Гендрик ван Бален: Фламанд суретшісі және оның шығармашылығы
Hendrick van Balen the Elder
Гендрик ван Бален (1574-1632) – фламанд суретшісі, барокко стиліндегі шебер. Мифологиялық және діни суреттер, әйнек өнерімен аты шықты. Энтони ван Дейктің ұстазы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фламанд суретшісі (шамамен 1574–1632)
Flemish painter (c. 1574–1632)
Хендрик ван Бален немесе Хендрик ван Бален I (шамамен 1573–1575 жылы Антверпенде дүниеге келген – 17 шілде 1632 жылы Антверпенде қайтыс болған) – фламанд барокко суретшісі және витраж дизайнымен айналысушы. Хендрик ван Бален көбінесе мысқа салынған кішкентай кабінеттік суреттер салуға маманданған. Оның ең сүйікті тақырыптары – мифологиялық және аллегориялық сахналар, сондай-ақ, аздау дәрежеде діни сюжеттер. Суретші 17 ғасырдың басында фламанд сурет өнерін жаңаруда маңызды рөл атқарды және Антони ван Дейктің ұстаздарының бірі болды.
Hendrick van Balen or Hendrick van Balen I (c. 1573–1575 in Antwerp – 17 July 1632 in Antwerp) was a Flemish Baroque painter and stained glass designer. Hendrick van Balen specialised in small cabinet pictures often painted on a copper support. His favourite themes were mythological and allegorical scenes and, to a lesser extent, religious subjects. The artist played an important role in the renewal of Flemish painting in the early 17th century and was one of the teachers of Anthony van Dyck.
Өмір
Хендрик ван Бален Антверпен қаласында дүниеге келген. Оның туған күні белгісіз, бірақ 1573 жылы туған болуы мүмкін, себебі сол жылғы Антверпендегі Санкт-Джордж шіркеуінің туылғандар тізімі жоқ. Оның ата-анасы саудагер Виллем ван Бален мен Махтхелд ван Алтен болды. Оның отбасының жағдайы жақсы болғандықтан, Хендрикке бірнеше тілді оқыған, жақсы білім алуға мүмкіндік болды. Ван Бален Адам ван Нуорттың және, мүмкін, Маертен де Востың шәкірті болды. 1592–1593 жылдары 17 жасында Антверпендегі Киелі Лука гильдиясының мүшесі болды. 1608–1609 жылдары Гильдияның екінші деканы, ал 1609–1610 жылдары бірінші деканы болды. Шамамен 1595–1602 жылдар аралығында Италияға саяхат жасап, өнерді зерттеді. Италияға сапары туралы жазбалар болмаса да, Антверпенге оралғаннан кейін Романистер гильдиясының мүшесі болды. Мүшелікке қойылатын талап – мүше Римді барып көрген болуы керек еді. 1613 жылы Гильдия оны деканы етіп тағайындады. 1605 жылы Хендрик ван Бален Антверпенде Маргрит Бриерс (немесе «де Бриер») атты әйелге үйленді. Олардың 11 баласы болды, соның ішінде үш ұлы суретші болды: Ян ван Бален, Гаспар ван Бален және Кіші Хендрик ван Бален. Оның қызы Мария суретші Теодор ван Тулденге тұрмысқа шықты. Ван Бален 30 жылдан астам бойы сәтті шеберхана басқарды және көптеген оқушыларды тәрбиеледі. Ол өзінің ұлы Ян ван Баленнің, сондай-ақ көрнекті фламанд суретшілері Энтони ван Дайк пен Франс Снайдерстің ұстазы болды. Ол Рубенс және Ян Брюгель Ұлы сияқты танымал фламанд суретшілерінің замандасы болды.
Hendrick van Balen was born in Antwerp. The date of his birth is not known but was likely 1573 as the birth records of the St George Church of Antwerp for that year are missing. His parents were the merchant Willem van Balen and Machteld van Alten. His family was well off and thus able to let Hendrick have a good training which included the study of a number of languages. Van Balen was a pupil of Adam van Noort and possibly also of Maerten de Vos. He became a member of the Antwerp Guild of Saint Luke in 1592–1593 at the age of 17. In 1608–1609 he was the second dean of the Guild and in 1609–1610 he was the first dean. From about 1595 to 1602 he studied art while traveling in Italy. Although there is no record of his Italian journey, on his return to Antwerp, he became a member of the Guild of Romanists. It was a condition of membership that the member had visited Rome. In the year 1613 the Guild chose him as its dean. In 1605 Hendrick van Balen married Margriet Briers (or 'de Brier') in Antwerp. The couple had 11 children and three of their sons became painters: Jan van Balen, Gaspard van Balen and Hendrick van Balen the Younger. His daughter Maria married the painter Theodoor van Thulden. Van Balen led for over 30 years a successful workshop and had many pupils. He was the teacher of his son Jan van Balen as well as of leading Flemish painters Anthony van Dyck and Frans Snyders. He was a contemporary of some of the best known Flemish artists, such as Rubens and Jan Brueghel the Elder.
Жалпы
Хендрик ван Бален көбінесе мысқа салынған кішкентай шкаф суреттерімен айналысты. Оның ең сүйікті тақырыптары – мифологиялық және аллегориялық сахналар, сондай-ақ, аздау дәрежеде діни сюжеттер. Ол түрлі-түсті шыны терезелердің де эскиздерін жасаған. Өмірінің соңына қарай кішкентай форматты туындыларды ұнатса да, ван Баленнің ерте туындыларының көп бөлігі ірі алтарьлық суреттерден тұрады. Бұл оның ұстазы Адам ван Нурттың ықпалын көрсетеді. Оның бай және нәзік түс палитрасы бар кейінгі алтарьлық суреттері ван Дайк шеберханасына келгеннен кейін жасылғанға ұқсайды. Хендрик ван Баленнің мифологиялық және библиялық сахналары көбінесе кішкентай тақталарға немесе мыс жалатылған тақталарға салынды. Оның туындыларында мифологиялық немесе діни сюжеттерде жалаңаш адамдар бейнеленген, көбінесе идиллиялық айналада. Ван Бален сонымен қатар пейзаждарды да суреттеді.
Hendrick van Balen specialised in small cabinet pictures often painted on a copper support. His favourite themes were mythological and allegorical scenes and, to a lesser extent, religious subjects. He also created a number of stained glass designs. While he had a clear preference for the smaller scale in his later career, van Balen's early works consisted of a number of large altarpieces. These show the influence of his teacher Adam van Noort. His later altarpieces, with their rich and subtle palette, appear to have been painted after van Dyck's arrival in his studio. Hendrick van Balen's mythological and biblical scenes were usually painted on small plates or copper plates. His works often included nude figures in a mythological or religious scene, set in an idyllic setting. Van Balen further also painted landscapes.
Гирлянда суреттері
Хендрик ван Бален гүлдесте суреттерінің жанрын дамытуға үлкен үлес қосты, олар көбінесе құлшылық бейнесі немесе портреттің айналасында гүлдестелерді көрсетеді. Ол Ян Брюгель Егдемен бірлесіп 1607–1608 жылдары итальяндық кардинал Федерико Борромео үшін алғашқы белгілі гүлдесте суретін жасады. Борромео, өнерді ұнататын және католик реформаторы болған ол, бұл суретті алдыңғы ғасырда Марияның бейнелерінің жойылғанына жауап ретінде тапсырыс берді, сонымен қатар католик реформасы мен өнерге деген ықыласын білдірді. Брюгель, натюрморт шебері, гүлдестені суреттеді, ал ван Бален Марияның бейнесін сомдады. Гүлдесте суреттерінің жанры Габсбургтер сарайында (содан кейін Оңтүстік Нидерландының билеушілері) және жалпы Антверпенде кең таралған Марияға құрмет пен сенім культінен шабыт алды. Гүлдесте суреттері көбінесе натюрморт пен адамдарды суреттеушінің бірлескен еңбегі болды. Бұл жанр бастапқыда Контрреформация қозғалысының көрнекті бейнелерімен байланысты болды. Ол Ян Брюгель Егдемен бірлесіп салған гүлдесте суретінің мысалы – Кибеленің төрт маусымның бейнелерінен сыйлықтар алатын гүлдер мен жемістермен оралған суреті. Оның екі нұсқасы бар: біреуі Белфиус коллекциясында, екіншісі Гаагадағы Маурицхуйс мұражайында. Екі нұсқасы да автордың туындысы саналады, бірақ арасындағы шағын айырмашылықтар Белфиус коллекциясындағы панельдің түпнұсқа екенін көрсетеді. Ортадағы медальонда дәстүрлі түрде жер мен табиғаттың ежелгі фригиялық құдайы Кибеле бейнеленген деп есептеледі, осылайша 1774 жылы Гаагадағы Вильгельм V, Оранж принцінің коллекциясында тізімделген. Соңғы кезде бұл құдайды ауыл шаруашылығының, астық дақылдарының, құнарлылығының және аналық сезімдердің римдік құдайы Сереспен теңестіру ұсынысы жасалды. Себебі медальондағы құдайдың Кибеленің дәстүрлі атрибуттары жоқ. Гүлдесте суретіндегі тағы бір бірлескен жұмыс – бұл натюрморт суретшісі Якоб Фоппенс ван Эспен бірлесіп салған, қасиетті отбасы бейнеленген орталық картюшпен гүлдер мен жемістердің гүлдестесі (Musée des Beaux Arts d'Orléans) (шамамен 1620–1630 жылдар). Хендрик ван Бален картюштың суретін салған деп саналады, ал Фоппенс ван Эс гүлдер мен жемістердің гүлдестесін сомдады.
Hendrick van Balen played a role in the development of the genre of garland paintings, which typically show a flower garland around a devotional image or portrait. Together with Jan Brueghel the Elder, he painted the first known garland painting around 1607–1608 for Italian cardinal Federico Borromeo, a passionate art collector and Catholic reformer. Borromeo requested the painting to respond to the destruction of images of the Virgin in the preceding century and it thus combined both his interests in Catholic reform and the arts. Brueghel, the still life specialist, painted the flower garland, while van Balen painted the image of the Virgin. The genre of garland paintings was inspired by the cult of veneration and devotion to Mary prevalent at the Habsburg court (then the rulers over the Southern Netherlands) and in Antwerp generally. Garland paintings were usually collaborations between a still life and a figure painter. The genre was initially connected to the visual imagery of the Counter Reformation movement. An example of a collaborative garland painting he made with Jan Brueghel the Elder is the Garland of Fruit surrounding Cybele Receiving Gifts from Personifications of the Four Seasons of which there are two versions, one in the Belfius collection and a second in the Mauritshuis in The Hague. Both versions are considered to be autograph paintings, but small differences between the two suggest that the panel in the Belfius collection is the original version. The medallion in the centre is traditionally believed to depict Cybele, the ancient Phrygian goddess of the earth and nature as it was described as such in 1774 when it was catalogued in the collection of William V, Prince of Orange in The Hague. More recently an identification of the goddess with Ceres, the Roman goddess of agriculture, grain crops, fertility and motherly relationships, has been proposed. The reason is that the goddess in the medallion has none of the attributes traditionally connected with Cybele. Another collaborative effort on a garland painting, this time with still life painter Jacob Foppens van Es, is A garland of flowers and fruit with a central cartouche depicting the Holy Family (Musée des Beaux Arts d'Orléans) (c. 1620–1630). Hendrick van Balen is believed to have painted the cartouche while Foppens van Es painted the garland of fruit and flowers.