Кіріспе

Латын обрядының католик шіркеуінің Коннектикут штатындағы діни юрисдикциясы, АҚШ.

Хартфордтың митрополиттік архиепископиясы (Archidioecesis Metropolitae Hartfortiensis) – АҚШ-тың Коннектикут штатындағы Католик шіркеуінің Латын шіркеуінің діни аумағы немесе архиепископиясы. Ол митрополиттік орын. Хартфорд архиепископиясының бас шіркеуі – Хартфордтағы Сент-Джозеф соборы. Ол Хартфорд, Личфилд және Нью-Хейвен округтерін қамтиды. Кристофер Дж. Койн 2024 жылдың 1 мамырынан бастап Хартфорд архиепискобы қызметін атқарып келеді.

1780 жылдан 1843 жылға дейін

1780 және 1781 жылдар аралығында, Америка революциясы аяқталуға аздай қалғанда, болашақ Коннектикут штатында алғашқы католик миссасы Ливанда өткізілді. Бір деректе: "Мисса алғаш рет Коннектикут штатының шегінде, үзіліссіз және ұзақ мерзімге өткізілді" делінген. 1789 жылы Ватикан Балтимор епархиясын жаңа Құрама Штаттардың барлық аумағын қамту үшін құрды. Бірнеше жыл өткен соң, 1808 жылы Ватикан Коннектикут пен Жаңа Англияның қалған бөлігін қамтитын Бостон епархиясын құрды. 1818 жылға дейін конгрегациялық дін штатта ресми дін болып саналды және салық төлеушілерден қолдау алды. Бұл мәртебе алынғанда, католик шіркеуі штабта орнығуға мүмкіндік алды. 1820 жылдары католик иммигранттар Фармингтон және Энфилд-Фолс каналдарын салу үшін Коннектикутқа келе бастады. Бостон епископы Бенедикт Фенвик 1829 жылы штаттағы алғашқы католик шіркеуін құру үшін Хартфордтағы бар епископальдық шіркеуді сатып алды. 1840 жылдары аймақтағы халық саны жеткілікті деңгейге жетіп, Фенвикті Коннектикут және Род-Айленд үшін епархия құру туралы Ватиканға өтініш жасауға итермеледі.

1843 жылдан 1858 жылға дейін

1843 жылғы 28 қарашада Папа Григорий XVI Коннектикут және Род-Айленд штаттарын қамтитын Хартфорд діншілдігін құрды. Папа Рим Уильям Тайлерді Бостоннан Хартфордтың алғашқы епископы етіп тағайындады. Діншілдік құрылған кезде Хартфордта 600 католик, ал Провиденсте 2000 католик тұрды. Осы себепті Тайлер Ватиканға діншілдік орталығын Провиденске көшіру туралы петиция жіберді. Тайлер каретадан бас тартып, әрқашан жаяу жүрді. Ол ашқандарға әр дүйсенбі күні үйінен тамақ таратуды ұйымдастырды. Ол жеке өзі приходтағы науқастарға барып көмектесті. Тайлер Ирландиядағы All Hallows колледжінен дін қызметкерлерін тартты және Францияның Лион қаласындағы Иманды тарату қоғамынан, сондай-ақ Австриядағы Леопольд қоғамынан қаржылық көмек алды. Тайлер 1849 жылы қызмет еткен алты жылдан кейін қайтыс болды. Хартфордтың екінші епископы 1850 жылы Папа Пий IX тағайындаған Нью-Йорк діншілдігінің Бернард О'Райли болды. Ол діншілдік үшін дін қызметкерлерін қамтамасыз етуге және сол дәуірдегі католиктерге қарсы қозғалыстардан католиктерді қорғауға жұмыс істеді. Ол бастапқыда епископтық резиденцияда орналасқан Сент-Мэри теологиялық семинариясын қаржыландырып, сабақтың алғашқы аптасын өзі оқыды. 1852 жылы ол діншілдікке көбірек дін қызметкерлерін алу үшін Еуропаға сапар шекті. Олардың арасында Дублиндегі All Hallows колледжінің студенттері де болды. 1856 жылдың қаңтар айында О'Райли "Пасифик" кемесімен теңізде жоғалып кетті. Хартфорд діншілдігі келесі екі жыл бойы епископсыз қалды.

1858 жылдан 1877 жылға дейін

1858 жылы Нью-Йорктік Фрэнсис Макфарлендті Пий IX Хартфорд епископы етіп тағайындады. Денсаулығының нашарлауына байланысты Макфарланд Ватиканға өзінің епархиясын бөлу туралы өтініш жасады. 1872 жылы Ватикан Хартфорд епархиясынан Род-Айленд штатының барлық аумағын алып, Провиденс епархиясын құрды. Осы бөлу нәтижесінде епархия Коннектикут штатымен және Нью-Йорктегі Фишер аралымен шектелді. Бөлінгеннен кейін Макфарланд собор салу үшін Морган иелігін сатып алды. Ол епархияға Францискан монахтарын, Винстед қаласына қоныстанған Франциск орденінің үшінші дәрежелі сестерін, Христиан бауырларын, Мейірімділік сестерін және Нотр-Дам қауымын әкелді. Сонымен қатар, ол собордың жанына Мейірімділік сестері үшін монастырь салдырды. Макфарланд 1874 жылы қайтыс болды.

1877 жылдан 1945 жылға дейін

Томас Галбери, августиндік монах және Вилланова колледжінің бұрынғы президенті, 1877 жылы Хартфордтың 4-ші епископы болып тағайындалды. Галбери кенеттен қайтыс болғанға дейін екі жыл қызмет етті, бірақ ол бастапқы собордың іргетасын қалады. Галбериден кейін Лоуренс С. МакМахон келді. МакМахон 28-ші Массачусетс полкіне капеллан болып қызмет еткен. Оның 14 жылдық басшылығымен 48 шіркеу, сондай-ақ 16 шіркеу мектебі құрылды. Алтыншы епископ Майкл Тирни бес епархиялық аурухананың құрылысына көмектесті. 1953 жылы Папа Хартфорд епархиясын Хартфорд архиепархиясына көтерді. Папа сонымен қатар Норич пен Бриджпорттың жаңа епархияларын құрды, олардың аумағын архиепархиядан алып, бірақ оларды оның қарастырылатын епархиялары етті. О'Брайен Хартфордтың алғашқы архиепископы болып тағайындалды. Әйін Жүсіп соборы 1956 жылы күмәнді өрттен қирады. О'Брайен дереу сол жерде жаңа собор салуды жоспарлай бастады. Жаңа ғимараттың іргетасы 1958 жылы қаланды, ал 1962 жылы ашылды. О'Брайен 1968 жылы зейнеткерлікке шықты. 1968 жылы Эри епархиясынан епископ Джон Уилон Папа Пауыл VI-ның бұйрығымен Хартфорд архиепископы болып тағайындалды. 23 жылдық басқару кезінде Уилон үйленген ер адамдарды диакон ретінде даярлау бағдарламасын құрды, әйелдердің шіркеу құрылымындағы рөлін жақтады және діни қызметкерлер мен мирян бірлесіп шіркеуді басқаратын командалық қызметті енгізді. 1986 жылы ол Хелен М. Финиді архиепархияның алғашқы әйел канцлері және елдегі бесінші әйел канцлер ретінде тағайындады. Уилон сонымен қатар Хартфордта WJMJ радиостанциясын құрды. Ол экуменикалық мәселелерде белсенділік танытты, Католик епископтарының ұлттық конференциясының экуменизм жөніндегі комитетінің төрағасы және Коннектикут штатының христиан конференциясының басшысы болды. Манселл 2013 жылы зейнеткерлікке шықты. Манселлдің орнын 2013 жылы Папа Франциск тағайындаған Толедо епархиясының епископы Леонард Блэр басты. 2020 жылдың қазан айында Колумб салт аттыларының негізін қалаушы Майкл Дж. МакГивни Сент-Джозеф соборында өткен рәсімде жарылқады. МакГивни 1882 жылы Нью-Хейвендегі Сент-Мария шіркеуінде пастор болып қызмет еткен. 2023 жылдың наурыз айында МакГивни соңғы рет пастор болып қызмет еткен Томстандағы Сент-Томас шіркеуінде Евхаристиялық керемет оқиға болды. Коммуния кезінде қасиетті нан жетіспейтін болды. Цибориумдағы қасиетті нанның өздігінен көбейгені хабарланды. Архиепархия бұл мәлімдемені Ватиканның Дін ілімі жөніндегі департаментіне тергеу үшін жіберді. 2023 жылдың 26 маусымында Папа Франциск Берлингтон епархиясының епископы Кристофер Дж. Койнді архиепископ Блэр зейнеткерлікке шыққанға дейін оған көмектесу үшін коадъютор архиепископы етіп тағайындады. Архиепископ Койн Блумфилдтегі пасторальдық орталықта өткен баспасөз конференциясында өзінің үш бұрынғы архиепископымен бірге болды.

Жыныстық қатынаспен байланысты қылмыстар туралы хабарлар

2005 жылдың ақпан айында, бұрынғы епархиялық дін қызметкері Роман Крамек, 2002 жылы оның рухани кеңесін іздеген жасөспірім қызды жыныстық тұрғысынан зорлағаны үшін тоғыз ай түрмеде отырғаннан кейін Польшаға депортацияланды. 2005 жылдың қараша айында, архиепископтық 43 адамның 14 дін қызметкеріне қарсы келтірген жыныстық зұлымдыққа қатысты талаптарын реттеу үшін 22 миллион доллар төледі, осы оқиғалардың көп бөлігі 1960 және 1970 жылдарға келеді. Менселл осы келісімге қатысты мәлімдеме жасады. Архиепископтықтағы 14 дін қызметкеріне қатысты жыныстық зұлымдық ісінің шешілуі туралы Манселлтің сөздері Нью-Йорк Таймс газетіндегі Уильям Ярдлидің мақаласында келтірілген: "[Бұл] жыныстық зұлымдықтың салдарынан ауыр зардап шеккен адамдардың және шіркеудің өзінің жазылу процесінің бір бөлігі". 2019 жылдың 22 қаңтарында архиепископтық, қызмет еткен кезеңінде жыныстық зорлық-зомбылық жасағаны үшін "сенімді айыптауларға ие" болған 48 дін қызметкерінің тізімін жариялады. Архиепископтық сонымен қатар, жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты 140-тан астам талапты реттеу үшін 50,6 миллион доллар төленгенін хабарлады. Гонкало 1991 жылы өзіне-өзі қол жұмсады.

Семинарлар

Сент-Томас семинариясы – Блумфилд