Кіріспе

Доминик Лапиер мен Ларри Коллинздің кітабы, Дэвид Бенуаттың "Түн ортасында еркіндік" (1975) альбомы – Ларри Коллинз мен Доминик Лапиердің Үндістанның тәуелсіздік қозғалысы және бөлінісі туралы деректі кітабы. Онда 1947-1948 жылдардағы Британдық Радждың соңғы жылы, Бирманың Лорд Маунтбеттенінің Британдық Үндістанның соңғы вице-королі ретінде тағайындалуынан бастап, Махатма Гандидің қазасы мен қоштасу рәсімімен аяқталады. Кітап авторлардың бұрынғы "Париж өртеніп жатыр ма?" және "Уа, Иерусалим!" шығармаларына ұқсас, жеңіл стильде жазылған.

Мазмұны

Кітап Британдық Радждың соңғы жылына арналған толыққанды есеп береді; тәуелсіздікке қарай князьдық мемлекеттердің реакциясы, соның ішінде үнді княздарының әсем және салтанатты өмір салтының сипаттамалары; діни негізде Британдық Үндістанның бөлінуі (Үндістан мен Пәкістанға); және одан кейін болған қан төгіс оқиғалар. Кітапта Гималайдағы британдықтардың жазғы астанасы – Шимла және жыл сайын жүк тасушылардың тік тауларға қалай жүк тасығаны туралы сипаттама бар. Сондай-ақ, Махатма Гандиге жасалған қастандыққа әкелген оқиғалар, сондай-ақ Джавахарлал Неру мен Мұхаммед Әли Джиннаның өмірі мен ниеттері егжей-тегжейлі қарастырылған. Бөліну туралы айта келіп, кітап – Пәнджаб, Бенгалия және Кашмирдің карталарын ұсына отырып – Үндістан мен Пәкістанды бөлетін шекараны белгілейтін маңызды карталар сол жылы Сирил Рэдклифф жасағанын, ал ол бұрын Үндістанға бармаған екенін мәлімдейді. Кітап бөліну кезінде өздерінің діни көшбасшыларының алдауына іліккен индустар мен мұсылмандардың ашуын, сондай-ақ Үндістан тарихындағы ең ірі қырғынды бейнелейді. Миллиондаған адамдар бөліну салдарынан қоныс аударып, өздерінің діни тобына арналған жаңа жерлерге пойызбен, өгіз арбасымен және жаяу көшіп кетуге тырысты. Көптеген көшпендер екі үлкен діннің қарақшылары мен діни экстремистерінің құрбаны болды. Бір оқиғада Лахордағы қанға толы, денелер ағып жатқан канал туралы айтылады.

Өмірбаян

Авторлар оқиға кезінде болған көптеген адамдармен сұхбаттасты, оның ішінде Бирманың Лорд Маунтбеттені ерекше назарға алды. Олар кейіннен, әсіресе британдық офицер туралы зерттеулеріне негізделген, «Маунтбеттен және Үндістанның бөлінуі» атты кітап жазды. Кітапта Маунтбеттенмен жасалған сұхбаттар мен оның жеке қорындағы құжаттардың іріктемесі бар.

Жауап

"Түн ортасындағы бостандық" британдық экспаттар, Үндістанның жергілікті билеушілері және Үндістанның алғашқы кабинетінің мүшелерінің бейнеленуіне байланысты дау тудырды. Джеймс Камерон бұл кітапты басқа тарихшылар көбінесе назардан тыс қалдырған оқиғаларды терең зерттеудің нәтижесі деп атады. Осы кітап 2017 жылғы "Вице-корольдің үйі" және 2000 жылғы "Эй Рам" фильмдеріне шабыт берді.