Қызылқұйрық тоқылдақ (Micropternus brachyurus) – Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияда кездесетін, жәндіктермен қоректенетін, ерекше ұя салады. Орналасуы, генетикасы зерттелді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Қызылқұйрық тоқыл (Micropternus brachyurus) – Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияға тән, орташа өлшемді қоңыр тоқыл. Ол қысқа мүңкілікті, жұптап кішкентай жәндіктермен, әсіресе құмырсқалар мен термиттермен бұталы, мәңгі жасыл және жапырақты ормандарда азықтанады. Crematogaster туысына жататын ағаш құмырсқаларының картон ұяларының ішінде ұя салады. Бұрын біраз уақыт бойы Неотропикалық Celeus туысына жатқызылған, бірақ бұл эволюциялық сәйкестік екені анықталды және молекулалық филогенетикалық зерттеулер оның Micropternus туысына жатуын растайды.
The rufous woodpecker (Micropternus brachyurus) is a medium sized brown woodpecker native to South and Southeast Asia. It is short billed, foraging in pairs on small insects, particularly ants and termites, in scrub, evergreen, and deciduous forests and is noted for building its nest within the carton nests of arboreal ants in the genus Crematogaster. It was for sometime placed in the otherwise Neotropical genus Celeus but this has been shown to be a case of evolutionary convergence and molecular phylogenetic studies support its placement in the monotypic genus Micropternus.
Таксономия
Бұл түр бұрын сыртқы ұқсастығы үшін Оңтүстік Американың Celeus туысына жатқызылған, бірақ оның үзіліспен таралуы оны күдік тудырды. 2006 жылы ДНК тізбегін салыстыру арқылы жүргізілген зерттеулер бұл тоқылдақтың Celeus-пен тығыз байланысты емес екенін және Meiglyptes туысының туысы екенін, ал ең дұрысы – монотиптік Micropternus туысына жатқызылғанын растады. Түрдің кең таралу аймағында, онға жуық кіші түр ретінде белгіленген популяциялар арасында қанат пішіні мен мөлшерінің айырмашылықтары байқалады, олардың ішінде Жавадан шыққан номинативтік популяция ең көп танылған. [Коэльц үлкен деп атап көрсеткен Солтүстік-Батыс Гатттардағы канарларды қамтиды] – Үндістан жарты аралы және Шри-Ланка.
M. b. phaioceps – Орталық Непалдан Мьянмаға, Юньнань және Оңтүстік Таиландқа дейінгі Шығыс Гималайлар.
M. b. fokiensis – (көлеңкелі қарны бар) Оңтүстік-Шығыс Қытай және Солтүстік Вьетнам.
M. b. holroydi – Хайнань.
M. b. williamsoni – Оңтүстік Таиланд. Кейде badius-ке қосылады.
M. b. annamensis – Лаос, Камбоджа және Оңтүстік Вьетнам.
M. b. badius – [Ниас аралының celaenephis-ін қамтиды] Малай түбегінен Суматраға дейін.
M. b. badiosus – (өте қара құйрығы бар) Борнео және Солтүстік Натуна аралдары.
This species was formerly placed in the South American genus Celeus due to external resemblance but its disjunct distribution placed it in doubt. Studied in 2006 based on DNA sequence comparisons have confirmed that the rufous woodpecker is not closely related to Celeus and is a sister of the genus Meiglyptes and best placed within the monotypic genus Micropternus. Within the wide distribution range of the species, several plumage and size differences are noted among the populations which have been designed as subspecies of which about ten are widely recognized with the nominate population being from Java. [includes kanarae from the northern western ghats noted as larger by Koelz] – peninsular India and Sri Lanka
M. b. phaioceps – eastern Himalayas from central Nepal to Myanmar, Yunnan and southern Thailand. M. b. fokiensis – (has a sooty abdomen) southeast China and northern Vietnam. M. b. holroydi – Hainan. M. b. williamsoni – southern Thailand. Sometimes included within badius
M. b. annamensis – Laos, Cambodia and southern Vietnam. M. b. badius – [includes celaenephis of Nias Island] Malay Peninsula south to Sumatra
M. b. badiosus – (has a very dark tail) Borneo and north Natuna Islands
Сипаттама
Қызылқұйрық тоқылдақ шамамен 25 см ұзындығында, жалпы түсі қара қоңыр, қанаттары мен құйрығының қауырсындарындағы қара жолақтар оған қара жолақты көрініс береді. Басы ақшыл, ал төсі қараңғырақ. Тұмсығы қысқа, қара және жоғары жағы сәл иілген. Мұрын тесігінде тұмсық тар. Құйрығы қысқа және қызыл қоңыр, қара жолақтармен, бірақ badiosus түршесінде құйрығы қара, қызыл қоңыр жолақтармен. squamigularis және annamensis түрлерінде қауырсын шеттері ақшыл. Мойын, құлақ және көз айналасындағы қауырсындары белгісіз. Еркектердің көздерінің астында, көз бен құлақтың арасында және кейде бетінің екі жағында қызыл ұштар бар, кейде жамылғы құрайды. Мекеңдер мен жас құстарда қызыл қауырсын ұштары жоқ. Әлсіз, бірақ тік тұра алатын шоқысы бар. Жастардың мойнында жолақтар болады, ал кейбір түршелерде де мойын қауырсындарында жолақтар кездеседі. Табиғатта құстар кірленгендей көрінеді және құмырсқа секрециясының иісі сезіледі (Крематогастер құмырсқаларының тікенегінің ұшы ерекше, ол жоғары көтерілген гастерден шабуылдаушыларға сұйықтық шашырату үшін ғана қолданылады) олардың тамақтануы немесе ұя салу қызметінен.
The rufous woodpecker is about 25 cm long, overall dark brown with dark bands on the feathers of the wing and tail giving it a black barred appearance. The head appears paler and underparts are of a darker shade. The bill is short and black with a slight curvature of the culmen. At the nostrils the bill is narrow. The tail is short and rufous with narrow black bars but in subspecies badiosus the tail is dark with narrow rufous bars. Feather margins are pale in squamigularis and annamensis. Feathers on the neck, ears and lore are unmarked. Males have red tipped feathers under eyes, between eye and ear coverts and on malar region sometimes forming a patch. Females and young lack the red feather tips. A weak but erectile crest is present. Juveniles appear streaked on the throat but some subspecies also have streaked throat feathers. In the field, birds can appear soiled and smell of ant secretions (Crematogaster ants are unique in having a spatulate tip to the sting that is used merely to spray fluid forward at intruders from a raised gaster) due to their foraging or nesting activities.
Мінез-құлық және экология
Қалыңтікелер ағаштардағы, құлаған бұталар мен тіректердегі, қоқыс үйінділеріндегі, құмырсқалар мен термиттердің қоныстарында жұптарымен тамақтануға бейім. Олар Crematogaster және Oecophylla туыстас құмырсқаларымен қоректенеді. Дабыл қағу жыл бойы байқалады, бірақ Оңтүстік Үндістанда қыс айларында жиілеуі мүмкін, ал Непалда наурыз-сәуір айларында ең жоғары деңгейге жетеді. Екі құстың бір-біріне қарама-қарсы тұрып, басын жоғары көтеріп, құйрығын жайып, басын шайқауының мақсаты әлі анықталмаған. Олардың көбею маусымы ақпаннан маусымға дейінгі жаңбырға дейінгі құрғақ кезеңде болады. Қалыңтікелер акробат құмырсқаларының (Crematogaster) ұяларында ұя салуымен ең көп танылады. Ата да, ана да ұяны қазуға қатысады. Олардың қауырсындары, әсіресе ұя салған кезде, қараңғы және жағымсыз иісті жабысқақ сұйықтықпен жабылады, оған өлі құмырсқалар жиі жабысып қалады. Екі ақ, мата тәрізді, жұқа қабықты, мөлдір жұмыртқалар шайқалады. Инкубация кезеңі 12-14 күнге созады. Көбею негізінен қыркүйек пен қараша айлары аралығында жүзеге асады. Бұл түрдің кең таралған мекендеу ортасы бар, Малайзияда батпақ ормандары алынып, май пальмасы плантацияларымен ауыстырылған жерлерде де кездеседі. Олардың мекендеу ортасы негізінен жазықтар мен төменгі төбелерде, әдетте 3000 метрден төмен орналасқан. Бұл құс IUCN Қызыл тізімінде қорғауға алынбаған түрлерге жатпайды.
Rufous woodpeckers forage in pairs on ant nests on trees, fallen logs, dung heaps, ant, and termite hills. They have been noted to feed on ants of the genera Crematogaster and Oecophylla. Drumming occurs through the year but increases in frequency in winter in southern India and peaking around March–April in Nepal. A display of unknown function between two birds facing each other involved swaying the head with bill held high and tail splayed. The breeding season is in the pre Monsoon dry period from February to June. The rufous woodpecker is most well known for building its nest within the nest of acrobat ants (Crematogaster). Both the male and female take part in the excavation of the nest. Their feathers, particularly when nesting are said to be covered in a dark and smelly sticky fluid on which dead ants are often found sticking. Two white, matt, thin shelled, translucent eggs are laid. The incubation period is 12 to 14 days. The moult occurs mainly from September to November. The species has a wide habitat range and in Malaysia they have been found to persist even in places where swamp forests have been removed and replaced by oil palm plantations. Their habitat is mainly in the plains and lower hills mostly below 3000 m. This bird is not considered threatened on the IUCN Red List.