Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чех Республикасы Парламентінің Жоғарғы палатасы – Сенат. Сенаттың орны Прагадағы Валленштейн сарайы.
Upper house of the Czech Parliament
The Senate is the upper house of the Parliament of the Czech Republic. The seat of the Senate is Wallenstein Palace in Prague.
Құрылымы
Сенат 81 мүшеден тұрады, олар бір мандатты округтер бойынша екі турлы жүйе арқылы сайланады. Егер бірінші турда ешбір кандидат көпшілік дауыс алса, ең көп дауыс жинаған екі кандидат арасында екінші тур өтеді. Сенаторлардың өкілеттік мерзімі алты жылды құрайды, сайлаулар кезең-кезеңімен жүргізіледі, яғни әр екі жыл сайын орындықтардың үштен бірі сайланады. Сенатқа кандидат болу үшін саяси партияның тізімінде болу міндетті емес (Депутаттар палатасынан өзгеше). Сенатта бір Президент және төрт Вице-президент бар. Оның мүшелері мамандандырылған комитеттер мен комиссиялардың жұмысына қатысады. Сенаттың аппараттық құрылымы кәсіби, ұйымдық және техникалық қызметтерді қамтамасыз ету үшін құрылған. Сенат Прага қаласының орталығында, Мала-Страна ауданындағы бірнеше тарихи сарайларда орналасқан. 2005 жылы оның бюджеті 561,2 миллион CZK құрады.
The Senate has 81 members, chosen in single seat constituencies through the two round system. If no candidate receives a majority of votes in the first round, there is a second round between the two highest placed candidates. The term of office for Senators is six years, and elections are staggered so that a third of the seats are up for election every two years. A candidate for the Senate does not need to be on a political party's ticket (unlike in the Chamber of Deputies). The Senate has one President and four Vice presidents. Its members participate in specialised committees and commissions. The Senate Chancellery has been created to provide professional, organisational and technical services. The Senate occupies several historical palaces in centre of Prague, in Malá Strana quarter. In 2005 its budget was 561.2 million CZK.
Құзыреті
Сенат депутаттар палатасы бекіткен заң жобасын кейінге шегеруге құқылы, бірақ бұл ветоны депутаттар палатасының көпшілігі (яғни барлық 200 мүшесінің кемінде 101-і) қайта дауыс беру арқылы күштен шығара алады. Егер Сенат түзетулер ұсынса, депутаттар палатасы оны қарапайым көпшілікпен мақұлдай алады немесе абсолютті көпшілікпен қабылдамауға құқылы. Алайда, сайлау заңдары, конституциялық заңдар және халықаралық шарттар бойынша Сенаттың шешімі күштен шығарылмайды. Сенат Конституциялық сот судьяларын президент ұсынғаннан кейін бекітеді. Ол бұл өкілеттігін қабылдауға лайық емес деп санайтын үміткерлерді тоқтату үшін жиі пайдаланады және жаңа заңдар ұсына алады. Дегенмен, депутаттар палатасынан өзгеше, Сенат ел бюджетіне немесе үкіметке сенім білдіру мәселелері бойынша дауыс беруге құқығы жоқ. Сенат төрағасы – Чехия Республикасының президентінен кейін, рәсімдік мақсаттар үшін Чехияның екінші жоғары лауазымды тұлғасы, бірақ нақты саяси билігі шектеулі.
The Senate can delay a proposed law which was approved by the Chamber of Deputies but this veto can be overridden by a majority (i. e. at least 101 of all 200 members) of the Chamber of Deputies in a repeated vote. If the Senate proposes amendments, Chamber of deputies may approve it with a simple majority or override it with absolute majority. The Senate, however, cannot be overridden when it votes on electoral law, constitutional law and on international treaties. The Senate decides on confirmation of judges of the Constitutional Court, proposed by the President. It often uses this power to block unacceptable nominants and may propose new laws. However, the Senate does not get to vote on the country's budget or on confidence in the government, unlike the Chamber of Deputies. The President of the Senate is the second highest official of the Czech Republic for ceremonial purposes, after the President of the Republic, but without much real political power.
Тарих
Сенат Чехия Ұлттық Кеңесінің (ЧНР) 1992 жылғы 16 желтоқсандағы No. 1/1993 Конституциялық заңымен құрылды. Оның құрылуының тікелей себебі – Чехословакиямен бірге таратылған Федералды Ассамблея мүшелеріне орын табу қажеттілігі болды. Басқа себептердің ішінде Сенат төменгі палата бекіткен заңдарды түзетуге арналған қауіпсіздік механизмі ("пожистка") ретінде, сондай-ақ бір партияның басымдығына қарсы билікті теңестіру құралы ретінде, әсіресе конституциялық және сайлау заңдарына қатысты қарастырылды. Азаматтық демократиялық одақтың (оның мүшелері жаңа Конституция бойынша депутаттар палатасына айналған Чехия Ұлттық Кеңесінде болды, бірақ Федералды Ассамблеяда емес) және биліктің әлсіреуінен қорқытқан саясаткерлердің қарсылығына байланысты Сенат құрылмады. Алғашқы сайлау 1996 жылы өтті, дауыс беруге қатысқандардың саны шамамен 35% құрады (төменгі палатаға қарағанда әлдеқайда төмен). Содан кейін Конституцияға сәйкес әр екі жылда бір рет сайлаулар өткізілді. Сенат Чехия сияқты ел үшін күшсіз және қажетсіз деп сынға ұшырады. Алайда, Чехия Сенатының ең белгілі сыншысы, бұрынғы премьер-министр Андрей Бабиш, сайлау жүйесін Депутаттар Палатасында көп дауыс алған кандидаттың жеңіске ие болуына (First past the post) өзгерту жоспарын білдірді, мұны Сенаттың келісімінсіз жасау мүмкін емес, сонымен қатар Чехия Конституциясы төменгі палата үшін мұндай жүйені тыйым салады.
The Senate was established in constitutional law of the Czech National Council (ČNR) No. 1/1993 on 16 December 1992. The immediate reason for its creation was a need to find a place for members of the Federal Assembly, dissolved together with Czechoslovakia. Other reasons given were the positioning of the Senate as a safety device ("pojistka") correcting laws endorsed by lower chamber and as a power balancing tool against the dominance of a single party, especially regarding constitution and electoral law. Due to opposition by the Civic Democratic Alliance (who had members in the Czech National Council, which became the Chamber of Deputies under the new Constitution, but not in the Federal Assembly) and those politicians fearing dilution of power the Senate was not set up. The first elections were held in 1996, with voter turnout around 35% (much lower than turnout for the lower chamber). Further elections were held in accordance with the Constitution every two years after that. The Senate has received criticism for being essentially powerless and unnecessary for a country of the size of the Czech Republic. However, the likely most prominent critic of Czech Senate, former prime minister Andrej Babiš, has expressed his plan to change the electoral into Chamber of Deputies into First past the post voting, something that cannot be done without consent of the Senate, plus the Czech Constitution prohibits such system for lower chamber.
Соңғы сайлау нәтижесі
2022 жылғы Чехия Сенаты сайлауының нәтижелері.
Results of the 2022 Czech Senate election.
Сенатқа сайланғандар
+ 27 округ сайлауға дайын Дистрикт Сенатор Партия Ескерту 1 – Карловы Вары Вера Прохазкова ANO 2011 4 – Most Ян Папарега ProMOST 7 – Pilsen қаласы Даниэла Коварёва Ind. 10 – Český Krumlov Томаш Йирса ODS 13 – Tábor Марек Слабы T2020 16 – Beroun Йири Оберфальцер ODS 19 – Прага 11 Хана Кордова Марванова ODS 22 – Прага 10 Ян Пирк TOP 09 25 – Прага 6 Йири Ружичка TOP 09 28 – Mělník Ярмила Смотлахова ODS 31 – Ústí nad Labem Мартин Крсек SEN 21 34 – Liberec Михаил Канов SLK 37 – Jičín Томаш Чернин TOP 09 40 – Kutná Hora Богуслав Прохазка KDU ČSL 43 – Pardubice Милуше Горска KDU ČSL 46 – Ústí nad Orlicí Петр Фиала KDU ČSL 49 – Blansko Яромира Виткова KDU ČSL 52 – Jihlava Милош Выстрчил ODS 55 – Brno қаласы Томаш Төпфер ODS 58 – Brno қаласы Йири Душек ODS Алғаш рет ANO 2011 үшін сайланды. 61 – Olomouc Люмир Кантор KDU ČSL 64 – Bruntál Ладислав Вацлавек ANO 2011 67 – Nový Jičín Ивана Ваньова KDU ČSL 70 – Ostrava қаласы Зденек Нютра ODS 73 – Frýdek Místek Зденек Матушек ANO 2011 76 – Kroměříž Яна Звыртек Хамплова NEZ 79 – Hodonín Ева Раджманова KDU ČSL
+ 27 districts up for election Dictrict Senator Party Note 1 – Karlovy Vary Věra Procházková ANO 2011 4 – Most Jan Paparega ProMOST 7 – Pilsen City Daniela Kovářová Ind. 10 – Český Krumlov Tomáš Jirsa ODS 13 – Tábor Marek Slabý T2020 16 – Beroun Jiří Oberfalzer ODS 19 – Prague 11 Hana Kordová Marvanová ODS 22 – Prague 10 Jan Pirk TOP 09 25 – Prague 6 Jiří Růžička TOP 09 28 – Mělník Jarmila Smotlachová ODS 31 – Ústí nad Labem Martin Krsek SEN 21 34 – Liberec Michael Canov SLK 37 – Jičín Tomáš Czernin TOP 09 40 – Kutná Hora Bohuslav Procházka KDU ČSL 43 – Pardubice Miluše Horská KDU ČSL 46 – Ústí nad Orlicí Petr Fiala KDU ČSL 49 – Blansko Jaromíra Vítková KDU ČSL 52 – Jihlava Miloš Vystrčil ODS 55 – Brno City Tomáš Töpfer ODS 58 – Brno City Jiří Dušek ODS Originally elected for ANO 2011. 61 – Olomouc Lumír Kantor KDU ČSL 64 – Bruntál Ladislav Václavec ANO 2011 67 – Nový Jičín Ivana Váňová KDU ČSL 70 – Ostrava City Zdeněk Nytra ODS 73 – Frýdek Místek Zdeněk Matušek ANO 2011 76 – Kroměříž Jana Zwyrtek Hamplová NEZ 79 – Hodonín Eva Rajchmanová KDU ČSL