Кіріспе

Ағылшын дәрігері және редакторы (1754–1825), бұл адамның англикандық дін қызметкері және туысы Томас Боудлер, LRCP, FRS ('/b//aʊ//d//l//ər/; 11 шілде 1754 – 24 ақпан 1825) – ағылшын дәрігері, әпкесі Генриетта Мария Боудлер редакциялаған Уильям Шекспирдің пьесаларының цензураланған басылымын, «Отбасылық Шекспирді» жариялағанымен белгілі. Олар 19 ғасырдағы әйелдер мен балалар үшін түпнұсқадан гөрі лайықтырақ деп есептеген нұсқаны іздеді. Боудлер сонымен қатар континенттік Еуропа туралы білімі бар еңбектер де жариялады. Оның соңғы жұмысы Эдвард Гиббонның «Рим империясының құлдырауы және зымырауы» еңбегінің цензураланған нұсқасы болды, ол 1826 жылы немересі және өмірбаян жазушысы Томас Боудлер кішінің қадағалауымен жарық көрді. Оның атынан «bowdlerise» немесе «bowdlerize» деген сөз туындады, ол цензуралау, әдебиетте, фильмдерде және теледидарда балаларға жарамсыз деп саналған элементтерді жоюды білдіреді.

Өмірбаян

Томас Боудлер Сомерсет қаласындағы Батқа жақын Бокс ауылында дүниеге келді. Ол бай банкир Томас Боудлердің (1719–1785) және оның әйелі Елизаветаның (құрметті Cotton) алты баласының ең кішісі болды (1797 ж. қайтыс болды), ол Коннингтон, Хантингдонширдегі 6-шы баронет, сэр Джон Коттонның қызы еді. Содан кейін ол төрт жыл бойы Еуропа құрлығын аралап, Германия, Венгрия, Италия, Сицилия және Португалияға сапар шекті. 1781 жылы Лиссабонда өлімге әкелетін аурумен күресіп жатқан жас досынан қызбаға шалдықты. Денсаулығы нашарлап, медициналық мансапқа қарсылық білдіре отырып, Англияға оралды. 1781 жылы Корольдік қоғамның (FRS) мүшесі және Корольдік дәрігерлер колледжінің (LRCP) лицензиаты болып сайланды, бірақ медициналық тәжірибесін жалғастырмады. Боудлер шабуылы оның есімімен аталады. Боудлердің алғашқы жарияланған еңбегі – 1787 жылғы қыркүйек және қазан айларында Голландиядан жазылған хаттар (1788), онда Пруссияның Голландияға басып кіргені туралы куәгерлік айтылған. 1800 жылы Боудлер Уайт аралындағы Сент-Бонифацидегі шалғайдағы үйді жалға алып, он жыл тұрды. 1811 жылдан 1825 жылы қайтыс болғанға дейін Боудлер Свонси шығанағына көрінетін Риддингс үйінде тұрды, одан ол Ұлыбритания мен Еуропа бойынша кеңінен саяхаттады. 1815 жылы «Францияға эмиграциялау туралы байқаулар, денсаулық, экономика және балалардың білімі туралы есеппен» атты еңбегін жариялады, бұл ағылшын науқастардың француз шипажайларынан аулақ болып, Мальтаға баруын ұсынатын ескерту тудырды. 1827 жылға қарай бұл еңбек бесінші басылымына жетті. Өмірінің соңғы жылдарында Боудлер тарихшы Эдвард Гиббонның еңбектерінің тазартылған нұсқасын дайындады, ол 1826 жылы қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Оның аталары Томас Боудлер (1638–1700) және Томас Боудлер (1661–1738) жинаған 17 және 18 ғасырлардағы трактаттардың тазартылмаған үлкен кітапханасы Лампетердегі Уэльс университетіне сыйға тартылды. 1825 жылы Боудлердің жүрегі жақын туысы, сондай-ақ Томас Боудлер «Кейінгі Джон Боудлер, Эск. туралы естелік», сонымен қатар «Отбасылық Шекспир» журналының редакторы туралы қосымша ақпарат жариялады.

Шекспир отбасы

Боудлер бала кезінде әкесі отбасына Шекспирдің шығармаларын оқып, қуаныш сыйлаған. Кейін Боудлер әкесінің әйелі мен балаларына лайықсыз деп ойлаған үзінділерді алып тастағанын немесе өзгерткенін түсінді. Боудлер әкесі сияқты "сақтықпен және ойлы оқырман" емес отбасылар үшін, өздігінен тазартуды жүзеге асыра алмайтын жағдайда қолданылуы мүмкін басылымды шығарудың қажеті бар деп ойлады. 1807 жылы "Отбасылық Шекспир" атты шығарманың бірінші басылымы 24 пьесадан тұратын төрт томдық жинақта жарық көрді. 1818 жылы барлық 36 пьесаны қамтитын екінші басылым жарық көрді. 1850 жылға дейін он бір басылым жарық көрді. Боудлер және оның жүрегі жақын туысы Томас, Томас Боудлердің әкесі туралы естеліктерінде қолданған "Шекспир" жазуы кейінгі басылымдарда (1847 жылдан бастап) "Шекспир" деп өзгертілді, бұл Шекспир есімінің жалпы қолданылатын жазуын көрсетеді. Боудлерлер мұндай жобаны бастаған алғашқылар болмаса да, Боудлердің Шекспирдің мәтінін кеңейту немесе қосымша материал қосу емес, тек сезімтал материалды алып тастауға берген міндеттемесі бұрынғы тәжірибеден өзгеше болды. Нахум Тейт, ақын лауреаты ретінде, "Патша Лир" трагедиясын қуанышты аяқтаумен қайта жазды; 1807 жылы Чарльз Лэмб пен Мэри Лэмб 20 пьесаның мазмұнын қамтитын, балаларға арналған "Шекспирден әңгімелер" жариялады, бірақ түпнұсқа мәтінді сирек келтірді. Ақын Алгернон Чарльз Суинберннің айтуынша: "Боудлердің естелігін мазақтап, оның еңбегін кемсіткеннен артық, ақымақтық сөздер ешқашан айтылмаған. Шекспирді зиялы және қиялдауы дамыған балалардың қолына жеткізуге мүмкіндік берген адамнан артық ешкім оған қызмет ете алмады".