Кіріспе

Алпыс атаның үйі — Майндерт ДеДжонгтың 1956 жылғы балалар романы. Суреттерін Морис Сендак салған. Роман автордың екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қытайда әскери ұшқыш болып қызмет еткен кездегі өзінің жеке тәжірибесіне негізделген. 1956 жылы кітап Жозетт Франк сыйлығын (кейіннен Балалар зерттеу қауымдастығының балалар кітабы сыйлығы деп аталды) жеңіп алды. Сонымен қатар, ол «Ньюбери» құрметті кітабы, «Ханс Кристиан Андерсен» сыйлығының иегері атанды және 1957 жылы ALA-ның есімді балалар кітабы деп танылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде орын алады. Жапония Қытайға шабуыл жасады, және жапондықтар жас Тянь Пао мен оның отбасы тұратын ауылға шабуылдайды. Отбасы тастап кетілген сампанмен Хенян қаласына қарай өзенмен қашып кетеді. Баланың ата-анасы жақын маңдағы американдық әуежайға, кіші қарындасымен бірге жұмыс іздеуге барады, ал Тянь Пао күнін сампанды күтіп, үш қазды және отбасының шошқасын, «Республиканың Даңқы» деп аталған, бағады. Жаңбыр кезінде, Тянь Пао ұйықтағанда, сампан өрісінен босап кетеді. Тянь Пао өзенге ағызылады. Түн бойы ағыс суларда болғаннан кейін, дауыл басылады, және Тянь Пао өзінің бұрынғы ауылы болған жерде су үстінде қалады. Ол қаз-қалпақтарды өзенге жіберіп, шошқасымен бірге жоғарыраққа қарай бет алады. Хенянға жету үшін оның биік тауларды және қауіпті, жапондықтар басып алған аймақтарды кесіп өтуі керек. Үйге қайтар жолда Тянь Пао аштықтан зардап шегіп, шаршап қалады. Ол қорқынышты зорлық-зомбылық көріністеріне куә болады. Бірде ол ұшақтың жапондық әскери колоннаны атқылағанын көреді, бірақ ол орман үстінде атып түсіріледі. Үлкен тасқа отырған Тянь Пао бүкіл қақтығысты бақылайды. Кейін ол жараланған американдық ұшқышқа (оны Хенян өзенінде болғанда кездестірген) келіп, оның бөлімшесіне қайтуына көмектеседі. Американдық ұшқыш «Flying Tigers» тобының мүшесі, ал бөлімшедегі алпыс адам Тянь Паоға қамқорлық жасайтын «алпыс әке» болады. Тянь Пао ата-анасын табуға талпынуын жалғастыруға зор жігер танытады, бұл өте қиын міндет; американдық ұшқыштың көмегімен ол ата-анасы бұрын жұмыс істегенге ұқсас әуежайды табады. Ұшқыш Тянь Паоға әуежайды көрсетуді ғана қалайды, бірақ Тянь Пао анасын тауып, соңында отбасымен қайта қосылады.

Марапаттар

Роман қазіргі заманғы мәселелерді шынайы бейнелейтін романдарға берілетін Child Study Association of America's Children's Book Award сыйлығын жыл сайын жеңіп алды. Сонымен қатар, ол 1957 жылы Ньюбери сыйлығының иегері атанды. 1960 жылы Мейндерт ДеДжон әдеби еңбектері үшін, соның ішінде "Алпыс атаның үйі" үшін Ханс Кристиан Андерсен сыйлығымен марапатталды.