Кіріспе

Либертариандық партия (Libertaire Partij, сондай-ақ 2019 жылға дейін Libertarische Partij; LP) – Нидерландыда 1993 жылы құрылған либертариандық саяси партия. Ол «ешкімнің өз өмірі мен мүлкін басқалардың пайдасы үшін құрбан етуге мәжбүр болмайтын еркін әлемді» құруды көздейді. Партияның тұңғыш басшысы және төрағасы – даулы заңгер және салық кеңесшісі Тойн Мандерс болды.

Негізін қалау

LP 1993 жылы Бартольд ван Дорн, Хаб Йонген және Стефан ван Глэббекпен Либертаристік партия ретінде құрылды. Олар 1970 жылдары құрылған Нидерланд Либертариандық орталығымен көңілдес болды және «de Vrijbrief» либертариандық журналының жұмысына белсенді қатысты. Осы басылым арқылы үштік партияны құруға қажетті көмекті тапты. Партияны құруда оларға ең көп шабыт берген – Америка Құрама Штаттарының Либертариандық партиясы.

Өкілдік

LP 1994 жылдан 2023 жылға дейін Нидерландының жалпы және жергілікті сайлауларына барлығы сегіз рет қатысты, бірақ ол әлі ресми өкілдікке ие болған жоқ.

Жалпы сайлау

Либертариандық партия 1994 жылғы жалпы сайлауға қатысып, бар болғаны 2754 дауыс алып, бірде-бір орын жеңіп алмады. Осыдан кейін партияге жуық екі онжылдық "тоқтау" кезең болды, осы уақытта өз идеологиясын тарату үшін лекциялар мен шаралар ұйымдастырды, бірақ ұлттық сайлауға қатыспады. 2012 жылы қайтадан белсенділікке көшті және 2012 және 2017 жылғы жалпы сайлауларға қатысып, тиісінше 4205 және 1492 дауыс алды. 2021 жылғы жалпы сайлауда 5608 дауыс алғанына қарамастан, партия тағы да бірде-бір орынды жеңіп ала алмады. 2023 жылғы жалпы сайлауда партия 4129 дауыс жинады, бірақ бұл да орын алуға жеткіліксіз болды.

Облыстық және муниципалдық сайлаулар

ЛП 2014 және 2018 жылдары он үш муниципалитеттегі жергілікті сайлауларға қатысты. 2014 жылы ол Нидерландыда Биткойін қабылдаған алғашқы саяси партия болды. Партия сондай-ақ 2015 жылғы провинциялық сайлауға қатысты.

LP басқа партияларда сайланады

Либертариандық партияның сайлауға қатысуынан басқа, бірқатар мүшелер басқа партиялар үшін де өкілдік алды. Мысалы, LP мүшесі Стефани Вулдерс Остервик қаласындағы «Прогрессивті Остервик» муниципалдық кеңесінің фракция мүшесі болды, бірақ маңызды пікір келіспеушіліктерге байланысты фракциядан шығып кетті. Бұл мандат 2020 жылдың қараша айында өткен сайлауда жоғалды, онда Вулдерс және оның құрылған «WIJ! Oisterwijk» партиясы ешқандай орын жеңіп алмады. Рийсвик қаласында LP мүшесі Роми де Ман бір партияның фракция басшысы болды, бірақ бұл партия 2022 жылғы муниципалдық сайлауға қатыспады. 2018 жылы Харлеммер қаласында өткен сайлауда Званенбургтен шыққан LP мүшесі Эрик Вермеулен «Forza! Haarlemmermeer» жергілікті партиясынан кеңеске сайланды. 2022 жылғы сайлауда Вермеулен сол партияның бас кандидаттығына және сайлаудан кейін фракция жетекшісіне ие болды. Сондай-ақ 2022 жылғы сайлауда Том ван Ламон «Амерсфурт үшін еркіндік» жергілікті партиясынан Амерсфурт қалалық кеңесіне сайланды.

Идеология

Партиялық бағдарлама жеке және экономикалық еркіндік, жеке меншікке құрмет және өз өзіңнің иесі болу сияқты либертариандық капиталистік принциптерге негізделген.

Өкілдер Палатасы

Жыл Жетекші кандидат Дауыстар % Орындықтар+/– Үкімет 1994 Тойн Мандерс 2,754 0.03% Жаңа 2012 4,163 0.04% 0 2017 Роберт Валентин 1,492 0.01% 0 2021 5,546 0.05% 0 2023 Том ван Ламоен 4,152 0.04% 0

Өңірлік

+2015 Нидерланд провинциялық сайлауларыПровинцияДауыс пайыз Орын саныФризия4080.15%0Гельдерланд1,0080.13%0Солтүстік Брабант1,4830.18%0Оңтүстік Голландия2,1430.18%0Утрехт6270.13%0Барлығы4,6610.08%0

Қалалық кеңестер

+2014 Нидерландыдағы муниципалды сайлауларҚалаVotesПайыздық үлесОрынАлмело1960.8%0Амстердам6670.2%0Арнем2190.4%0Гронинген8670.97%0Леуварден2240.7%0Лейден1280.2%0Оэгстгест1171.1%0Роттердам4050.2%0Гаага4140.2%0Утрехт3310.2%0Барлығы3,5680.05%0+2018 Нидерландыдағы муниципалды сайлауларҚалаVotesПайыздық үлесОрынДальфсен1421.0%0Рижсвик3441.6%0Штихтсе Вехт4371.5%0Барлығы9230.01%0

Мүшелік

LP мүшелерінің саны 2012 жылдан бері едәуір өсті, 2012 жылдың сәуірінде 27 болғаннан 2021 жылдың үшінші тоқсанында 550-ге жетті.

Құрылымы

Партияның басқармасы, тұрақты комитеттері және жұмыс топтары, қалалық бөлімдері мен ғылыми бюросы, сондай-ақ Бернард де Мандевилл институты бар. Халықаралық жағынан партия Жеке Бостандық үшін Еуропалық партияның (EPIL) және Либертариандық партиялардың Халықаралық альянсының (IALP) мүшесі болып табылады. 2016 жылдың 1 қарашасынан бастап партияның ресми жастар қанаты – "Жас либертариандар" (Jonge Libertariërs) құрылды.

Белгілі қолдаушылар

2012 жылы публицист және қаржы сарапшысы Twitter-дегі жазбасында сайлауда ЛП-ға дауыс беруге шақырды. 2014 жылғы жергілікті сайлауда 50-бап партиясынан Еуропарламент депутаты Даниэль ван дер Стоп адамдарға, мүмкіндігі болған жағдайда, Либертариандық партияға дауыс беруге кеңес берді. Автор 2021 жылғы жалпы сайлауда партия тізімінде соңғы орында болды.