Кіріспе

1931 жылы Артур Рэнсомның балаларға арналған кітабы

«Суаллоудейл» – ағылшын жазушысы Артур Рэнсомның балаларға арналған оқиғалық романы, алғаш рет 1931 жылы «Джонатан Кейп» баспасында жарық көрді. Кітапта Уолкер бауырлары («Салпандар») және Блэкетт әпкелері («Амазонкалар») көл маңындағы төбелер мен сортаңды далаларда кемпинг жасап, Блэкетттердің үлкен тәтесі Мария Тернер қарсыласы болып көрінеді. Бұл «Салпандар мен Амазонкалар» сериясының екінші кітабы; оған дейін «Салпандар мен Амазонкалар» және одан кейін «Питер Дак» кітаптары жарық көрді. Рэнсом Көлдер аймағында тұрған және жергілікті шаруалармен көп жылдық қарым-қатынасы мен естеліктерінен шабыттанған. Рэнсом жиі «Конистон қариясы» тауына шығып тұратын, ал кітапта бұл тау балалар үшін «Канченджанга» атанды. Рэнсом кітап жазып жатқан кезде Гималайдағы Канченджангаға жасалған экспедициялар туралы көп хабарлар тараған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Жабайы Мысық аралына көлдегі екінші жазғы демалысына оралғанда, Суқұйғыштар Амазонкалар мен Капитан Флинттің “жергілікті мәселеден” зардап шегетінін көреді. Мария әже қонаққа келді және ол “дұрыс” мінез-құлықты қатаң талап етеді, Амазонка пираттарының “жас келіншектер” сияқты әрекет етуін, тамаққа уақытында келуін талап етеді. Оған қарамастан, Нэнси мен Пегги әжеден жасырынып, Уокерлермен кездесуді ұйымдастырады, бірақ жолда Суқұйғыш Пайк тасына шағылысып, батып кетеді. Барлығы құтқарылып, қайық та құтқарылды, бірақ оны жөндеу қажет болғандықтан, аралда кемпинг құру мүмкін емес. Суқұйғыштардың “капитаны” Джон кеме басқарғанда инстинкттерін тыңдау және кемеде басшылық ету туралы маңызды өмірлік сабақтарды алады, сондай-ақ Суқұйғышқа жаңа мачта жасағанда осы оқиғаны ойлайды. Роджер мен Титти көлдің үстіндегі биік жартастарда Сваллоудейл деген әдемі жасырын аңғарды тапқанда, Жабайы Мысық аралында кемпинг құруға басқа мүмкіндік туады. Суқұйғыштар Сваллоудейлдегі құпия үңгірді, форель тұратын “Кникербокербрейкер” деген тасты көлді табады және көл маңындағы өмірдің жаңа оқиғаларын бастан кешіреді. Олар жергілікті ағаш кесушілермен және шаруалармен танысады, иттің ізбен жүреді және жазық даладан өтеді. Амазонкалар тек ара-арасында ғана қашып шыға алады, ал үйге кешігіп келгендері үшін олар өлеңдерді жаттап, айтуға мәжбүр болады. Соңында әже кетіп қалады, ал Суқұйғыштар мен Амазонкалар жақын жердегі биік төбе “Канченджангаға” (шын мәнінде Конистон қариясы) жұлдызды түнде демалуға экспедиция ұйымдастырады. Олар Блэкеттердің ата-анасы мен әйелінің отыз жыл бұрын “Маттерхорнға” шыққанда қалдырған кішкентай монетасы бар қорапты табады. Ертесі күні Роджер мен Титти Суоллоудейлге қайтады, жартастардың арасымен өтеді, ал Джон мен Сьюзан Амазонкалардың кемпингтік жабдықтарын қайықпен тасымалдайды. Екі топ та қалың және кенеттен пайда болған тұманға ұшырап, жоғалып кетеді. Тұман мүлдем сейілгеннен кейін үлкен балалар бос кемпингке жетеді. Кейін Титти ағаш кесушілермен бірге келіп, Роджердің білегін бұрап алғанын және түнді ескі көмір өртетін Жас Биллимен өткізетінін айтады. Ертесі күні жарақат алған Роджерді таспамен кемпингке қайтарып әкеледі. Соңында Суқұйғыш жөнделіп бітіріледі, кітап жарыс және тоймен аяқталады, содан кейін Жабайы Мысық аралына оралады.

Қабылдау

Наташа Уолтер The Guardian газетінде былай деп жазды: "Swallowdale – үлкен жетістік. Бұл кітапта, шын мәнінде, ештеңе болмайды, бірақ тіпті жас оқырмандар да оның сезімталдыққа толы, егжей-тегжейлі сипаттамаларына қызығады. Міне, балалар лагерь құрып, төбеге көтеріліп, аң аулауды тамашалап, форель балық аулап, таңғы ас ішіп жатыр. Сюжет қайда? Күрес қайда? Рэнсом – балалар әдебиетінде Пруст пен Вулфтың алға басушысы; ол сюжетсіздіктің керемет ләззатын ұсынады." Swallowdale бастапқыда оның досы Ласселлз Аберкромбидің қызы Элизабетке арналған еді.