successfully to 38 issues before being taken over by another press. Mist's Weekly Journal, however, was an enormous success and reflected the editor's personal political vision. Professor Arne Bialuschewski also showed that Mist probably wrote under the pseudonym "Captain Charles Johnson" to create A General History of the Robberies and Murders of the Most Notorious Pyrates.
"Мисс" апталық журналы
Натаниел Мисттің газеті, оның иесі мен редакторы сияқты, жала жабу айыбымен жиі қудаланды, бірақ ол 1716 жылдан 1737 жылға дейін сәтті жарияланды (соңғы үш жыл бойы Мисттің өзі қатыспады). Мист рұқсат етілген және тыйым салынған сөздердің арасындағы шекараны жақсы білгендіктен, бизнесте және көбінесе бостандықта қала алды. Ол ағымдағы дау-жанжалдарды, әдебиетті және оқиғаларды ашық талқылайтын, бірақ мәселе саяси сипатта болғанда немесе ақсүйектердің істеріне тигенде, аллегорияны немесе ойдан шығарылған тарихты пайдаланатын. Мысалы, ол алыс елдер туралы жазған авторларды басып шығаратын, бірақ оқырмандар бұл елдің іс жүзінде Англия екенін түсінетін. Ол тарихтағы белгілі бір эпизодтарды, мысалы, Жаңару дәуірін сипаттап, Стюарттардың қайта оралуының дұрыс екенін меңзеп айтатын. Ол патшаның тирандық жасағаны туралы танымал жазалаушылар туралы жариялап, халықтың ханноверлік "басқыншыға" қарсы шара қолдануы керегін білдіретін. Сыбайлас жемқор министрлер туралы фантастикалық әңгімелер Роберт Уолполға жасалған түсініктемелер болар еді. Құқық бұзушылардың кемелерін қалай ұйымдастырғаны туралы мәліметтер Уолполдың Британ парламентін басқаруына теңеу ретінде берілетін. Сонымен қатар, үкімет бұл туралы білгеннен кейін (және 1722 жылы шағымданғаннан кейін), Мисті тұтқындап, сотқа тартқан сайын, оның журналының танымалдылығы арта түсетін. Мистің апталық орташа таралымын нақты білу мүмкін емес, бірақ ол аптасына шамамен 8000–10000 дананы құраған болуы мүмкін (Чэпман 379).
Үкімет жауаптары
Дегенмен, үкімет Натаниел Мист туралы шын мәнінде уайымдады, сондықтан оны тыңдап, оған тыңдау, оның үшін жазу және оны ең зиянды мақалалардан алшақтату үшін Дэниел Дефоны жұмысқа алды. 1718 жылы Дэниел Дефо Мист жариялауға дайындалған материалдарды өзі тоқтатқанын және Мисттің өзінің бақылауында екенін мәлімдеді. Бұл, әрине, асыра айтылғандықтан, Дефо кейінірек Мисті кем дегенде үш рет түрмеден босатқанын айтты. 1724 жылы Дефо Мистпен жұмысын толық аяқтағанда, ол Applebee's Journal журналында Мистің онымен (физикалық) төбелесіп, қорлағаны туралы шағымданды, ал 1730 жылы Мистің оның мансабына зиян келтіргеніне шағымданды (дегенмен бұл Дефоның үкіметтік агент екенін басқа баспагерлерге ашқандықтан болуы мүмкін). Натаниел Мисттің «Мистің апталық журналы» үшін тұтқындалған және сотталған оқиғаларының арасында 1717 жылы үш, ал 1718 жылы екі жағдай болды. 1720 жылы Лордтар палатасы оны кінәлі деп тапты, 50 фунт стерлинг айыппұл төледі, үш ай түрмеде отырды және көпшілік оған мейірімділікпен қараған атқыш тақтаға (pillory) жіберілді. Одан бөлек, ол жеті жыл бойы жақсы мінез-құлық танытатынына кепілдік беруі керек еді. Он бір айдан кейін ол Георг I-ді «қатыгез, әдепсіз, білімсіз ескі тиран және оның ақымақ ұлы» деп атады және оны жала жапқан авторды ашпағаны үшін түрмеге қамады. 1723 және 1724 жылдары ол сотқа тартылып, 100 фунт айыппұл төлегеннен кейін бір жылға бас бостандығынан айырылды. Соңында, 1727 жылы ол Георг I-ге қарсы жала жапқандығы үшін сотталды және өмір бойы жақсы мінез-құлық танытатынына кепілдік бере алғанша түрмеде қалуға бұйырылды. Бұл Мистті Францияға қашуға мәжбүр етті.
Қалған жері
Франциядан Натаниел Мист бір уақыт бойы Мисттің апталық журналын басқаруды жалғастырды. Ол Филип Уортонның 1-ші герцогы Уортонның үйіне қосылды және 1728 жылдың тамызында (Лондондағы "Кедей операсының" танымалдылығы шарықталып, министрлікке наразылық күшейген кезде) Мисттің апталық журналында "Амос Друдж" (Уортон) авторлығындағы "Персия хаты" жарияланды. Бұл хат "Персиядағы" билікті басып алудан кейінгі сыбайлас жемқорлық пен бостандықтардың жоғалуын түсіндірді. Осы басылым үшін жиырмадан астам адам тұтқындалды. Бұл журналдың бір данасы жарты гинеяға дейін сатылды. 1728 жылдың қыркүйек айында тағы бір саны Уолполл министрлігі мен патшалық отбасыға тым тікелей шабуыл жасады, нәтижесінде баспаханалар қиратылды. Баспаханалар қиратылғаннан кейін журнал "Фогс журналы" деп аталды және Чарльз Моллойға берілді. Сондай-ақ 1728 жылы "Мист" журналында Александр Поупқа сын айтылды, оған жауап ретінде Поуп "Дунциадада" Мисттің апталық журналын интеллектуалдық және саяси құлдыраудың белгісі ретінде көрсетті. 1729 жылы Мист Болонь-сюр-Мерге көшіп, "Ескі Претендент" үшін жұмыс істей бастады. Оның міндеті – якобиттердің мүддесіне ыңғайлы жаңалықтарды ағылшын баспасөзіне сіңіру және Англиядағы якобиттермен құпия хат алмасуды ұйымдастыру болды. 1730 жылы ол Чарльз Моллоймен бірлесіп Франциядан Англияға шарап тасымалдау және осы тасымалды құпия хабарларды жеткізу үшін пайдалану жөніндегі кәсіпорын құрды. Бірақ 1734 жылға қарай ол эмигранттағы якобиттердің арасында беделін жоғалтқан сияқты, ал 1737 жылы Англияға оралуға рұқсат алды. Ол 1737 жылы Болоньде қайтыс болды, ал оның әйелі соңғы шарап партиясының кедендік бажын төлеу үшін жеке заттарын кепілге қоюға мәжбүр болды.