Кіріспе

Голландиялық мүсінші (шамамен 1556–1626)

Адриан де Врис (шамамен 1556–1626) – Нидерландыда туған, бірақ Орталық Еуропада жұмыс істеген, халықаралық стилі барокко шегіне жақындаған Солтүстік маниерлік мүсінші. Ол нақты бейнелеу және қола құюда, сондай-ақ патинамен жұмыс істеуде шебер болды және өз буынының ең танымал еуропалық мүсіншісіне айналды. Ол сурет салуда да өте жақсы болды. Оттыз жылдық соғыстың салдары мен стильдегі өзгерістерге байланысты Адриан де Вристің тікелей шәкірті болған ешкім жоқ.

Өмір

Гаагада патшалық отбасында дүниеге келген, оның алғашқы білімі туралы мәлімет жоқ; жақындағы ұсыныстар Виллем Даниэльц ван Тетродеде шәкірт болғанын көрсетеді, ол Италияда Гульельмо Фьяминго деп танымал, Бенвенуто Челлинидің шәкірті және Нидерландыға оралған. Тағы бір мүмкіндік – ол алтын шеберінің қасында тәлім алған, оның жекжаттысы Симон Адриаенц Роттермон. Екі де мүмкіндік де Вристің шебер құю техникасы мен жоғары сапалы өңдеуін ескере отырып, мағыналы.

Италиядағы шәкірттік

Ол Флоренцияға сапар шекті, онда 1581 жылдың өзінде манершіл мүсінші Гиамболоньяның шеберханасында жұмыс істегендігі куәландырылған. Геноядағы Сан-Франческо ди Кастелеттодағы (1579) Гримальди капелласындағы Гиамболоньяның үш ізгіліктері мен кейбір путти Адриан де Вриске жатқызылған. 1586 жылы ол ауырып жатқан Леоне Леонидің ұлы Помпеоға көмектесу үшін Миланға шақырылды, және ол Леонидің орнына Италиядағы ең ірі қола құю шеберханаларының бірінің басшысы болды; Леони үшін де Врис Сан-Лоренцо базиликасының Эскориалдағы бас алтарі үшін үш қаһармандық мөлшердегі әулиелер жасады.

Савойя мен Германиядағы комиссиялар

Бұл оның Филипп II-нің күйеу баласы Карл Эммануил I-нің, Савой герцогының, Туриндегі сарай мүсіншісі ретінде қысқа мерзімге тағайындалуына әкелді. 1589-94 жылдары ол алғаш рет Прагада император Рудольф II үшін бюсттер мен рельефтер жасады. Бұл мүсіндер қазір Венада және Виктория мен Альберт мұражайында сақталады, онда Рудольфтің басрельефтегі бюсі бар. 1594 жылы ол Римге оқу үшін Прагадан кетіп, Германия арқылы қайтып оралғанда 1596 жылы Аугсбург қаласы үшін екі фонтан жасады: Меркурий мен Геркулес және Гидра фонтандары, оларды әлі күнге дейін Максимилианштрасседе көруге болады.

Богемияға оралу (1601 жылдан кейін)

1601 жылы Де Врис Прагаға оралды, онда Рудольф оны камералық мүсінші ("Kammerbildhauer", яғни ерекше құқықтары бар суретші) етіп тағайындады. 1604 жылы Римде болған шақта ол бағанаға Мәсіхтің мүсінін құйды, ол Ротсүрбендегі (Жоравина) Киелі Үштік шіркеуіндегі Адам фон Ханневальдттың қабір монументінің орталық бөлігі болды, қазір Варшавадағы Ұлттық мұражайда сақталуда. Де Вристің ең ірі шығармалар жинағы – Дротнингхолм сарайындағы Де Врис мұражайында, ол 2001 жылы ашылды, онда он төрт мүсін бар. Олардың Швецияда болуының себебі – отыз жылдық соғыстың соңғы күндерінде Праганың тоналуы, сол кезде шведтер Рудольфтің үлкен коллекцияларының қалдықтарын тонап, көптеген мүсіндерді, әсіресе герцог Альбрехт фон Валенштейннің бағын әшекейлеген мүсіндерін алып кетті. Қазіргі Музей де Вристе сақталған түпнұсқалар, Прагадағы Валенштейн сарайында (қазір Чехия сенатының орны) қоладан жасалған көшірмелермен ұсынылған. Де Вристің тағы бір танымал туындысы – Даниядағы Фредериксборг сарайы үшін жасалған Нептун фонтаны. Бұл мүсіндер де Дания-швед соғысы (1658–60) кезінде соғыс олжасы ретінде алынды.