Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Төселмелі ойнау түрі
Rolling Stones әні
Type of tiling puzzle
the song by the Rolling Stones
Жұмбақ (контекстіне қарай, кейде жай ғана жұмбақ немесе ойнау) – бұл төселмелі ойнау, ол көбінесе иррегулярлы пішінді, бір-бірімен байланысатын және мозаикалық бөліктерді құрастыруды қажет етеді, олардың әрқайсысында әдетте суреттің бір бөлігі болады. Құрастырылғанда, ойнау бөліктері толық суретті құрайды. 18 ғасырда жұмбақтарды жалпақ, тіктөртбұрышты ағашқа сурет салу арқылы жасап, содан кейін оны кішкентай бөліктерге кесетін. "Жігзау" атауы суреттерді бөліктерге кесу үшін қолданылатын құралдардан шыққан – олар әртүрлі түрде жігзау, фреза немесе орама пісіру деп аталады. Джейсон Хиндстің көмегімен, Лондон картографы және гравюрашы Джон Спилсбери шамамен 1760 жылы жұмбақтарды коммерцияландырғаны үшін танымал. Оның жобасында әлем карталары қолданылып, жеке елдерді кесіп, оқушылар географиялық оқу құралы ретінде қайта құрастыратын. Содан бері олар негізінен әртүрлі суреттер мен дизайндарды қамтитын, бір-бірімен байланысатын картоннан жасалады. Жұмбақтар зерттеу жұмыстарында жас балалардың кеңістіктік ойлау, визуалды-кеңістіктік қабілеттері сияқты танымдық қабілеттерін зерттеу үшін қолданылған. Жұмбақтардағы әдеттегі суреттер табиғат көріністерін, ғимараттарды және қайталанатын дизайндарды қамтиды – сарайлар мен таулар, сондай-ақ басқа да дәстүрлі тақырыптар жиі кездеседі. Дегенмен, кез келген суретті пайдалануға болады. Кәсіби жұмбақ жасаушылар мен бір реттік және шағын тиражды жұмбақтар үшін технологияларды пайдаланатын компаниялар көптеген тақырыптарды қолданады, соның ішінде оптикалық иллюзиялар, ерекше өнер және жеке фотосуреттер. Дәстүрлі жалпақ, екі өлшемді жұмбақтардан басқа, үш өлшемді жұмбақтар кең ауқымды өндіріске енді, соның ішінде шар тәрізді жұмбақтар мен архитектуралық реконструкциялар. Жұмбақ ойнауды ұнататындарға көмектесу үшін тақталар, қораптар, жиектер және орамалы төсеніштер сияқты түрлі аксессуарлар қолжетімді. Көптеген құрастырылған жұмбақтар қайта пайдалану үшін бөлшектеледі, бірақ оларды жабысқақпен негізге бекітіп, өнер туындысы ретінде көрсетуге болады. Жарыстырмалы жұмбақ ойнау соңғы жылдары үлкен танымалдылыққа ие болды, көптеген елдерде аймақтық және ұлттық жарыстар өткізіледі, ал 2019 жылдан бастап жыл сайынғы Әлемдік жұмбақ ойнау чемпионаты ұйымдастырылады.
A jigsaw puzzle (with context, sometimes just jigsaw or just puzzle) is a tiling puzzle that requires the assembly of often irregularly shaped interlocking and mosaicked pieces, each of which typically has a portion of a picture. When assembled, the puzzle pieces produce a complete picture. In the 18th century, jigsaw puzzles were created by painting a picture on a flat, rectangular piece of wood, then cutting it into small pieces. The name "jigsaw" derives from the tools used to cut the images into pieces—variably identified as jigsaws, fretsaws or scroll saws. Assisted by Jason Hinds, John Spilsbury, a London cartographer and engraver, is credited with commercialising jigsaw puzzles around 1760. His design took world maps, and cut out the individual nations in order for them to be reassembled by students as a geographical teaching aid. They have since come to be made primarily of interlocking cardboard pieces, incorporating a variety of images and designs. Jigsaw puzzles have been used in research studies to study cognitive abilities such as mental rotation visuospatial ability in young children. Typical images on jigsaw puzzles include scenes from nature, buildings, and repetitive designs—castles and mountains are common, as well as other traditional subjects. However, any picture can be used. Artisan puzzle makers and companies using technologies for one off and small print run puzzles utilize a wide range of subject matter, including optical illusions, unusual art, and personal photographs. In addition to traditional flat, two dimensional puzzles, three dimensional puzzles have entered large scale production, including spherical puzzles and architectural recreations. A range of jigsaw puzzle accessories, including boards, cases, frames, and roll up mats, have become available to assist jigsaw puzzle enthusiasts. While most assembled puzzles are disassembled for reuse, they can also be attached to a backing with adhesive and displayed as art. Competitive Jigsaw Puzzling has grown in popularity in recent years, with both regional and national competitions held in many countries, and annual World Jigsaw Puzzle Championships held from 2019.
Тарих
Джон Спилсбери шамамен 1760 жылы маркетри арасын қолданып, алғашқы жигсо-пазл жасаған деп саналады. Картоннан жасалған жигсо-пазлдер 1800 жылдардың соңында пайда болды, бірақ өндірушілер картоннан жасалған пазлдердің сапасы төмен болады деп ойлағандықтан және ағаш пазлдерден көбірек пайда табуға болатындықтан, олар ағаш пазлдерді ауыстыруға асықпады. "Жигсо-пазл" термині 1906 жылға дейін жетеді. Осы шамада пазлдер күрделене түсіп, ересектерге қызықтырақ бола бастады.
John Spilsbury is believed to have produced the first jigsaw puzzle around 1760, using a marquetry saw. Cardboard jigsaw puzzles appeared in the late 1800s, but were slow to replace wooden ones because manufacturers felt that cardboard puzzles would be perceived as low quality, and because profit margins on wooden jigsaws were larger. The term "jigsaw puzzle" dates back to 1906. It was around this time that jigsaws evolved to become more complex and appealing to adults.
Қазіргі заманғы құрылыс
Қазіргі заманғы көптеген пазлдар картоннан жасалады, себебі оларды жаппай өндіру оңай және арзан. Сурет немесе басқа да екі өлшемді көркем туындының басылған көшірмесі картонға жабыстырылып, содан кейін преске жіберіледі. Пресс қалаған үлгідегі қатайтылған болаттан жасалған пышақтар жиынтығын, яғни пазл қалыпын, тақта арқылы толық кесілгенше өткізеді. Пазл қалыбы – көбінесе фанерадан жасалған, пышақтардың пішінімен сәйкес кесілген немесе күйдірілген ойықтары бар жалпақ тақта. Пышақтар ойықтарға орнатылып, көбінесе көбікті резеңке сияқты сығылатын материалмен жабылады, ол кесілген пазл бөліктерін шығарып тастайды. Бұл процесс печенье қалыптарымен пішінді печенье жасауға ұқсас. Дегенмен, мұнда қолданылатын күштер әлдеқайда зор. 1930 жылдардан бастап пазлдарды кесу үшін үлкен гидравликалық престер қолданыла бастады, олардың құны қазір жүздеген мың долларды құрайды. Нақты кесулер тығыз орналасуға мүмкіндік береді, бірақ шығын пазл өндірісін ірі корпорациялармен шектеді. Жақындағы роликпен басу әдістері төмен құнмен бірдей нәтижеге қол жеткізеді. Жаңа технология ағаштан немесе акрилден пазлдарды лазерлік кесуге де мүмкіндік берді. Бұл пазлдың кез келген өлшемге немесе пішінге, кез келген санына немесе орташа өлшеміне сәйкес кесілуіне мүмкіндік береді. Көптеген мұражайларда лазерлік кесу арқылы жасалған акрил пазлдар бар, олар мұражайдағы көрмелердің суреттерін жинауға мүмкіндік береді. Акрил бөліктері өте берік, су өткізбейтін және суреттің сапасын жоғалтпай, үнемі қолдануға төзімді. Сонымен қатар, басылым және кесу үлгілері компьютерде жасалғандықтан, жоғалған бөліктерді қайта жасау оңай. 1960 жылдардың басында Tower Press әлемдегі ең ірі пазл өндірушісі болды; ол 1969 жылы Waddingtons компаниясымен сатып алынды. Көптеген кіші пазл өндірушілер қолөнер стилінде жұмыс істейді, өз туындыларын қолмен жасайды және кеседі.
Most modern jigsaw puzzles are made of paperboard as they are easier and cheaper to mass produce. An enlarged photograph or printed reproduction of a painting or other two dimensional artwork is glued to cardboard, which is then fed into a press. The press forces a set of hardened steel blades of the desired pattern, called a puzzle die, through the board until fully cut. The puzzle die is a flat board, often made from plywood, with slots cut or burned in the same shape as the knives that are used. The knives are set into the slots and covered in a compressible material, typically foam rubber, which ejects the cut puzzle pieces. The cutting process is similar to making shaped cookies with a cookie cutter. However, the forces involved are tremendously greater. Beginning in the 1930s, jigsaw puzzles were cut using large hydraulic presses that now cost hundreds of thousands of dollars. The precise cuts gave a snug fit, but the cost limited jigsaw puzzle production to large corporations. Recent roller press methods achieve the same results at a lower cost. New technology has also enabled laser cutting of wooden or acrylic jigsaw puzzles. The advantage is that the puzzle can be custom cut to any size or shape, with any number or average size of pieces. Many museums have laser cut acrylic puzzles made of some of their art so visiting children can assemble puzzles of the images on display. Acrylic pieces are very durable, waterproof, and can withstand continued use without the image degrading. Also, because the print and cut patterns are computer based, missing pieces can easily be remade. By the early 1960s, Tower Press was the world's largest jigsaw puzzle maker; it was acquired by Waddingtons in 1969. Numerous smaller scale puzzle makers work in artisanal styles, handcrafting and handcutting their creations.
Вариациялар
Жұмбақтар әртүрлі өлшемдерде келеді. Ересектерге арналған 300, 500 және 750 бөліктен тұратын жұмбақтар «кішкентай» саналады. Күрделірек, бірақ кең таралған жұмбақтар 1000, 1500, 2000, 3000, 4000 және 5000 бөліктен тұрады. Балаларға арналған жұмбақтарда бөліктер саны әлдеқайда аз болады және олар көбінесе үлкенірек келеді. Өте кішкентай балалар үшін 4-тен 9-ға дейін үлкен бөліктен тұратын жұмбақтар (жұтылып кету қаупін болдырмау үшін) стандартты болып табылады. Олар көбінесе ағаштан немесе пластиктен жасалады, сондықтан оларды зақымдамай тазалауға болады. Мың бөліктен тұратын жұмбақтың ең көп таралған орналасуы – 38 бөлікке 27 бөлік, яғни барлығы 1026 бөлік. Көптеген 500 бөліктен тұратын жұмбақтар 27 бөлікке 20 бөлік болып келеді, барлығы 540 бөлік. Кейбір жұмбақтар екі жақты болып жасалған, сондықтан оларды екі жағынан да жинауға болады, бұл қиындықты арттырады, себебі әр бөліктің дұрыс жағын табу керек. 100–550 бөліктен тұратын «отбасылық жұмбақтар» кішкентай, орташа және үлкен бөліктердің қосындысынан тұрады, әрбір өлшем бір бағытта немесе жұмбақтың ортасына қарай орналасады. Бұл түрлі деңгейдегі дағдыға және қол өлшеміне ие отбасы мүшелерінің бірлесіп жұмбақ жинауына мүмкіндік береді. Springbok, Cobble Hill, Ceaco, Buffalo Games және Suns Out сияқты компаниялар осындай арнайы жұмбақтарды шығарады. Ал Ravensburger бұрын 2000 жылдан 2008 жылға дейін осындай жұмбақтар жасаған. Үш өлшемді жұмбақтар да бар. Олардың көпшілігі ағаштан немесе пенопласттан жасалған және жұмбақты белгілі бір ретпен жинауды талап етеді, себебі кейбір бөліктер басқалары орналасқаннан кейін орнына келмейді. 3D жұмбақтың бір түрі – пластиктен жасалған глобус. 2D жұмбақтар сияқты, жиналған бөліктер бір қабатты құрайды, бірақ соңғы пішін үш өлшемді болады. Көптеген глобус жұмбақтарында Жер, Ай және Жердің тарихи глобустары сияқты шар тәрізді пішіндер бейнеленген. Сонымен қатар, ортасында сақтауға арналған кішкентай шумақ немесе қорапшасы бар жұмбақ қораптары да кең таралған. Жұмбақтың бағасы оның күрделілігіне, бөліктер санына және брендіне байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін. АҚШ-та балаларға арналған жұмбақтардың бағасы шамамен 5 доллардан басталады, ал үлкендеріне арналғандары 50 долларға жуық болуы мүмкін. Бүгінгі күнге дейін сатылған ең қымбат жұмбақ 2005 жылы The Golden Retriever Foundation қайырымдылық аукционында 27 000 долларға сатылды.
Jigsaw puzzles come in a variety of sizes. Among those marketed to adults, 300 , 500 and 750 piece puzzles are considered "smaller". More sophisticated, but still common, puzzles come in sizes of 1000, 1500, 2000, 3000, 4000 and 5000 pieces. Jigsaw puzzles geared towards children typically have significantly fewer pieces and are typically much larger. For very young children, puzzles with as few as 4 to 9 large pieces (so as not to be a choking hazard) are standard. They are usually made of wood or plastic for durability and can be cleaned without damage. The most common layout for a thousand piece puzzle is 38 pieces by 27 pieces, for an actual total of 1,026 pieces. Most 500 piece puzzles are 27 pieces by 19 pieces, for a total of 513 pieces. A few puzzles are double sided so they can be solved from either side—adding complexity, as the enthusiast must determine if they are looking at the right side of each piece. "Family puzzles" of 100–550 pieces use an assortment of small, medium and large pieces, with each size going in one direction or towards the middle of the puzzle. This allows a family of different skill levels and hand sizes to work on the puzzle together. Companies like Springbok, Cobble Hill, Ceaco, Buffalo Games and Suns Out make this type of specialty puzzle. Ravensburger, on the other hand, formerly made this type of puzzle from 2000 until 2008. There are also three dimensional jigsaw puzzles. Many are made of wood or styrofoam and require the puzzle to be solved in a particular order, as some pieces will not fit if others are already in place. One type of 3 D jigsaw puzzle is a puzzle globe, often made of plastic. Like 2 D puzzles, the assembled pieces form a single layer, but the final form is three dimensional. Most globe puzzles have designs representing spherical shapes such as the Earth, the Moon, and historical globes of the Earth. Also common are puzzle boxes, simple three dimensional puzzles with a small drawer or box in the center for storage. Jigsaw puzzles can vary significantly in price depending on their complexity, number of pieces, and brand. In the US, children's puzzles can start around $5, while larger ones can be closer to $50. The most expensive puzzle to date was sold for $US27,000 in 2005 at a charity auction for The Golden Retriever Foundation.
Пазл бөлшектері
Көптеген жұмбақтар "толық байланысты" деп аталады, яғни жанындағы бөліктер бір-бірімен байланысқандықтан, біреуін бұрғанда да жалғасып тұрады. Кейде байланыс соншалықты мықты болады ki, шешілген бөлігін бір бөліктен ұстап алуға болады. Кейбір толық байланысты жұмбақтарда бірдей пішіндегі бөліктер болады, олардың қарама-қарсы шеттерінде дөңгелек тіректер (интержамбтар) және оларды қабылдауға арналған екінші екі жағында сәйкес келетін ойықтар болады. Басқа толық байланысты жұмбақтарда әр бөлікте әртүрлі орналасқан тіректер мен ойықтар болуы мүмкін; бірақ олардың әдетте төрт жағы болады, сондықтан тіректер мен ойықтардың саны төртке тең болады. Біркелкі пішіндегі толық байланысты жұмбақтар, кейде "жапон стилі" деп аталады, өйткені бөліктердің пішіндеріндегі айырмашылықтар өте ұқыпты болады. Көптеген жиілеткіштер шаршы, тіктөртбұрышты немесе дөңгелек болады, бір түзу немесе тегіс қисық жағы бар жиек бөліктері және төрт бұрышты бөліктері (егер жиілеткіш шаршы немесе тіктөртбұрышты болса) болады. Дегенмен, кейбір жұмбақтардың жиек және бұрыштық бөліктері қалғандары сияқты кесілген, тік қабырғалары жоқ, оларды анықтауды қиындатады. Басқа жұмбақтарда күрделі жиек бөліктері қолданылып, құрастырылғанда жануарлардың пішіні сияқты ерекше пішіндер жасалады. Сфералық жиілеткіштердің бөліктері, мысалы, панорамалық жиілеткіштер, геоид примитивінің кескінін жасау ережелеріне сәйкес үшбұрышты пішінде болуы мүмкін. Дизайнер Юу Асака "Жұмбақ 29" ойынын жасады. Төрт бұрышты бөліктің орнына бес бөлік бар. Бұл жұмбақ суретсіз, ашық көк акрилден жасалған. Ол 2018 жылғы жұмбақ дизайны конкурсының қазылар алқасының құрметті марапатын алды. Көптеген шеберлер оны оңай шешкендіктен, ол "Жұмбақ 19" ойынын жасады, ол тек бұрыштық бөліктерден ғана құралған, қысым ретінде. Ол суретсіз, мөлдір жасыл акрилден жасалған.
Many puzzles are termed "fully interlocking", which means that adjacent pieces are connected so that they stay attached when one is turned. Sometimes the connection is tight enough to pick up a solved part by holding one piece. Some fully interlocking puzzles have pieces of a similar shape, with rounded tabs (interjambs) on opposite ends and corresponding indentations—called blanks—on the other two sides to receive the tabs. Other fully interlocking puzzles may have tabs and blanks variously arranged on each piece; but they usually have four sides, and the numbers of tabs and blanks thus add up to four. Uniformly shaped fully interlocking puzzles, sometimes called "Japanese Style", are the most difficult because the differences in the pieces' shapes are most subtle. Most jigsaw puzzles are square, rectangular or round, with edge pieces with one straight or smoothly curved side, plus four corner pieces (if the puzzle is square or rectangular). However, some puzzles have edge, and corner pieces cut like the rest, with no straight sides, making it more challenging to identify them. Other puzzles utilize more complex edge pieces to form unique shapes when assembled, such as profiles of animals. The pieces of spherical jigsaw, like immersive panorama jigsaw, can be triangular shaped, according to the rules of tessellation of the geoid primitive. Designer Yuu Asaka created "Jigsaw Puzzle 29". Instead of four corner pieces, it has five. The puzzle is made from pale blue acrylic without a picture. It was awarded the Jury Honorable Mention of 2018 Puzzle Design Competition. Because many puzzlers had solved it easily, he created "Jigsaw Puzzle 19" which composed only with corner pieces as revenge. It was made with transparent green acrylic pieces without a picture.
Әлемдік рекордтар
Әлемдегі ең ірі жигазо пазл 21 600 бөліктен тұрды, олардың әрқайсысы 50 см х 50 см өлшемдес, бұл Гиннес рекордтары бойынша максималды өлшем. Ол 2002 жылдың 3 қарашасында Гонконгтағы бұрынғы Кай Так әуежайында 777 адамның күшімен жиналды. Ең көп бөлігі бар жигазо пазл 551 232 бөліктен тұрды және 14,85 × 23,20 м (48 фут 8,64 дюйм × 76 фут 1,38 дюйм) өлшемдес болды. Ол 2011 жылдың 25 қыркүйегінде Вьетнамның Хошимин қаласындағы Фу То ішкі стадионында Хошимин қаласының Экономика университетінің студенттері жинады. Бұл пазл Гиннес рекордтары кітабына "Ең көп бөлігі бар ең ірі жигазо пазл" деп енгізілді және әрқайсысы 176 бөліктен тұратын 3132 бөлімге бөлінді, олар жеке-жеке құрастырылып, содан кейін толық пазлды құрастыру үшін біріктірілді.
The world's largest sized jigsaw puzzle measured with 21,600 pieces, each measuring a Guinness World Records maximum size of 50 cm by 50 cm. It was assembled on 3 November 2002 by 777 people at the former Kai Tak Airport in Hong Kong. The jigsaw with the greatest number of pieces had 551,232 pieces and measured 14.85 × 23.20 m (48 ft 8.64 in × 76 ft 1.38 in). It was assembled on 25 September 2011 at Phú Thọ Indoor Stadium in Ho Chi Minh City, Vietnam, by students of the University of Economics, Ho Chi Minh City. It is listed by the Guinness World Records for the "Largest Jigsaw Puzzle – most pieces", and was divided into 3,132 sections each containing 176 pieces, which were assembled individually and then connected to compose the full puzzle.
Саудадағы ең үлкен түйінді ойнағыш
БөлшектерТүбелектің атауыКомпанияЖыл Өлшемі [см]Арасы [м2]60,000Не керемет әлемДәулет халықтық өнер2022883 × 24321.4654,000Өнерге саяхатArtGrafika2020864 × 20417.6352,110(Атауы жоқ: жануарлар коллажы)MartinPuzzle2018696 × 20214.0651,30027 Әлемдегі ғажайыптарKodak2019869 × 19116.6048,000Әлемді аралауGrafika2017768 × 20415.6742,000La vuelta al MundoEduca Borras2017749 × 15711.7640,320Миккидің сиқырын жасауRavensburger2018680 × 19213.0640,320Есте қаларлық Дисней сәттеріRavensburger2016680 × 19213.0633,600Жабайы өмірEduca Borras2014570 × 1578.9532,000Нью-Йорк терезесіRavensburger2014544 × 19210.4532,000Қос ретроспекцияRavensburger2010544 × 19210.4524,000Өмір, ең ұлы оқиғаEduca Borras2007428 × 1576.72
PiecesName of puzzleCompanyYearSize [cm]Area [m2]60,000What A Wonderful WorldDowdle Folk Art2022883 × 24321.4654,000Travel around ArtGrafika2020864 × 20417.6352,110(No title: collage of animals)MartinPuzzle2018696 × 20214.0651,30027 Wonders from Around the WorldKodak2019869 × 19116.6048,000Around the WorldGrafika2017768 × 20415.6742,000La vuelta al MundoEduca Borras2017749 × 15711.7640,320Making Mickey's MagicRavensburger2018680 × 19213.0640,320Memorable Disney MomentsRavensburger2016680 × 19213.0633,600Wild LifeEduca Borras2014570 × 1578.9532,000New York City WindowRavensburger2014544 × 19210.4532,000Double RetrospectRavensburger2010544 × 19210.4524,000Life, The greatest puzzleEduca Borras2007428 × 1576.72
Ғылыми зерттеулер
Зерттеулер көрсеткендей, пазлдарды шешу қабілеті ерте балалық шақта дамиды. Осы кезеңде ақыл-ой айналымы және визуалдық-кеңістіктік қабілет сияқты танымдық қабілеттердің айқын дамуы байқалады, олар пазл шешу үшін қолданылуы мүмкін. Өмір бойы бұл қабілеттерді дамытуға болады. 2021 жылы зерттеушілер 3 пен 5 жас аралығындағы балалар тобымен зерттеу жүргізді, оларға үш түрлі пазл жинау ұсынылды. Әр балаға суреті бар қарапайым пазл, суретсіз, бірақ қалыпты пішіндегі бөліктері бар пазл және суреті бар, бірақ барлық бөліктері бірдей пішіндегі пазл берілді. Оларға жиналған нұсқалары көрсетіліп, қайта жинау сұралды. Балаларға әр пазлды жинауға үш минут берілді; топтың жартысына үлгі сурет берілді, ал қалған жартысына берілмеді. Нәтижелер көрсеткендей, 4 және 5 жастағы балалар үш пазлдың барлығын белгіленген уақыт ішінде жинап шықты, ал 3 жастағы балалардың көпшілігі суреті бар қарапайым пазл мен суретсіз, бірақ қалыпты пішіндегі бөліктері бар пазлды жинады, бірақ барлық бөліктері бірдей пішіндегі пазлмен қиналды. Барлық балалар үшін ең жылдам жинау уақыты қарапайым пазл үшін, ал ең баяу – сурет пен бірдей пішіндегі бөліктері бар пазл үшін болды; сонымен қатар, үлгі суреті болған балаларда қателердің саны аз болды. Әртүрлі жастағы балалардың танымдық дамуын олардың жинау уақыты мен жасаған қателер санынан көруге болады. Үлкен балалар пазлдарды аз қатемен жинады, себебі олардың ақыл-ой айналымы қабілеті – яғни, затты басқа көзқараспен көру үшін мида айналдыру қабілеті – жас балаларға қарағанда дамыған, ал жас балалар көбінесе сынақ пен қате жолымен іздейді. 2017 жылы пазлдарды пайдаланып, ұлдар мен қыздар арасындағы визуалдық-кеңістіктік қабілеттердің айырмашылығы зерттелді. Екінші сынып оқушыларына үш түрлі пазл жинау ұсынылды: біріншісі – бейтарап ат суреті, екіншісі – еркектерге арналған трактор суреті, ал үшіншісі – қыздарға арналған Бамби кейіпкерінің суреті. Бамби пазлын барлық балалар ең жылдам жинады, бұл олардың бұрынғы тәжірибесімен байланысты деп есептеледі, және барлық балалармен ең жылдам жиналғандықтан зерттеушілер пазлдың мақсатты аудиториясы мен балалардың жынысы арасында байланыс жоқ деп санайды. Жалпы, сыныптағы қыздар жылдамырақ жинады және аз қате жасады.
Studies have shown that the ability to solve jigsaw puzzles develops during early childhood. During this time there is significant development in cognitive abilities such as mental rotation and visuospatial ability, which can be used to solve a puzzle. Throughout life those abilities can continue to develop. In 2021, researchers conducted a study during which a group of children between the ages of 3 and 5 years old were asked to complete three different types of jigsaw puzzles. Each child was given a normal jigsaw puzzle with a picture on it, another with normal shaped pieces but without an image on it and finally a puzzle with an image on it but all the pieces were shaped the same. They were shown the completed versions then asked to reassemble them. The children were given three minutes to complete each puzzle; half of the group was given a guide picture while the other half was not. The results revealed that 4 and 5 year olds were able to complete all three puzzles within the allotted time, meanwhile most 3 year olds were able to complete the normal jigsaw puzzle and the puzzle of normal shaped pieces without an image on it but struggled more with the puzzle that had an image but all the pieces were shaped the same. With all of the children the fastest completion time was with the normal puzzle and the slowest was with the puzzle with an image and same shaped pieces; there were also fewer errors in with the children that had a guide. The cognitive development between the different ages can be seen in their completion times and how many errors were made. The older children were able to complete the puzzles with fewer errors because their mental rotation abilities, which is the ability to rotate an object in your mind to see it from a different perspective, are further developed than they are for younger children who are more likely to resort to trial and error. The difference in the visuospatial abilities between boys and girls were studied in 2017 using jigsaw puzzles. A second grade class was asked to complete three different puzzles, the first was a neutral one of a horse, second was a male oriented one of a tractor, and the third was a female oriented one of the character Bambi. The Bambi puzzle had the fastest completion time with all the children which is believed to be caused by their previous experience, and because it was finished the fastest with all of the children researchers do not believe there is a connection between the puzzles' targeted audience and the sex of the children. Overall the girls in the class were faster, and made fewer errors.
Қоғам
Википедияның логотипі – жұмбақ бөліктерінен жасалған жер шары. Толық емес шар жаңа білім қосуға мүмкіндік екенін көрсетеді. Колумбия Бас прокуратурасының логотипінде алдыңғы планға жұмбақ бөлігі қойылған. Олар оны «Маңызды бөлік» деп атады: «Жұмбақ бөлігі – Бас прокуратура кеңсесін көрнекі түрде бейнелеуге арналған дұрыс символ, себебі ол іздеу, шешім табу және жауап беру ұғымдарын қамтиды, осы ұғымдар аталған мекеме тергеу қызметі арқылы іске асырылады».
The logo of Wikipedia is a globe made out of jigsaw pieces. The incomplete sphere symbolizes the room to add new knowledge. In the logo of the Colombian Office of the Attorney General appears a jigsaw puzzle piece in the foreground. They named it "The Key Piece": "The piece of a puzzle is the proper symbol to visually represent the Office of the Attorney General because it includes the concepts of search, solution and answers that the entity pursues through the investigative activity."
Өнер және ойын-сауық
Saw фильмдер франшизасының басты қарсыласы Жігсоу деп аталады, себебі ол құрбандарынан қалған дене мүшелерінен пазл бөлігінің пішінін кесіп алатын. 1933 жылғы Лорел мен Хардидің "Мен және менің досым" атты қысқа фильмінде бірнеше кейіпкер үлкен пазлды жинауға тырысады. "Lost in Translation" – баланың пазлды жинауы туралы, сонымен қатар өзінің интерпретациялық пазлы болып табылатын өлең. Жорж Перектің ең танымал романы "Өмір: пайдаланушы нұсқаулығы" пазл жасаушы туралы әңгімені пазл бөліктері арқылы баяндайды. "Jigsaw Puzzle" (әні), кейде "Jig Saw Puzzle" деп те жазылады, – The Rolling Stones рок-н-ролл тобының 1968 жылғы "Beggars Banquet" альбомындағы әні. "Гражданин Кейн" фильмінде Сьюзан Александр Кейн (Дороти Комингор) опералық карьерасы сәтсіз аяқталғаннан кейін күндерін пазл жинаумен өткізеді. Кейннің қайтысынан кейін "Ксанаду" бос қалғанда, жертөледе жүздеген пазл табылады. Rhett & Link жаңбырлы күні пазл жинайды ("Rhett And Link Do A Rainy Day Jigsaw Puzzle") – бұл өзін "интернетке кірушілер" (Интернет және ойын-сауықшының қосындысы) деп сипаттайтын Rhett & Link есімді блогерлердің пазл бөлігінің жоғалғанын көргендегі көңілсіздігін бейнелейтін қысқа видео.
The central antagonist in the Saw film franchise is nicknamed Jigsaw, due to his practice of cutting the shape of a puzzle piece from the remains of his victims. In the 1933 Laurel and Hardy short Me and My Pal, several characters attempt to complete a large jigsaw puzzle. Lost in Translation is a poem about a child putting together a jigsaw puzzle, as well as an interpretive puzzle itself. Life: A User's Manual, Georges Perec's most famous novel, tells as pieces of a puzzle a story about a jigsaw puzzle maker. Jigsaw Puzzle (song), sometimes spelled "Jig Saw Puzzle" is a song by the rock and roll band The Rolling Stones, featured on their 1968 album Beggars Banquet. In ‘‘Citizen Kane‘’ Susan Alexander Kane (Dorothy Comingore) is reduced to spending her days completing jigsaws after the failure of her operatic career. After Kane’s death when ‘’Xanadu’’ is emptied, hundreds of jigsaw puzzles are discovered in the cellar. Rhett And Link Do A Rainy Day Jigsaw Puzzle is a short video by self described “internetainers” (portmanteau of “Internet” and “entertainers”) Rhett & Link which portrays the frustration of discovering a puzzle piece is missing.
Психикалық денсаулық
Канаданың Альцгеймер қоғамының мәліметінше, пазл жинау – миды белсенді ұстап, Альцгеймер ауруына шалдығу қаупін азайтуға көмектесетін көптеген іс-әрекеттердің бірі. Пазл бөліктері алғаш рет 1963 жылы Ұлыбританияның Ұлттық аутизм қоғамы аутизмнің символы ретінде қолданған. Ұйым өз логотипі үшін аутизмнің түсініксіздігін және әлеуметтік ерекшеліктерге байланысты «қосылудың» қиындығын бейнелеу үшін пазл бөліктерін таңдады, сондай-ақ пазл бөліктері танымал және басқаша қолданылмаған. Кейіннен пазл бөліктері Американың Аутизм қоғамы және Autism Speaks сияқты көптеген ұйымдардың логотиптері мен жарнамалық материалдарына енгізілді. Аутизм құқықтары қозғалысының жақтастары «түсініксіз» және «толық емес» сияқты метафоралар аутистік спектріндегі адамдарға зиянды екенін айтып, пазл иконографиясына қарсы шығады. Бұл символдың сыншылары әртүрлілікті көрсететін алтын немесе қызыл түсті шексіздік белгісін қолдануды ұсынады. 2017 жылы «Аутизм» журналы пазлдың қолданылуы аутистік спектріндегі адамдарға қатысты жағымсыз пікір тудыратынын мәлімдеді. Олар 2018 жылдың ақпан айында мұқабасынан пазл бөлігін алып тастады.
According to the Alzheimer Society of Canada, doing jigsaw puzzles is one of many activities that can help keep the brain active and may reduce the risk of Alzheimer's disease. Jigsaw puzzle pieces were first used as a symbol for autism in 1963 by the United Kingdom's National Autistic Society. The organization chose jigsaw pieces for their logo to represent the "puzzling" nature of autism and the inability to "fit in" due to social differences, and also because jigsaw pieces were recognizable and otherwise unused. Puzzle pieces have since been incorporated into the logos and promotional materials of many organizations, including the Autism Society of America and Autism Speaks. Proponents of the autism rights movement oppose the jigsaw puzzle iconography, stating that metaphors such as "puzzling" and "incomplete" are harmful to autistic people. Critics of the puzzle piece symbol instead advocate for a gold colored or red infinity symbol representing diversity. In 2017, the journal Autism concluded that the use of the jigsaw puzzle evoked negative public perception towards autistic individuals. They removed the puzzle piece from their cover in February 2018.