Кіріспе

Математикада, топтың кіші топтарының торы – топтың кіші топтарынан тұратын және кіші жиынға қатысты ішінара реттелген тор. Осы торда екі кіші топтың біріктірілісі – олардың бірігуімен жасалған кіші топ, ал екі кіші топтың тоғысқан нүктесі – олардың қиылысы болып табылады.

Мысал

Диэдрлік топ Dih4-тің он кіші тобы бар, өзін және тривиальды кіші топты есепке алғанда. Сегіз топ элементінің бесеуі екінші ретті кіші топтарды тудырады, ал қалған екі бірдей емес элементі төртінші ретті бірдей циклдік кіші топты тудырады. Бұған қоса, Z2 × Z2 түріндегі екі кіші топ бар, олар [[топ теориясы] реттік элементтері]] жұптары арқылы құрылады. Осы он кіші топ құрайтын тор суретте көрсетілген. Бұл мысал сондай-ақ, топтың барлық кіші топтарының торы әдетте модульдік тор емес екенін көрсетеді. Шындығында, осы нақты торда тыйым салынған "бесбұрыш" N5 кіші тор ретінде кездеседі.

Қасиеттері

Кез келген топтың A, B және C кіші топтары үшін, егер A ≤ C (A – C кіші тобы) болса, онда AB ∩ C = A(B ∩ C); мұндағы көбейту – кіші топтардың көбейтіндісі. Бұл қасиет топтардың модулді қасиеті немесе (Дедекиндтің) модулді заңы деп аталады. Екі қалыпты кіші топтың көбейтіндісі оларды қамтитын ең кіші кіші топ болғандықтан, қалыпты кіші топтар модулді тор құрайды. Тор теоремасы топтың кіші топтарының және оның фактор-топтарының арасындағы Галуа байланысын орнатады. Зассенхаус леммасы кіші топтар торындағы фактор-топтар мен көбейтінділердің белгілі бір комбинациялары арасындағы изоморфизмді көрсетеді. Жалпы алғанда, кіші топтар торының пішініне ешқандай шектеу жоқ, яғни кез келген тор қандай да бір топтың кіші топтар торының кіші торына изоморфты. Сонымен қатар, кез келген шекті тор қандай да бір шекті топтың кіші топ торының кіші торына изоморфты болады. Кез келген шекті үлестірімді тор да қандай да бір топтың қалыпты кіші топ торына изоморфты болады.

Қалыпты торлар

Кейбір қасиеттері бар кіші топтар тор құрайды, бірақ басқа қасиеттер жоқ. Қалыпты кіші топтар әрқашан модульдік тор құрайды. Шындығында, тордың модульдік болуын қамтамасыз ететін маңызды қасиет – кіші топтардың бір-бірімен коммутациялауы, яғни олар квазинормальді кіші топтар болуы. Нильпотентті қалыпты кіші топтар тор құрайды, бұл Фитинг теоремасының мазмұнының бір бөлігі. Топтар класы, егер ол изоморфизм, субнормальді кіші топтар және субнормальді кіші топтардың көбейтінділері бойынша жабық болса, Фитинг класы деп аталады. Бұл жоғарыда айтылғанды F – нілпотентті топтар класымен жалпылайды, ал тағы бір мысал – F – шешілетін топтар класы. Орталық кіші топтар тор құрайды. Дегенмен, шекті кіші топтар да, бұрылу кіші топтары да тор құрамайды: мысалы, еркін көбейтінді екі бұрылу элементімен жасалады, бірақ ол шексіз және шексіз ретті элементтерді қамтиды. Қалыпты кіші топтардың модульдік тор құрауы – жалпы нәтижелердің ерекше жағдайы, атап айтқанда, кез келген Малцев әлемінде (топтар оның мысалы болып табылады) конгруенциялар торы модульдік болады.

Топтарды олардың кіші топтар тораптары бойынша сипаттау

Кейде кіші топтардың торы туралы теориялық ақпарат бастапқы топ туралы ақпаратты қорыту үшін қолданылуы мүмкін, бұл идея Форсайттың жұмысына дейін жетеді. Мысалы, Оре дәлелдегендей, топ жергілікті циклді болады, егер және ғана егер оның кіші топтар торы үлестірілетін болса. Егер торап өсу тізбегі шартын қанағаттандырса, онда топ циклдік болады. Кіші топтардың торы толықтырылған тор болатын топтар толықтырылған топтар деп аталады, ал кіші топтардың торы модульдік торлар болатын топтар Ивасава топтары немесе модульдік топтар деп аталады. Осындай теориялық сипаттамалар шешілмелі топтар мен кемел топтар үшін де бар.