Кіріспе
Төлемнің қауіпсіздігі – мердігерлер мен қосалқы мердігерлерге дау туындаған жағдайда да төлем жасалуын қамтамасыз ететін кез келген жүйе. Бұл прогресс төлемдерінің жүйесін, уақытша арбитраж шешімдерін, немесе компанияның белгілі бір күн ішінде шот-фактураны төлеуін заңмен міндеттейтін жүйені қамтуы мүмкін, компания олардың дұрыс екеніне сенген-сенбегеніне қарамастан.
Төлем қауіпсіздігі туралы заңнаманы қайта қарау
1974 жылдан бері құрылыс және құрылыс саласындағы қаржыландыруға қатысты мемлекеттік және федералдық деңгейде кем дегенде 30 шолу, талқылау қағаздары және сауалнамалар жүргізілді. Қазіргі уақытта Джон Мюррей АМ басқаратын федералдық тексеру жүріп жатыр. Мюррейдің тексеруі 2016 жылдың 21 желтоқсанында жарияланды, ал оның алға басқан жолы туралы есеп 2017 жылдың 30 қыркүйегіне дейін тапсыруға тиіс. 2017 жылдың 31 желтоқсанына дейін Жұмыспен қамту министріне ұсыныстармен бірге толық есеп ұсынылады. NSW Әділетті сауда кеңсесі 2015 жылдың желтоқсанында жарияланған талқылау қағазынан кейін NSW төлемдердің қауіпсіздігі заңнамасын толық қарап шығуда. Өтініштерді қабылдау 2016 жылдың 26 ақпанында аяқталды. Бұл есептің соңғы тапсыру мерзімі туралы ашық түрде жарияланған мәлімет жоқ.
Тағайындау және тағайындау жөніндегі уәкілетті органдар
Үшінші тарапты пайдалану арқылы сот арқылы дауласуға қарағанда сот арқылы шешім шығару әлдеқайда жылдам. Сот төрешісінің шешімі өтінішті алғаннан кейін 10 күн ішінде шығарылуы тиіс. Бұл сондай-ақ, төмен шығынды да білдіреді. Сот төрешісінің шешімі тараптар үшін міндетті болып табылады және талаптар соттағы берешек ретінде өндірілуі мүмкін. Төлемдердің қауіпсіздігі туралы заңға қарамастан, ұзаққа созылатын сот даулары әлі де кездеседі. Мәселенің ауқымы өте зор, «Австралиялық газ компаниялары мердігерлермен заңдық шайқаста» деген жайт осыны көрсетеді.
Сонымен қатар, сот төрешісінің шешімі де күштен шығарылуы мүмкін. Probuild Constructions (Aust) Pty Ltd v Shade Systems Pty Ltd ісінде сот арқылы қарау нәтижесінде сот төрешісінің юрисдикциялық емес қателік жасаған шешімі жойылды. Тағы бір іс бойынша, ол бұрынырақ негізгі және маңызды талаптарды бұзу жағдайларында ғана сот араласуы мүмкін деген Brodyn Pty Ltd v Davenport шешіміне қайшы келді. «Шығыс жағалау» үлгісіндегі Төлемдердің қауіпсіздігі туралы заңнаманы қолданатын штаттарда сот төрешілері талапкерлердің пайдасына көбірек бейімділік танытады деген кең тараған пікір бар. Осы юрисдикциялардағы талапкерлер төлем дауы бойынша шешім шығару үшін уәкілетті тағайындаушы органға жүгінеді, жауапкермен келісудің орнына (ол «Батыс жағалау» үлгісіндегі жағдай). Бұл пікірге талапкерлердің АТО-ға талапкердің ісіне оңтайлы шешім шығаратын сот төрешісін ұсынуға қысым жасау мүмкіндігі себеп болады. Осы мәселеге жауап ретінде Квинсленд штаты 2014 жылғы желтоқсан айындағы Төлемдердің қауіпсіздігі туралы заңнамаға енгізілген өзгерістермен Аттестацияланған тағайындаушы органдарды жойды. Олардың орнына Сот төрелігі хатшысы тағайындалды. Алайда, бұл жаңа қиындықтарға әкеліп соқты, 2014 жылғы желтоқсан мен 2015 жылғы қыркүйек аралығында Төлемдердің қауіпсіздігі туралы өтініштерді кері қайтару саны 33%-дан 94%-ға дейін өсті.
Қуат теңгерімінің бұзылуы
Төлем қауіпсіздігі туралы заңнама төлем тізбесіндегі күш теңгерімсіздігін азайту мақсатымен жасалған болса да, осы күш теңгерімсіздігінің өзі осы схеманы қабылдауға кедергі келтірді. Жоғары тұрған мердігерлерден кек алу қорқынышы, қауқыпты мінез-құлық және қорқыту заңнаманы пайдалануға қарсы күшті фактор болып табылады. Қорқыту тікелей болмауы мүмкін, мысалы, "Сіз бұрын Төлем қауіпсіздігі заңнамасын қолданғансыз ба?" деген сұрақ қойылған сауалнама арқылы. Бұдан әрі, қосалқы мердігерлер төлем талабы қойса, болашақтағы жұмыстан айырылатыны туралы бас мердігерлерден қорқып немесе тікелей қорқытылады. Шындығында, қосалқы мердігердің актіні пайдалану туралы шешімі болашақта жұмыс табу мүмкіндігіне байланысты болуы мүмкін.
Аң-түсініктің бұзылуы және дұрыс түсініспеушілік
Коллинз сарптамасы субподрядшылардың қандай құқықтары мен оларды қорғау жолдары бар екенін білу және түсіну деңгейінің жеткіліксіз екенін көрсетті. Бұған заңды қолдануға тырысатын субподрядшыларға білім беру мен көмек көрсетудің жетіспеуі де себеп. Тағы бір маңызды фактор – кішігірім мердігерлердің қаржылық сауаттылығының төмендігі, олар өз мансаптарында қаржылық немесе құқықтық білімді жинау қажеттілігіне тап болған жоқ. Ұзақ мерзімдердің қысқа болуы тараптарға кері әсер етеді, себебі олар дау туындағанын және заңнама бойынша белгіленген мерзімнің аяқталып бара жатқанын уақытылы байқамайды. Сонымен қатар, заңдық ресурстары мен қаржылық мүмкіндіктері артық тараптар субподрядшыларды әдейі кешіктіруі мүмкін.
Дауды шешудің қымбатқа түсетіндігі
Қысқа мерзімдер субподрядшылардың төлемді қайтару жылдамдығын арттырып, талапкерлер үшін маңызды ақша ағынын қамтамасыз етті. Дегенмен, Австралия бойынша төлемдерді қамтамасыз ету заңнамасы көптеген сот дауларына әкеп соқты. Коллинз шолуына сәйкес, тіпті қарапайым талап, төрешілік және заңдық шығындармен бірге шамамен 4000-5000 долларға дейін шығуы мүмкін, яғни субподрядшылар дауды шешуге тырыспай, әр прогресс төлемі бойынша 4000 долларға кем төленуі мүмкін. Төрешілердің шешімдерін орындауға байланысты шығындар да потенциалды талапкерлерді одан әрі шаралар қабылдаудан тоқтатады. Орындау әрекеттері субподрядшылардың тікелей көтеретін маңызды уақыт, күш-жігер және қаржылық шығындарды талап етеді. Егер кешіктірілген прогресс төлемдерін алу үшін заңгерлік кеңес алса, субподрядшылар көбінесе шығындарын азайтуды таңдағандарға қарағанда жағдайы нашар болады. Ірі жауапкерлер сот процесін талапкер банкротқа ұшырағанға дейін немесе сот ісін тоқтатқанға дейін созуға мүмкіндік алады.
Ұлыбританиядағы төлем қауіпсіздігі
Ұлыбританияның төлемді қамтамасыз ету жүйесі 1996 жылғы "Тұрғын үй гранттары, құрылыс және жаңарту туралы" заңында қарастырылған. Аталған заң 2009 жылы "Жергілікті демократия, экономикалық даму және құрылыс туралы" заңның қабылдануы арқылы өзгертілді.