Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Воеводинада басым дін – православие христиандығы, көбінесе Сербия православие шіркеуі арқылы ұсынылады, ал аймақтың басқа да маңызды діндері – католик христиандығы, протестант христиандығы, ислам және иудаизм.
The dominant religion in Vojvodina is Orthodox Christianity, mainly represented by the Serbian Orthodox Church, while other important religions of the region are Catholic Christianity, Protestant Christianity, Islam, and Judaism.
Демография
Дін санағы 1953 жыл санағы 1991 жыл санағы 2002 жыл санағы 2011 жыл санағы Саны % Саны % Саны % Саны % Православ христиандар 775,722 45.3 1,170,694 58.1 1,401,475 69.0 1,491,004 77.2 Католик христиандар 561,617 32.8 458,683 22.8 388,313 19.1 336,691 17.4 Протестант христиандар 105,173 6.2 78,925 3.9 72,159 3.6 64,029 3.3 Мұсылмандар 3,254 0.2 9,775 0.5 8,073 0.4 14,026 0.7 Яһудилер 651 / 284 / 329 0.01% 254 0.01% Барлығы 1,712,619 2,013,889 2,031,992 1,916,889
Religion census 1953 census 1991 census 2002 census 2011 Number % Number % Number % Number % Orthodox Christians 775,722 45.3 1,170,694 58.1 1,401,475 69.0 1,491,004 77.2 Catholic Christians 561,617 32.8 458,683 22.8 388,313 19.1 336,691 17.4 Protestant Christians 105,173 6.2 78,925 3.9 72,159 3.6 64,029 3.3 Muslims 3,254 0.2 9,775 0.5 8,073 0.4 14,026 0.7% Jews 651 / 284 / 329 0.01% 254 0.01% Total 1,712,619 2,013,889 2,031,992 1,916,889
Православтық христиандық
Воеводина халқының абсолютті көпшілігі (77,2%) православие христиан дінін ұстанады. Олардың көп бөлігі Сербия православие шіркеуіне, ал аз бөлігі Румыния православие шіркеуіне жатады. Православие христиандығын ұстанатын этникалық топтар: сербтер, черногорлықтар, румындар және влаштар, югославтар, романдар, македониялықтар, украиндықтар, орыстар, гректер және т.б. Воеводинадағы Фрушка Гора тауы кейбір адамдар үшін православие христиандығының үш қасиетті тауының бірі саналады (қалған екеуі – Афон және Синай). Фрушка Горада он алты православие монастыры орналасқан. 16-17 ғасырларда Осман билігі кезінде Фрушка Горадағы православие монастырларының саны 35-ке дейін жеткен. Сонымен қатар, Сырмияның Белградқа қарасты (бірақ тарихи тұрғыдан Воеводинаға тиесілі) екі православие монастыры, Бачкадағы үш православие монастыры және Банаттағы жеті монастыры бар. Бұл аймақтағы христиан дінінің тамырлары 3 ғасырға дейін, Сирмия епископтығының құрылуымен байланысты. Бұл епископтық 1183 жылға дейін, Сырмия аймағы католиктік Венгрия корольдігіне қосылғанға дейін болды. 11 ғасырдағы қазіргі Воеводина аймағының болгар-славян билеушілері Ахтум мен Сермон православие христиандары болған. Аймақтағы православие халқы Орта ғасырлардағы Венгрия корольдігінде католик шіркеуінің құрылуына кедергі келтірді. 1483 жылы католик инквизиторы Якоб де Марки аймақтағы православие христиандарын католицизмге мәжбүрлеп көшіруге тырысты. 16 ғасырда Осман империясы аймақты басып алғаннан кейін, католик халқы көбінесе қашып кетті, ал Осман билігі кезінде аймақ халқының көп бөлігі православие христиандарынан тұрды, қалаларда аз ғана мұсылмандар өмір сүрді. 17 ғасырдың соңында мұсылман Осман империясы католиктік Габсбург монархиясымен ауыстырылды, Габсбург билігі кезінде көптеген католик қоныс аударушылар аймаққа келді. Осыдан кейін аймақтың солтүстік бөлігінде католиктер басымдыққа ие болды, ал оңтүстік бөлігінде православие христиандары басымдығын сақтап қалды.
The absolute majority of the population of Vojvodina (77.2%) are adherents of Orthodox Christianity. Most of the adherents belong to the Serbian Orthodox Church, and smaller number of them to the Romanian Orthodox Church. The ethnic groups whose members are mostly adherents of Orthodox Christianity are: Serbs, Montenegrins, Romanians and Vlachs, Yugoslavs, Romani, Macedonians, Ukrainians, Russians, Greeks, etc. The Fruška Gora, a mountain in Vojvodina, is considered by some as one of the three Holy Mountains of the Orthodox Christianity (The other two being Athos and Sinai). There are as many as sixteen Orthodox monasteries located on the Fruška Gora. During the Ottoman rule in the 16th and 17th centuries, the number of Orthodox monasteries on the Fruška Gora was as high as 35. There are also two Orthodox monasteries in the part of Syrmia that belong to Belgrade (but which historically belonged to Vojvodina), three Orthodox monasteries in the Bačka, and seven in the Banat. The roots of Christianity in this region date back to the 3rd century when the Episcopate of Syrmia was established. This Episcopate existed until 1183, when the region of Syrmia was included in the Catholic Kingdom of Hungary. The 11th century Bulgaro Slavic rulers of the territory of the present day Vojvodina region, Ahtum and Sermon, were Orthodox Christians. The Orthodox population which lived in the region was an impediment to the establishment of Catholic Church organization in the Medieval Kingdom of Hungary. The Catholic inquisitor, Jacob de Marki, tried in 1483 to forcibly convert Orthodox Christians in the region to Catholicism. With the Ottoman conquest of the region in the 16th century, the Catholic population mostly fled, and during Ottoman rule, the population of the region was mostly composed of Orthodox Christians, with some Muslims living in the cities. At the end of the 17th century, the Muslim Ottoman Empire was replaced with the Catholic Habsburg monarchy, and during the Habsburg rule many Catholic settlers came to the region. Catholics then became the majority in the northern parts of the region, while Orthodox Christians remained the majority in the southern parts.
Католицизм
Католик христиандары Воеводина халқының 17,4% құрайды. Католик шіркеуінің жақтастары болып табылатын этникалық топтар: венгрлер, хорваттар, буневци, немістер, словендер, чехтар, шокци, поляктар, банат болгарлары және т.б. Рома, югославтар мен словактардың шағын бөлігі де католицизмді ұстанады. Русин және украиндардың кішігірім бөлігі Шығыс католик (униялық) Хорватия және Сербияның Грек католик шіркеуінің жақтастары болып табылады, оның Грек католик Руски-Крстур епархиясы Воеводинадағы Руски-Крстурде орналасқан. Католик христиандары негізінен аймақтың солтүстік бөлігінде шоғырланған, атап айтқанда венгр этникалық басымдығы бар муниципалитеттерде, сондай-ақ көпұлтты Суботица қаласы мен Бечей муниципалитетінде. Воеводинаның екінші ірі қаласы Суботица халқының 63,02% католик. Ортағасырлық Венгрия Корольдігі кезінде аймақта тұрған католик халқы 16 ғасырда Осман империясының басып алуынан кейін аймақтан қашып кетіп, православиелік және мұсылман тұрғындарымен алмастырылды. 17 ғасырдың соңында Габсбургтер билігі орнатылған кезде аймаққа жаңа католик халқы қоныстана бастады. 18 ғасырғы отарлаулар Воеводинаның қазіргі діни құрамының негізін қалады, онда бірнеше солтүстік муниципалитеттерде католиктер басымдығы бар.
Catholic Christians constitute 17.4% of the population of Vojvodina. The ethnic groups whose members are mostly adherents of the Catholic Church are: Hungarians, Croats, Bunjevci, Germans, Slovenes, Czechs, Šokci, Poles, Banat Bulgarians, etc. A smaller percentage of Romani, Yugoslavs, and Slovaks are also adherents of Catholicism. The ethnic Rusyns and a smaller part of the ethnic Ukrainians are adherents of the Eastern Catholic (Uniate) Greek Catholic Church of Croatia and Serbia, of which the Greek Catholic Eparchy of Ruski Krstur is based in Ruski Krstur in Vojvodina. Catholic Christians are mostly concentrated in the northern part of the region, notably in the municipalities with a Hungarian ethnic majority and in the multiethnic city of Subotica and multiethnic municipality of Bečej. The population of Subotica, the second largest city in Vojvodina, is 63.02% Catholic. The Catholic population which lived in the region during the time of the Medieval Kingdom of Hungary mostly fled from the region following the Ottoman conquest in the 16th century, and was replaced by Orthodox and Muslim inhabitants. A new Catholic population started to settle in the region with the establishment of Habsburg rule at the end of the 17th century. The 18th century colonizations were base for the current religious composition of Vojvodina, where there is a Catholic majority in several of the northern municipalities.
Протестанттық христиандық
Протестанттық христиандар Воеводина халқының 3,3% құрайды. Этностық словактардың көпшілігі протестанттық христиан дінін ұстанады. Басқа этностардың кейбір өкілдері (әсіресе сербтер абсолютті түрде, ал венгрлер мен немістер пропорционалды түрде) протестанттық христиандықтың әртүрлі түрлерін ұстанады. Воеводинадағы протестанттық христиандардың ең үлкен үлесі Бачки Петровац және Ковачица муниципалитеттерінде, онда халықтың абсолютті немесе салыстырмалы көпшілігі этникалық словактар. 2011 жылғы халық санауы бойынша, ең ірі протестанттық қауымдар Ковачицада (11 349 адам) және Бачки Петровацта (8 516 адам), сондай-ақ Стара-Пазовада (4 940 адам) және Воеводина астанасы Нови-Садта (8 499 адам) тіркелді. Ковачица, Бачки Петровац және Стара-Пазова протестанттарының көпшілігі Сербиядағы Аугсбург конфессиясының словак евангелистік шіркеуінің мүшелері, ал Нови-Садтағы көптеген протестанттық шіркеулерде қызмет серб тілінде өткізіледі. Протестантизм (көбінесе оның назареттік түрінде) 19 ғасырдың соңғы онжылдықтарында Воеводинадағы сербтер арасында тарала бастады. Сербтер арасындағы протестанттардың үлесі үлкен болмаса да, православиеден басқа, бүгінгі күні сербтер арасында кең таралған жалғыз діни ағым ол.
Protestant Christians makeup 3.3% of the population of Vojvodina. Most of the ethnic Slovaks are adherents of Protestant Christianity. Some members of other ethnic groups (especially Serbs in absolute terms and Hungarians and Germans in proportional terms) are also adherents of various forms of Protestant Christianity. The largest percentage of Protestant Christians in Vojvodina on municipal level is in the municipalities of Bački Petrovac and Kovačica, where the absolute or relative majority of the population are ethnic Slovaks. According to the 2011 census, the largest Protestant communities were recorded in the municipalities of Kovačica (11,349) and Bački Petrovac (8,516), as well as in Stara Pazova (4,940) and the Vojvodinian capital Novi Sad (8,499), which are predominately Orthodox. While Protestants from Kovačica, Bački Petrovac and Stara Pazova are mostly Slovaks, members of Slovak Evangelical Church of the Augsburg Confession in Serbia, services in most of the Protestant churches in Novi Sad are performed in the Serbian language. Protestantism (mostly in its Nazarene form) started to spread among Serbs in Vojvodina in the last decades of the 19th century. Although, percentage of Protestants among Serbs is not large, it is the only religious form besides Orthodoxy, which is today widely spread among Serbs.
Ислам діні
Ислам дінін ұстанатын этникалық топтар: этникалық мұсылмандар, албандар, горани, босниялықтар, ашкалилер және египеттіктер. Этностық ромалардың да аз бөлігі ислам дінін ұстанады. Османдық билік кезінде (16-18 ғасырларда) аймақтағы мұсылман халқының саны көп болды және көбінесе қалаларда шоғырланды. Сондықтан аймақтың көптеген қалаларында мұсылман халқы басымдық құрды, мысалы, Сремска Митровицада 1566/69 жылғы мәліметтерге сәйкес 592 мұсылман және 30 христиан үйі болды. 1573 жылғы мәліметтер бойынша, бұл қалада 17 мешіт болған, ал христиан шіркеуі болмаған. 17-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасырдың басында Габсбургтер билігі орнағаннан кейін мұсылман халқы аймақтан қашып кетті. Аймақтағы қазіргі мұсылман тұрғындарының көп бөлігі бұрынғы Югославияның мұсылман аймақтарынан 20-шы ғасырда көшіп келген қоныс аударушылар.
The ethnic groups whose members are mostly adherents of Islam are: ethnic Muslims, Albanians, Gorani, Bosniaks, Ashkali, and Egyptians. A smaller number of ethnic Romani are also adherents of Islam. During Ottoman rule (16th 18th centuries), the Muslim population of the region was quite large and was mostly concentrated in the cities. Many cities of the region thus had a majority Muslim population, such as Sremska Mitrovica, which according to the 1566/69 data had a population composed of 592 Muslim and 30 Christian houses. According to the 1573 data, this city had 17 mosques and no Christian church. Following the establishment of the Habsburg rule at the end of the 17th and the beginning of the 18th century, the Muslim population fled from the region. The current Muslim inhabitants of the region are mostly 20th century settlers from the Muslim areas of the former Yugoslavia.
Иудаизм
Әлемнің басқа жерлеріндегідей, иудаизм көбінесе этникалық яһудилермен байланысты. Челарево ауылында археологтар Тора дінін ұстанған адамдардың іздерін де тапты. Бунарджич Челаревода қазылған, монғолдық ерекшеліктері мен яһудилік символдары бар бас сүйектері табылған авар-болғар қабірлерін 8-9 ғасырларға жатқызады. Ердели мен Вильхнович бұл қабірлерді 830-862 жылдар аралығында Хазар империясымен байланысын үзген кабарларға тиесілі деп есептейді. Бүгінде Воеводинада 329 адамды құрайтын, аймақтың яһуди халқы екінші дүниежүзілік соғысқа дейін шамамен 19 000 адамды құрады. Еуропаның басқа аймақтарындағыдай, қашып кетпеген яһудилердің көпшілігі соғыс жылдары өлтірілді немесе жер аударылды.
As elsewhere in the world, the Judaism is primarily associated with ethnic Jews. In the village of Čelarevo archaeologists have also found traces of people who practiced a Torah religion. Bunardžić dated Avar Bulgar graves excavated in Čelarevo, containing skulls with Mongolian features and Judaic symbols, to the late 8th and 9th centuries. Erdely and Vilkhnovich consider the graves to belong to the Kabars who eventually broke ties with the Khazar Empire between the 830s and 862. Today numbering only 329 people in Vojvodina, the Jewish population of the region numbered about 19,000 before the World War II. As elsewhere in Axis occupied Europe, those Jews who did not flee were mostly killed or deported in the war.