Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Селангор сұлтаны (1898–1938)
Sultan of Selangor (r. 1898–1938)
Сұлтан Сэр Аладдин Сулейман Шах Ибни Аль Мархум Раджа Муса (Жауи: سلطان سر علاء الدين سليمان شاه ابن المرحوم راج موسى; 11 қыркүйек 1863 – 31 наурыз 1938) – 1898 жылдан 1938 жылға дейін Селангордың бесінші сұлтаны болды. Ол сұлтандыққа тағайындалғанға дейін Раджа Сулейман деп белгілі болған. Сұлтан Сулейман 1912 жылы Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің командирі, ал 1929 жылы Ұлыбританиядан Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің үлкен командирі атағын алды. Сұлтанның билеу кезеңі Селангордың Малай түбегіндегі төрт протектораттың – Перак, Негери Сембилан және Паханг – құрамына бірігуімен ерекшеленді. Бұл федерация 1895 жылы британ үкіметі тарапынан құрылып, 1946 жылға дейін сақталды. Сұлтан Сулейманның билігі тұсында 1905 жылы Алам-шах сарайы салынды. Сұлтан осы сарайда 1938 жылы қайтыс болғанға дейін 35 жыл өмір сүрді.
Sultan Sir Alaeddin Sulaiman Shah Ibni Al Marhum Raja Musa (Jawi: سلطان سر علاء الدين سليمان شاه ابن المرحوم راج موسى; 11 September 1863 – 31 March 1938) was the fifth Sultan of Selangor from 1898 until 1938. He was previously known as Raja Sulaiman before being crowned Sultan. Sultan Sulaiman was appointed a Knight Commander of the Order of St Michael and St George (KCMG) in 1912 and later the Knight Grand Cross of the Order of St Michael and St George (GCMG) in 1929 by the United Kingdom with the title Sir. The Sultan's rule was marked by Selangor joining the Federated Malay States, a federation of four protectorates in the Malay Peninsula, including Perak, Negeri Sembilan and Pahang, established by the British government in 1895, which lasted until 1946. It was during Sultan Sulaiman's reign that Istana Alam Shah was built in 1905. The Sultan went on to live in the palace for 35 years until his death in 1938.
Мұрагерлік дау
Сұлтан Аладдин Сүлеймен шаһтың көп баласы болды, оның алғашқы үш ұлы хронологиялық тәртіппен Тенгку Муса Хеддин, Тенгку Бадар Шах және Тенгку Алам Шах болды. Алғашқы екі ұлы Кедах патшалық үйінің Тенгку Ампуан Махарум бинти Тенгку Диауддиннен туған ұлдары еді. 1903 жылы Тенгку Муса Эддин Тенгку Махкота болып тағайындалды және 1920 жылы Раджа Муда, яғни тақ мұрагері атағына көтерілді. Алайда, британдық резидент Теодор Самуэль Адамстың (1885–1961; 1935–1937 жылдары қызметте) ықпалымен Тенгку Муса Эддин 1934 жылы «жарамсыз мінез-құлық» көрсеткені үшін Раджа Муда лауазымынан алынды. Адамс Тенгку Муса Эддинді ысырапшыл, құмар ойынға құмар және бейшара адам деп айыптады. Дегенмен, Селангордағы көптеген малайлар Тенгку Муса Эддиннің жұмыстан босатылуының нақты себебі Адамстың бұйрықтарын орындаудан бас тартуы екеніне сенді. Сұлтан Сүлеймен Тенгку Муса Эддиннің мәселесі үшін араға түсіп, тіпті Колониялар жөніндегі Мемлекеттік хатшыға өтініш жазып, Лондонда онымен тікелей келісімге келмекке тырысты. Бірақ, Тенгку Алам Шах оның орнына, жартылай ағасы Тенгку Бадардың үстінен тақ мұрагері болып жарияланды. Бұл тағайындау 1936 жылдың 20 шілдесінде жасалды. Тенгку Алам Шах 1938 жылдың 4 сәуірінде, Сұлтан Сүлейменнің қайтыс болғаннан кейін төрт күн өткен соң Сұлтан болып жарияланды. 1939 жылдың 26 қаңтарында ол Клангтағы Istana Mahkota Puri-де таққа отырғызылды. Тенгку Муса Эддин, содан кейін Тенгку Келана Джая Путера, ешқандай наразылық білдірмей, салтанатты шараны өткізді.
Sultan Alaeddin Sulaiman Shah had many children, his first three sons in chronological order being Tengku Musa Heddin, Tengku Badar Shah and Tengku Alam Shah. The first two sons were children by his royal consort, Tengku Ampuan Maharum binti Tengku Dhiauddin of the royal house of Kedah. In 1903, Tengku Musa Eddin had been made Tengku Mahkota and was promoted to Raja Muda or heir apparent in 1920. However, at the instigation of the British Resident, Theodore Samuel Adams (1885–1961; in office 1935 1937), Tengku Musa Eddin was dismissed as Raja Muda in 1934 for alleged "misbehaviour". Adams had accused Tengku Musa Eddin as a spendthrift and wastrel with a penchant for gambling. However, many Malays in Selangor believed the real reason for Tengku Musa Eddin's dismissal was his refusal to follow Adams' orders. Although Sultan Sulaiman pleaded for the case of Tengku Musa Eddin (even petitioning the Secretary of State for the Colonies and discussing the issue directly with him in London), Tengku Alam Shah was instead proclaimed Raja Muda heir to the throne over the head of his other half brother Tengku Badar. The appointment occurred on 20 July 1936. Tengku Alam Shah was proclaimed Sultan on 4 April 1938, four days after the death of Sultan Sulaiman. On 26 January 1939, he was crowned at Istana Mahkota Puri in Klang. Tengku Musa Eddin, then Tengku Kelana Jaya Putera, presided over the ceremony with no ill feelings.