Кіріспе

Акула түрлері

Қара итбалық (Centroscyllium fabricii) – этмоптеридтер тұқымдасына жататын итбалық акуласының бір түрі. Ол континенттік шельфтің сыртқы бөлігінде және континенттік беткейде кеңінен таралған. Әйелдер әдетте еркектерге қарағанда терең суларда мекендейді, ал аймаққа байланысты, кішкентай акулалар үлкендерге қарағанда басқа тереңдікте кездесуі мүмкін. Бұл түр Атлант мұхитында, Гренландия мен Исландиядан Вирджиния және Батыс Африкаға дейін, сондай-ақ Африканың оңтүстік-батысы мен Аргентинаның оңтүстігінде кеңінен таралған. Өзінің тұқымындағы ең ірі мүшесі болып табылатын қара итбалықтың ұзындығы әдетте шамалы болады. Оның денесі қара қоңыр түсті, төменгі жағы жоғарғысынан қараңғырақ, денесінде шашыраңқы, өте кішкентай биолюминесцентті мүшелер орналасқан. Оның екі арқа қанатының алдында қалың тікендер болады, ал анальдық қанаты жоқ. Белсенді және топтап жүретін қара итбалық – мүмкіндікті пайдаланатын жыртқыш және қоқыс жегіш, ол негізінен сүйекті балықтармен, қабықшалылармен және бас аяқты моллюскалармен қоректенеді. Ол жатыр ішінде дамып шығатын ұрпақтарды туады, аналықтары 4-ден 40-қа дейін шабақтарды туады, олар сары жұмыртқа қапшығы арқылы толық дамуға дейін қоректенеді. Көбею маусымы нақты белгіленбеген, жұптасу және шабақ туу жыл бойы жүреді. Қара итбалық Солтүстік Атлантикадағы терең теңіздегі коммерциялық балық аулаудың қосалқы аулауына елеулі үлес қосады; оның коммерциялық құны төмен және көбінесе тасталады. Оның ареалының үлкен бөлігінде терең су балық аулауы аз және Атлантиканың солтүстік-батысындағы популяциясы тұрақты болып көрінетіндіктен, Халықаралық табиғатты қорғау одағы осы түрді жалпы алғанда «Алаңдатуға орын жоқ» санатына енгізген. Бірақ Солтүстік-Шығыс Атлантикада оның санының қатты балық аулау қысымынан азайған болуы мүмкін деген баға берілген.

Таксономия және филогенезия

Қара иттің алғашқы белгілі нұсқасы Гренландиядағы Джулианхоб маңынан жиналды және 1825 жылы Дания зоологы Йоханнес Рейнхардт оны "Ichthyologiske bidrag" еңбегінде сипаттады. Рейнхардт оған Гренландия балықтарын зерттеуді бастаған миссионер және табиғатты зерттеуші Отто Фабрициус құрметіне Spinax fabricii деген ат берді.