Кіріспе

Үндістан революционері (1907–1931)

Сухдев Тапар (15 мамыр 1907 – 23 наурыз 1931) – Үндістанның азаттығы үшін британ үкіметіне қарсы күрескен үнді азаттық күрескері. Ол Хиндустан Социалистік Республикалық Ассоциациясының (HSRA) мүшесі болған. 1931 жылғы 23 наурызда Шиварам Раджгуру және Бхагат Сингхпен бірге өлім жазасына кесілді.

Ерте өмір

Сухдев Тапар 1907 жылдың 15 мамырында Британдық Үндістанның Пәнджаб аймағындағы Лудиана қаласында Рамлал Тапар мен Ралли Деви отбасында дүниеге келді. Ол индуист дініндегі пәнджаби хатри тегінен шыққан және әкесі қайтыс болғаннан кейін оның ағасы Лала Ачинтрам тәрбиеледі.

Хиндустан Социалистік Республикалық Қауымдастығы

Сүхдев Тапар Хиндустан Социалистік Республика Ассоциациясының және Наужаван Бхарт Сабханың мүшесі болды. Ол сонымен қатар Пенджаб пен Солтүстік Үндістанның басқа да аймақтарында революциялық қозғалыстарды ұйымдастырды. Сүхдев ХСРА-ның Пенджаб бөлімшесінің басшысы болды және маңызды шешімдер қабылдауда ықпалды рөл атқарды. Ол 1929 жылы түрмеде өткен аштық әрекеті сияқты бірқатар революциялық оқиғаларға қатысты. 1929-1930 жылдардағы Лахор қылмыстық ісіндегі рөлімен кеңінен танымал. Ол 1928 жылдың 17 желтоқсанында Бхагат Сингх пен Шиварам Раджгурумен бірге полицияның көмекші инспекторы Ж. П. Сондерстің қазасына қатысқандығы үшін белгілі болды. Бұл әрекет Лала Ладжпат Раидің қайғылы өліміне жауап ретінде жасалды. Тапар, Бхагат Сингх және Шиварам Раджгуру 1931 жылдың 23 наурызында Лахор орталық түрмесінде дарға асылды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің хабарлауынша:
Үндістандық экстремистер бүгін Бхагат Сингх пен оның екі серігінің дарға асылуына жауап ретінде Біріккен провинциялардың Канур қаласындағы қорқыныш режимін және Карачиден тыс жерде Махатма Гандиге жасалған жасөспірімнің шабуылын жасай білді. Б. Р. Амбедкар өзінің «Джаната» газетіндегі редакциондық мақаласында революционерлерге кеңінен тараған халықтық қолдауға қарамастан, британ үкіметін осы өлтірулерге кінәлі деп айыптады. Ол үштіктің өлім жазасын орындау шешімі әділеттілік рухында емес, консервативтік партияның наразылығынан сескену және Англиядағы қоғамдық пікірді қанағаттандыру қажеттілігінен туды деп сенді. Консерваторлар Ганди-Ирвин келісімін, орындалуға бірнеше апта қалғанда қол қойылған, Британ империясының беделін әлсірететін нәрсе деп қарады. Егер британ үкіметі немесе Үндістанның вице-королі британ полиция қызметкерін өлтірген үш адамның өлім жазасын осындай жағдайда өзгертетін болса, онда консерваторлар британ үкіметінің әлсіздігін Парламентте сынау үшін қосымша мүмкіндіктерге ие болар еді.

Мұра

Ұлттық шейіттер ескерткіші Хұсайнавалада орналасқан, осы жерде Сүхдев, Бхагат Сингх және Раджгуру өртеліп, жерленген. Олардың есігі еске алу күні (Шейіттер күні) 23 наурызда аталып өтеді. Ескерткіште құрмет көрсетіліп, салық бейілделеді. Дели университетінің құрамдас бөлігі – Шәһид Сүхдев бизнес колледжі Сүхдевтің есімімен аталады. Ол 1987 жылдың тамызында құрылған. Амар Шахид Сүхдев Тапар мемлекетаралық автобус терминалы – Сүхдевтің туған жері Лудиана қаласының басты автобус стансасы.