Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гвалиор махаражасы (1834–1886)
Maharaja of Gwalior (1834–1886)
Жаяжирао Синдия ГКБ, ГКИ, КИЕ (19 қаңтар 1834 – 20 маусым 1886) – Маратхалардың Синдия әулетінен шыққан, 1843 жылдан 1886 жылға дейін британдық үстемдік астында Гвалиорды билеген махаража.
Jayajirao Scindia GCB, GCSI, CIE (19 January 1834 – 20 June 1886) of the Scindia dynasty of the Marathas was the ruling Maharaja of Gwalior under the British rule from 1843 to 1886.
Ерте өмір
Жаяжирао 1835 жылдың 19 қаңтарында Ханвант Раоның ұлы, Бхагират Шинде болып дүниеге келді. Гвалиордың бұрынғы махаражасы Жанкожирао II 1843 жылы мұрагер қалдырмай қайтыс болды, соның салдарынан оның жесірі Тара Бай Бхагират Раоны асырап алды. Бхагират Шинде 1843 жылдың 22 ақпанында Жаяжирао Синдия деген атпен Гвалиор тағына отырды. Жанкожирао III-тің анасының інісі Мама Сахиб регент ретінде тағайындалды.
Jayajirao was born as Bhagirath Shinde, son of Hanwant Rao on 19 January 1835. The erstwhile Maharaja of Gwalior, Jankojirao II, died in 1843 without leaving an heir leading his widow Tara Bai to adopt Bhagirath Rao. Bhagirath Shinde succeeded the Gwalior gaddi under the name of Jayajirao Sindhia on 22 February 1843. Mama Sahib, the maternal uncle of Jankojirao III, was chosen as regent.
Британдықтарға қарсы алғашқы билік және жорықтар
Дада Хасгивалэ, Шинде үйінің басқарушысы, Мама Сахибті регенттік лауазымынан құлатты, бұл жағдай азамат соғысына ұқсас жағдайға әкеліп соқты. Британдық Шығыс Үндістан компаниясы полковник Александр Спирстің резидентурасын кері шақырып, Дада Хасгиваленің тапсырылуын талап ету арқылы іс-қимылға көшті. Сэр Хью Гоуфтың басқаруымен британдық әскер Гвалиорға жол тартты және 1843 жылдың желтоқсанында Чамбал өзенін кешіп өтті. 29 желтоқсанда Махараджпур және Панниар шайқастары бірдей уақытта өтті, нәтижесінде Гвалиор армиясы талқандалды. Хасгивалэ британдықтар тарапынан тұтқындалып, Бенарес түрмесіне жіберілді, ол 1845 жылы қайтыс болды. Одан кейін шарт жасалды, оған сәйкес Чандери ауданының ішінде 1,8 миллион құндылығындағы жерлер контингенттік күштің күтімі үшін берілді, соғыстағы шығындарды өтеу үшін тағы да жерлер бөлінді, мемлекеттік армия қысқартылды және ересек болмаған кезде Регенттік кеңес тағайындалды, ол резиденттің кеңесімен әрекет ететін болды. 1857 жылы британдық билікке қарсы үнділік көтеріліс басталғанда, ата-бабалары олармен соғысып, жеңілген Джаяджирао британдықтардың жақсы досы ретінде танылды. Алайда, оның министрі Динар Рао және Гвалиордағы британдық өкілі майор Шартр Макферсон оны бастапқыда бейтарап болуға, кейіннен оның әскерлері мен халқының наразылығына қарамастан, британдықтардың жағына қосылуға көндірді. 1 маусымда 1858 жылы Джаяджирао өз күштерін Морарға жеткізіп, Татья Топе, Рани Лакшмибай және Рао Сахиб басқарған көтерілісшілер армиясымен шайқасты. Көтерілісшілер армиясында 7000 жаяу әскер, 4000 атты әскер және 12 зеңбірек болды, ал оның 1500 атты әскері, 600 сақшысы және 8 зеңбірегі ғана болды. Ол таңғы сағат 7-де болған шабуылды күтті; осы шабуылда көтерілісшілердің атты әскері зеңбіректерді басып алып, Гвалиор күштерінің көп бөлігі (сақшыларды қоспағанда) көтерілісшілерге өтті. Джаяджирао мен қалғандары Аграға жеткенше тоқтамай қашып кетті.
Dada Khasgiwale, the comptroller of the Shinde household overthrew Mama Sahib as the regent nearly leading to a civil war. The British East India Company decided to interfere by withdrawing their Resident Colonel Alexander Speirs and demanding the surrender of Dada Khasgiwale was demanded. A British force under Sir Hugh Gough moved on Gwalior, and crossed the Chambal in December 1843. On 29 December followed the simultaneous battles of Maharajpur and Panniar, in which the Gwalior army was annihilated. Khasgiwale was arrested by the British and was sent to Benares Jail where he died in 1845. A treaty was then made, under which certain lands to the value of 1.8 million, including Chanderi District, were ceded for the upkeep of a contingent force, besides other lands for the liquidation of the expenses incurred in the war, the State army was reduced, and a Council of Regency was appointed during the minority, to act under the resident's advice. When in 1857, the Indian rebellion against the British began, Jayajirao, whose ancestors had fought and been defeated by them, was known as a good friend of the British. However, his minister, Dinkar Rao, along with Major Chartres Macpherson, the British representative to Gwalior, convinced him to initially stay neutral and later to side with the British, despite unrest amongst his troops and his people who wanted to join the rebels. On 1 June 1858, Jayajirao led his forces to Morar to fight a rebel army led by Tatya Tope, Rani Lakshmibai and Rao Sahib. This army had 7,000 infantry, 4,000 cavalry, and 12 guns while he had only 1,500 cavalry, his bodyguard of 600 men and 8 guns. He waited for their attack which came at 7 o'clock in the morning; in this attack the rebel cavalry took the guns and most of the Gwalior forces except the bodyguard went over to the rebels. Jayajirao and the remainder fled without stopping until they reached Agra.
Даму жұмыстары
1872 жылы Жаяжирао Ұлы Үндістан түбегі темір жолының Агра-Гвалиор бөлігін салуға 7,5 миллион рупий, ал 1873 жылы Раджпутана-Малва темір жолының Индор-Неемуч бөлігін салуға сондай ақша берді. 1882 жылы мемлекет Ұлы Үндістан түбегі темір жолының Мидленд учаскесіне жерді өткізді. Жаяжирао Моти Махал, Джей Вилас сарайы, Кампу Коти, Виктория ғимараты, Горки Двар қақпасы және Дафрин Сарай сияқты көптеген жаңа ғимараттар салдырды. Ол Котешвар ғибадатханасын қайта жаңартып, мемлекетінің ішінде 69-ға жуық Шива ғибадатханасын салдырды. Гуалиор бекінісінің шекара қабырғасын және Ман Мандир, Гуджри Махал және Жохар Кундтың бұзылған бөліктерін қайта құруға 1,5 миллион рупий бөлді. 1886 жылы Гвалиор бекінісі мен Морар гарнизоны, сондай-ақ 1858 жылдан бері британ әскерлері бақылауында болған бірнеше ауылдар Жанси қаласымен алмастырылды.
In 1872, Jayajirao lent Rs. 7.5 million for the construction of the Agra Gwalior portion of the Great Indian Peninsular Railway, and a similar amount in 1873 for the Indore Neemuch section of the Rajputana Malwa railway. In 1882 land was ceded by the state for the Midland section of the Great Indian Peninsular Railway. Jayaajirao constructed many new buildings like Moti Mahal, Jai Vilas Palace, Kampoo Kothi, Victoriya Building, Gorkhi Dwar Gate and Daffrine Sarai. He reconstructed the Koteshwar Mandir and constructed about 69 Shiva temples across his state. He gave Rs. 1.5 million for the reconstruction of Gwalior fort's boundary wall and the broken parts of Man Mandir, Gujri Mahal, and Johar Kund. In 1886 Gwalior fort and Morar cantonment, with some other villages, which had been held by British troops since 1858, were exchanged for Jhansi city.
Құрметтер
1861 жылы Жаяжирао Ұндістан жұлдызы орденінің Ұлы командирі дәрежесіне ие болды. Оның суреттері Лондон баспасөзінде жарияланып, Британ империясының досы деп есептелді. 1877 жылы ол императрицаның кеңесшісі болды, содан кейін GCB және CIE ордендерімен марапатталды.
In 1861, Jayajirao was created a Knights Grand Commander of the Order of the Star of India. His photos appeared in the London press and was regarded as the friend of the British Empire. In 1877, he became a Counsellor of the Empress and later on a GCB and CIE.
Отбасы
Жаяжирао 1843 жылы Чимнабай Кадамға, ал 1852 жылы Лаксмибай Гуджарға үйленді. Балвантрау Шинде оның Лаксмибайдан туған үлкен ұлы еді. Жаяжирао 1873 жылы үшінші әйелі Бабуибай Савантпен, ал төртінші әйелі Сахьябаймен тұрмысқа шықты. Жаяжирао мен Сахьябайдың төртінші, бірақ жалғыз тірі қалған ұлы Мадхо Рао (1876 ж.т.) Гвалиордың билеушісі болды. Оның ұлдарының бірі – Шримант Ганпат Рао, ол 1920 жылы қайтыс болды. Ганпат Рао белгілі музыкант болды және актриса Наргистің анасы Жадданбайды тәрбиеледі.
Jayajirao married Chimnabai Kadam in 1843 and Laxmibai Gujar in 1852. Balwantrao Shinde was his eldest son from Laxmibai. Jayajirao married his third wife Babuibai Sawant in 1873 and fourth wife Sakhyabai. Jayajirao and Sakhyabai had a son, his fourth but only surviving son, named Madho Rao (b. 1876) who succeeded him as ruler of Gwalior. One of his sons was Shrimant Ganpat Rao, who died in 1920. Ganpat Rao was a famous musician who trained Jaddanbai, mother of actress Nargis.
Өлім
Жаяжирао Синдия 1886 жылдың маусым айында Гвалиордағы Джей Вилас сарайында қайтыс болды.
Jayajirao Scindia died in June 1886 at Jai Vilas Mahal, Gwalior.