Кіріспе

Имморталдалған жасушалар тізімі – басқа, күштірек жасушалармен өсіп кеткен көптеген жасушалар тізімі. Биомедициналық зерттеулерде кеңінен қолданылатын көптеген жасушалар басқа, күштірек жасушалармен өсіп кеткен. Мысалы, қалқанша безі жасушалары деп саналғандары іс жүзінде меланома жасушалары болған, ал қуық безі тіндері – көк қуыстың қатерлі ісігі, ал жатырдың қалыпты жасушалары – сүт безінің қатерлі ісігі. Бұл – басқа жасушалармен араласып, өсіп кеткен жасушалар тізімі. Лейкемия және лимфома жасушаларын тексеру нәтижесінде осы жасушалардың шамамен 15% олар деп есептелетіндей емес екені анықталды. Қазіргі уақытта зерттеулердегі қателіктерді болдырмау үшін ластанған жасушалар тізімін санап, қайта атау жұмысы жүргізілуде. Ластанған жасушалар олардың нақты табиғатын білмей зерттеулерде кеңінен қолданылған. Мысалы, эндотелий ECV 304 немесе мегакариоциттер DAMI жасушалары бойынша жүргізілген зерттеулердің көпшілігі шын мәнінде көк қуыстың карциномасы және эритролейкемия жасушаларында жүргізілген. Осылайша, осы жасушалар желілерін пайдалана отырып, эндотелийдің немесе мегакариоциттердің ерекше функцияларын зерттеудің барлық нәтижелері қате болып шықты, бұл ескерту ретінде қызмет етеді. Жасушалардың ластануының екі негізгі себебі бар: жасушалар зерттеу топтары арасында жиі алмастырылады; егер үлгі өңдеу кезінде ластанып, кейін берілсе, жасушалардың келесі алмасуы ластанушы популяцияның қалыптасуына әкеледі, бірақ жасушалардың бір бөлігі әлі де шынайы болады. Одан да қауіптісі – бастапқы ластану: бастапқы жасушалар желісі құрылған кезде, кейбір ластаушы жасушалар кездейсоқ түрде мәдениетке енгізіліп, уақыт өте келе қажетті жасушалардан өсіп кетеді. Алғашқы тестілеулерде жасушалар желісі шынайы және жаңа екені анықталды, бірақ шын мәнінде, ол құрылғаннан кейін көп ұзамай жоғалып кетті және мұндай жасушалар желісінің барлық үлгілері іс жүзінде ластанушы жасушалар болып шықты. Жасушалар желісінің қайда ластанғанын анықтау үшін ұзақ зерттеулер қажет. Ластану деп бағаланған араласу шын мәнінде екі жасушалар желісінің шатасуы болуы мүмкін, бірақ көбінесе ластану деп есептеледі. Жасушалар желісінің ластанғаны анықталғаннан кейін, олар әдетте олар деп есептелетін жасушалардың нақты түрін талап ететін зерттеулер үшін қайтадан қолданылмайды. Ластанған жасушалардың көпшілігі жойылады, бірақ кейде ластанушы жасушалар жаңа қасиеттерге ие болады (мысалы, мутация немесе вирустық трансфекция арқылы, мысалы, HeLa туындысы Det98) және осылайша жаңа ұрпақ құрайды, сондықтан олар тастаылмайды. Егер жасушалар желісі ластанған деп есептелсе, оның шынайылығы тексеріледі. HeLa жасушаларының кең таралған ластануын алғаш рет Уолтер Нельсон Рис қарапайым Giemsa бояуымен жарық микроскопы арқылы анықтады. Бұл әдіс HeLa-ны тануда жақсы жұмыс істейді, өйткені бұл жасушаларда ерекше хромосомалық аберрациялар бар. Жаңа жасушалар желілері құрылғаннан кейін мүмкіндігінше тез көбейтіліп, таратылады және/немесе ATCC сияқты сақтау мекемесіне сақталады, ластану салдарынан желінің бүліну қаупін азайту үшін. Зертханалық жағдайда сақталатын жасушалар желілерін (яғни ұзақ мерзімді сақтау үшін емес) олардың сапасы мен тұтастығын сақтау үшін HeLa немесе басқа да жиі кездесетін ластаушы заттармен ластануын мерзімді түрде тексеру жақсы тәжірибе болып саналады.

Ластанған жасушалық желілердің тізімі

Бұл тізім 488 жасушалық желіні қамтиды және соңғы рет 2016 жылғы 1 желтоқсанда жаңартылды. Cellosaurus сонымен қатар "мәселілі" жасушалық желілердің тізімін ұстап тұрады. Тізім дерекқордағы барлық жасушалық желілерден "Мәселілі жасушалық желі" деген арнайы сөздері бар түсініктемелер бойынша динамикалық түрде жасалады. 2017 жылғы мәліметтер бойынша тізімде 757 жазба бар. Егер келесі кестелердегі жеке жазбаларда түр көрсетілмесе, кестедегі түрлер болжамды және нақты жасуша түрлеріне де қатысты болады. Төмендегі кестеде "Виртуалды" деп белгіленген жасушалық желілер – бұл бастапқы көздегі ластанудың белгілі жағдайлары; бұл жасушалық желілер жойылды немесе ешқашан болған емес. Ластанбаған желілердің бар екендігі белгілі немесе күдік тудырған жағдайларда "Бар" деп белгіленеді.

Адамның зақымдалған жасушалық желілері

Клеткалық желі бар ма? Клетканың болжамды түрі Нақты клеткалық желі Нақты клеткалық типі Сілтеме Cellosaurus 207 Бар pre-B клеткалы лейкемия REH немесе CCRF-CEM pre-B клеткалы немесе T клеткалы лейкемия CVCL K034 2474/90 Виртуалды асқазан карциномасы HT 29 ішек карциномасы CVCL M629, CVCL M627 2957/90 Виртуалды асқазан карциномасы HT 29 ішек карциномасы CVCL D101 AO Виртуалды амнион HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL D631 ARH 77 Бар ма? плазмалық клеткалы лейкемия белгісіз Эпштейн-Барр вирусымен трансфекцияланған B клеткалы лимфобластоид CVCL 1072 AV3 Виртуалды амнион HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 1904 BCC1/KMC Виртуалды базальды клеткалы карцинома HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL A033 BE 13 Виртуалды T клеткалы лейкемия PEER T клеткалы лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL 1081 BJA B Бар Бүркіттің лимфомасы REH pre-B клеткалы лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL 5711 BLIN 1, 1E8 Виртуалды pre-B клеткалы лейкемия NALM 6 pre-B клеткалы лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL 8173 BM 1604 Виртуалды простата карциномасы DU 145 простата карциномасы CVCL 1968 BrCa 5 Виртуалды сүт безі карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL D280 BT 20 Бар сүт безі карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 0178 CaMa (cl 15) Виртуалды сүт безі карциномасы белгісіз Лабораториялық тышқан/алтын хомстер клеткалары CVCL 1T14 CaOV Виртуалды жұмыртқа безі карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL M091 CaVe Виртуалды асқазан карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8444 Chang liver бауыр HeLa жатыр мойны аденокарциномасы; Lacroix (2008) CVCL 0238 CHB Виртуалды астроцитома белгісіз Лабораториялық егеуқұйрық глиальды клеткалары? CVCL 1R45 CMP, CMPII C2 Ішектің виртуалды аденокарциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL D297 CVCL L115 CO (COLE) Ходжкин ауруы CCRF-CEM T клеткалы лейкемия CVCL J653 COLO 818 Виртуалды меланома COLO 800 меланома CVCL 1998 D18T Виртуалды синовиялық клеткалар HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8669 DAMI Виртуалды мегакариоциттер HEL эритролейкемия MacLeod et al. (1997a, b) CVCL 4360 DAPT Виртуалды пилоциттік астроцитома HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL D279 Detroit 6 (Det6) Виртуалды стернальді сүйек миы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 2436 Detroit 30A (Det30A) Виртуалды карцинома асциты HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8674 Detroit 98 (Det98), Det98/AG, Det98/AH 2, Det98/AHR Виртуалды стернальді сүйек миы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8188 DD Виртуалды қатерлі гистиоцитоз K 562 терминалды ХСЛ Drexler et al. (2003) CVCL J651 EB33 Виртуалды простата HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8344 ECV 304 Виртуалды қалыпты эндотелий T 24 көк шөлке карциномасы Dirks et al. (1999); Lacroix (2008) CVCL 2029 EH Виртуалды түкті клеткалы лейкемия HK түкті клеткалы лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL L804 ElCo Виртуалды сүт безі карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8686 EPLC 32M1 Виртуалды өкпе карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8193 EPLC 65H Виртуалды өкпе карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8194 ESP1 Виртуалды спорадикалық Бүркіттің лимфомасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8351 EU 1 Виртуалды pre-B клеткалы лейкемия REH pre-B клеткалы лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL 8857 EU 7 Виртуалды T клеткалы лейкемия CCRF-CEM T клеткалы лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL 8865 EUE Виртуалды ұрықтың тері асты жасушалары HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 7262 EVLC2 Виртуалды трансфекцияланған көк тамыр эндотелийі белгісіз эндотелий емес? Unger et al. (2002) CVCL 8687 F2 4E5 Виртуалды тимус эпителийі SK HEP 1 бауыр карциномасы CVCL A040 F2 5B6 Виртуалды тимус эпителийі SK HEP 1 бауыр карциномасы CVCL A041 F255A4 Виртуалды HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8688 FL Виртуалды амнион HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 1905 FQ, RB, RY, SpR Виртуалды Ходжкин ауруы жұлын OMK 210 Үш жолақты түнгі маймыл бүйрегі CVCL L984, CVCL L985, CVCL U964, CVCL L986 G 11 Виртуалды сүт безі карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL U962 GHE Виртуалды астроцитома T 24 көкпек карциномасы CVCL 8199 Girardi heart жүрек HeLa жатыр мойны аденокарциномасы; Lacroix (2008) CVCL 2254 GM01312 миелома белгісіз Эпштейн-Барр вирусымен трансфекцияланған B клеткалы лимфобластоид Drexler et al. (2003) CVCL J111 GM01500 миелома белгісіз Эпштейн-Барр вирусымен трансфекцияланған B клеткалы лимфобластоид Drexler et al. (2003) CVCL D870 GREF X Виртуалды бауыр миофибробласттары белгісіз Лабораториялық егеуқұйрық клеткалық желісі CVCL 7667 HAEND бауыр ангиосаркомасы белгісіз эндотелий емес? Unger et al. (2002) CVCL 8690 hAG Виртуалды аденоматоидты қуыс T 24 көкпек карциномасы CVCL 8223 HBC Виртуалды инфильтрациялық түтік карциномасы белгісіз егеуқұйрық клеткалық желісі CVCL M630 HBT3, HBT E, HBT 39b Виртуалды сүт безі карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL D281, CVCL M746, CVCL J652 HCE Виртуалды жатыр мойны карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL M619 HEK Виртуалды ұрықтық бүйрек HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL M624 HEK/HRV трансфекцияланған ұрықтық бүйрек HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL M625 HEL R66 Виртуалды ұрықтық өкпе белгісіз Гривет клеткалық желісі CVCL 1R39 HEp 2 Виртуалды көмекей эпидермоидты карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы Chen (1988); Lacroix (2008) CVCL 1906 HIMeg 1 Бар ма? ХСЛ HL 60 миелобластық лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL 8439 HKB 1 Виртуалды Ходжкин ауруы белгісіз белгісіз Drexler et al. (2003) CVCL 5290 HMV 1 Виртуалды меланома HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8233 HPB ALL Бар T клеткалы лейкемия Jurkat T клеткалы лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL 1820 HPB MLT Виртуалды T клеткалы лейкемия HPB ALL T клеткалы лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL 7959 hPTC Виртуалды папиллярлы қалқанша безі карциномасы белгісіз үйшік шошқа клеткалық желісі CVCL 8224 HS 445 Ходжкин ауруы белгісіз Эпштейн-Барр вирусымен трансфекцияланған B клеткалы лимфобластоид Drexler et al. (2003) CVCL 0761 HS Sultan Виртуалды көптеген миелома плазмацитомасы Jijoye Эндемикалық Бүркіттің лимфомасы Drexler et al. (2001) CVCL 2516 HuK°39 Виртуалды бүйрек HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8283 HuT Виртуалды фибросаркомадан туындаған 8387 жасушалар HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL M861 IM 9 көптеген миелома белгісіз Эпштейн-Барр вирусымен трансфекцияланған B клеткалы лимфобластоид; Lacroix (2008) CVCL 1305 IMC 2 Виртуалды жақ сүйек карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8245 Intestine 407 (INT 407) Виртуалды ішек эпителийі HeLa жатыр мойны аденокарциномасы; Lacroix (2008) CVCL 1907 J96 Виртуалды лейкемиялық қан HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 3990 J111 Виртуалды моноциттік лейкемия HeLa жатыр мойны аденокарциномасы; Lacroix (2008) CVCL 2965 JHC Виртуалды плацента HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL M093 JHT Виртуалды трансфекцияланған плацента HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL M620 JOSK I, K, M, S Виртуалды моноциттік лейкемия U 937 гистиоциттік лимфома CVCL 2082, CVCL 81411, CVCL 2083, CVCL 8142 K051 Бар ма? миелобластық лейкемия K 562 терминалды ХСЛ Drexler et al. (2003) CVCL 3000 Karpas 45 Бар T клеткалы лейкемия белгісіз белгісіз CVCL 1326 KB Виртуалды ауыз карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы; Lacroix (2008) CVCL 0372 KBM 3 Бар моноциттік лейкемия HL 60 миелобластық лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL A425 KE 37 Бар T клеткалы лейкемия CCRF-CEM T клеткалы лейкемия CVCL 1327 KM 3 Бар ма? pre-B клеткалы лейкемия REH pre-B клеткалы лейкемия CVCL 0011 KMS 21 BM Бар ма? миелома белгісіз белгісіз Drexler et al. (2003) CVCL 2991 KPB M15 Виртуалды терминалды ХСЛ KYO 1 терминалды ХСЛ Drexler et al. (2003) CVCL 5308 KP P1 Виртуалды простата карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL D283 L132 Виртуалды ұрықтық өкпе эпителийі HeLa жатыр мойны аденокарциномасы; Lacroix (2008) CVCL 1908 L 540 Бар Ходжкин ауруы CCRF-CEM T клеткалы лейкемия Drexler et al. (2003) CVCL 1362 L 591 Бар ма? Ходжкин ауруы белгісіз Эпштейн-Барр вирусымен трансфекцияланған B клеткалы лимфобластоид Drexler et al. (2003) CVCL 1867 LED Ti жатыр мойны карциномасы HeLa жатыр мойны аденокарциномасы CVCL 8438 LR10.6 ...