Кіріспе

Лақтыру қаруы

Лақтыру таяғы немесе лақтыру клубы – бір ұшына өткір ұшы немесе найза ұшы бекітілген ағаш таяқ, ол қару ретінде қолдануға арналған. Лақтыру таяғы тік немесе шамамен бумеранг пішіндес болуы мүмкін, ал найзадан әлдеқайда қысқа. Ол садақ пен оқпен қолданыла бастағаннан кейін пайдаланылмай қалды, бірақ Австралия құрлығындағы жергілікті халықтар негізгі дизайнын жетілдіре беруді жалғастырды. Бумеранг пішіндес лақтыру таяқтары ұзақ қашықтықтан тікелей нысанаға ұшу үшін жасалған, олардың беттері қанаттар сияқты жұмыс істейді. Дұрыс реттелгенде олар қисық траекторияны көрсетпейді, керісінше, ұзақ тікелей ұшу жолымен ұшады. Тарихи дереккөздерде де, соңғы зерттеулерде де тікелей ұшу қашықтығы көрсетілгеннен асып түсетіні хабарланған.

Тарату

Ежелгі мысырлықтар ұсақ жануарлар мен су құстарын аулау үшін таяқтарды лақтырып тастаған, бұл туралы көптеген қабырға суреттерінде көрсетілген. 18-ші династияның фараоны Тутанхамон қаз аулауды өте жақсы көріп, аң аулау кезінде лақтыру таяғын қолданған, ал фараондардың қабірлерінен лақтыру таяқтары табылды. Канар аралдарының ежелгі гуанчтарының патшалары – менсейлер де таяқтарды қолданған. Көптеген семит алфавиттерінің үшінші әрпі – гимель, таяқ немесе лақтыру таяғы болған қарудың атынан шыққан болуы мүмкін, ол өзі мысырлық иероглифтерге негізделген протосинайлық белгіден алынған. Австралияның аборигендері бумерангты қолдануларымен әйгілі. Бумерангтар көптеген абориген мәдениеттерінде кездеседі және дұрыс лақтырылса, пайдаланушыға қайта оралады, бірақ Австралияның жергілікті халықтары мен көптеген мәдениеттердің бағалаған қаруы – ауыр лақтыру таяғы, ол халықаралық деңгейде кили деп аталады. Ол негізінен кенгуру, валлаби және эмуларды алыстан өлтіру үшін қолданылған, бірақ оны сопақша сияқты да қолдануға болады. Хопи тайпасы сияқты кейбір американдық тайпалар, сондай-ақ Оңтүстік Калифорнияның барлық тайпалары қоянды және кейде бұғыны аулау үшін лақтыру таяғын пайдаланған. Лақтыру таяғы – тас дәуіріндегі еуропалықтардың аң аулау үшін қолданған алғашқы қаруларының бірі. Францияның Бретань аймағында тастан жасалған суреттер табылды. Бастапқыда аң аулау және тіршілік ету үшін ойлап табылған болса да, лақтыру таяғын адамдардың қақтығыстарында қару ретінде қолдануға болады, бірақ ауыр, қайта оралмайтын бумеранг ғана адамға қарсы шынымен тиімді болды.

Тірі қалу құралы

Құтқару құралы ретінде лақтыру таяғы ең тиімді және алуға оңай құралдардың бірі болып табылады. Оны қару ретінде пайдаланудан бөлек, от қуы мен жер астына жасалған паналау орындарын қазу үшін де қолдануға болады. Қисық бұтақ қарапайым лақтыру таяғы ретінде жеткілікті. Көне лақтыру таяқтарын қатты ағаштан жасаған, бір жағына салмақ қосылған немесе иілген ұшы бар етіп, осылай таяқ тік ұшып, ауада дірілдемейтін инерция берген.

Вариациялар

Кейбір лақтыру таяқтарының түрлері – пайдаланушының білегінің көлеміне шамалас, қалың, қатты ағаштан жасалған ұзын бөліктер болып келеді. Олар айналып, бүркіткен дискідей көріну үшін лақтырылады. Помель ұшынан лақтыратын таяқтардың ұштары сәл жуандатылған, жеткілікті жылдамдықпен лақтырылса, бас сүйекті сыңдыруы мүмкін. Сондықтан оларға "бас сындырушы" таяқ деген ат қойылған. Қайта оралатын бумерангтардың беті жалпақ, дөңгелек болып келеді және оларды тік күйден 10-15 градус бұрып, білекпен күшті қозғалыс жасап лақтыру керек, ал лақтыру таяқтары көлденең лақтырылады.