Кіріспе

Hellraiser – британдық-американдық қорқыныш франшизасы, он бір фильм, сондай-ақ әртүрлі комикстер мен қосымша тауарлар мен медиадан тұрады. Ағылшын жазушысы Клайв Баркердің «The Hellbound Heart» повесіне негізделген франшизаның орталық тұлғалары – Пинхед атты басты антагонисті қамтитын Cenobites. Франшизаның негізгі сюжеті – жұмбақ қорап, Ясақ Конфигурация. Ол Cenobite тіршіліктерінің тозаққа ұқсас әлеміне қақпа есігін ашады. Cenobites – бұрынғы адамдардан құралған, кейіннен монстрларға айналған, адам жандарын жинап, садистік тәжірибелерінде азаптайтын топ. Баркер франшизаны құрып, түпнұсқа фильмнің сценарийшісі/режиссері болды. Ол алғашқы фильм шығар алдынан сюжет пен кейіпкерлердің құқықтарын продюсерлік компанияға бергенін, оның сыншылар тарапынан және қаржылық жағынан табысқа ие болатынын білмегенін айтты. Франшиза 2022 жылы Hulu-да көрсетілген он бірінші фильмпен қайта жаңартылды, сондай-ақ HBO-да дамып жатқан телесериалдың жалғасы да бар.

| colspan="2" | Клайв Баркер
| style="background:lightgrey;"|
| Кристофер Фигг
|
! scope="row" style="text align:left" | Hellbound: Hellraiser II
| 1988 12 23
| Тони Рэндел
| rowspan="3"| Питер Аткинс
| Клайв Баркер
| Кристофер Фигг және Дэвид Баррон
|
! scope="row" style="text align:left" | Hellraiser III: Hell on Earth
| 1992 09 11
| Энтони Хикокс
| Питер Аткинс & Тони Рэндел
| Лоуренс Морторф
|
! scope="row" style="text align:left" | Hellraiser: Bloodline
| 1996 03 08
| Кевин Ягер
| style="background:lightgrey;"|
| Нэнси Рей Стоун
|
! scope="row" style="text align:left" | Hellraiser: Inferno
| 2000 10 03
| Скотт Дерриксон
| Пол Харрис Бордман & Скотт Дерриксон
| style="background:lightgrey;"|
| У. К. Бордер және Джоэл Сойссон
|
! scope="row" style="text align:left" | Hellraiser: Hellseeker
| 2002 10 15
| rowspan="3"| Рик Бота
| Карл В. Дюпре & Тим Дей
| style="background:lightgrey;"|
| Майкл Лихи және Рон Шмидт
|
! scope="row" style="text align:left" | Hellraiser: Deader
| 2005 06 07
| Нил Маршалл Стивенс & Тим Дей
| style="background:lightgrey;"|
| Дэвид Грейтхаус және Рон Шмидт
|
! scope="row" style="text align:left" | Hellraiser: Hellworld
| 2005 09 06
| Карл В. Дюпре
| Джоэл Сойссон
| Рон Шмидт
|
! scope="row" style="text align:left" | Hellraiser: Revelations
| 2011 03 18
| Виктор Гарсия
| rowspan="2"| Гэри Дж. Тунниклиффе
| style="background:lightgrey;"|
| Аарон Окман және Джоэл Сойссон
|
! scope="row" style="text align:left" | Hellraiser: Judgment
| 2018 02 13
| Гэри Дж. Тунниклиффе
| style="background:lightgrey;"|
| Майкл Лихи
|
! scope="row" style="text align:left" | Hellraiser (2022)
| 2022 10 07
| Дэвид Брукнер
| Бен Коллинз & Люк Пиотровски
| Дэвид С. Гойер, Бен Коллинз және Люк Пиотровски
| Дэвид С. Гойер, Кит Левин, Клайв Баркер және Марк Тоберофф
|
|}

"Аспандық" (1987)

Фрэнк Коттон (Шон Чэпман) сенобиттерден қашып құтылады, себебі оның інісі Ларри (Эндрю Робинсон) Франк өлген жерге, сенобиттерге қақпа ашатын жұмбақ қорапты ашқаннан кейін, өз қанын төгеді. Ларридің әйелі Джулияның (Клэр Хиггинс) көмегімен Франк Джулия жеткізетін құрбандардың қанымен денесін қайта жаңарта бастайды. Ларридің қызы Кирсти (Эшли Лоуренс) кездейсоқ түрде сенобиттерді босатып алады, бірақ өз өмірі үшін оларға Франкты тапсыруға келіседі. Фрэнктың жанын алғаннан кейін, сенобиттер Кирстидің жанын да алуға тырысады, бірақ жұмбақ қорапты шешіп, Кирсти сенобиттерді тозаққа қайтарады.

Hellbound: Hellraiser II (1988) - "Аспанға қайтқандар"

Доктор Филип Чаннард (Кеннет Кранхэм) Джулияны қайта тірілтеді, ол кенобиттермен бірге тозақта тұтқын болған еді. Керсти кенобиттер әлеміне қайта тартылады, онда оны демондар ұстап қалғысы келеді, бірақ кенобиттердің адам екенін бұрын білген Керсти олардың жасырын адамгершілігіне үндеу жасайды, әсіресе кенобиттердің басшысы Пинехедке (Дуг Брэдли). Пинехед оны босатуға келіседі, бірақ Чаннард, өзі кенобитке айналғаннан кейін, оны және оның ізбасарларын өлтіреді. Қапшықты ашуға Чаннардқа ең болмаса көмектескен Тиффани (Имоген Бурман) деген жас қыздың көмегімен Керсти мен Тиффани кенобиттер әлемінен қашып, олардың артынан қақпаны жабады.

Hellraiser III: Жер бетіндегі тозақ (1992)

Пинхедтің адамгершілігінің ашылуы оның екіге жарылуына себеп болды: оның адамдық жаны, Бірінші дүниежүзілік соғыстың қатысушысы Эллиот Спенсер, және Пинхед, енді Спенсердің ішкі құштарлығының тірі бейнесі. Спенсер белгісіздікке түсіп қалғанда, Пинхед жұмбақ қораппен бірге, Cenobite әлемінің мұрасы болған, күрделі өрнектелген бағананың бетінде тұтқынға алынады. Сол бағананы түнгі клубтың иесі Дж. П. Монро (Кевин Бернхардт) сатып алады және Пинхедті қайта тірілтуге көмектесе бастайды. Телевизия тілшісі Джои Саммерскилл (Терри Фаррелл) Пинхед пен жұмбақ қорап туралы білуге кіріседі, бұл оны Монроның түнгі клубына жеткізеді. Соңында Пинхед қайта тіріледі және Жер бетінде тозақты орнату мақсатымен жаңа Cenobite ізбасарларын жасауға кіріседі. Джои Спенсер мен Пинхедті қайта біріктіріп, оларды қайтадан бір жанда қылып, Пинхедті өз өлшеміне қайтару үшін жұмбақ қорапшаны қолданады. Содан кейін Джои қорапты құрылыс алаңындағы жаңа құйылған цементке көмеді.

Hellraiser: Bloodline (1996) фильмінің түсірілімі

Филип Лемарханд (Брюс Рамзи) есімді ойыншық шеберіне герцог де Л'Иль (Микки Коттрелл) – бай аристократ және қара магия шебері – тозаққа қақпа ретінде жұмыс істейтін қорап жасауды тапсырады, осылайша де Л'Иль демонды құлдыққа салуды көздейді. Алыс болашақтан басталып, 1796 жылы жасалған қораптың тарихын баяндайтын Bloodline, Лемарханд отбасының де Л'Иль оны не үшін пайдаланғанын білгеннен кейін қорапты мәңгілік жабуға жасаған әрекеттерін көрсетеді. Соңында, доктор Пол Мерчант Элизиум конфигурациясын – қақпаны толығымен жаба алатын ғарыш стансасын – құрастырады, содан кейін ол Pinhead-ті тұтқынға алып, оны және қорапты жояды.

Hellraiser: Inferno (2000) фильмінің түсірілімі

Сыбайлас жемқор полиция детективы Джозеф Торн (Крейг Шеффер) ритуалдық кісі өлтірулерді тергеу барысында жұмбақ қорапты табады. Уақыт өте келе ол өзінің сол кісі өлтіруші екенін аңғартатын іздерді аша бастайды. Соңында, Pinhead пайда болып, Торнға фильмдегі оқиғалардың оның жеке тозағында болып жатқанын және ол мәңгілікке осы оқиғалардың тізбесін қайта басынан өткізетінін айтады.

Hellraiser: Hellseeker (2002) фильмінің түсірілімі

Керсти Коттон күйеуі Тревормен (Дин Винтерс) бірге жол апатына ұшырап, қаза табады. Бір айдан кейін Тревор ауруханада оянады, бірақ бас жарақатынан есте сақтауы шашыраңқы болады және ол қиял мен шындықты ажырата алмайды. Ол өзінің бірнеше ізбасарларымен қарым-қатынас жасағанына қатысты дәлелдерді аша бастағанда, әйелінің қазасына себепкер болды деген күдік туады. Соңында Pinhead пайда болып, Треворға ол апатта қаза тапқан адам екенін айтады. Керсти өзінің өмірін сақтап қалу үшін, оның ізбасарларын және оның құтты білетіндерін Кенобиттерге ұсынғанда, Тревордың Керстиді мұрасы үшін өлтіру жоспары кері қайтады.

Hellraiser: Deader (2005) фильмінің түсірілімі

Журналист Эми Клейн (Кари Вурер) Филип Лемархандтың ұрпағы құрған жер асты суицид сектасын зерттеу үшін Бухарестке жіберіледі. Ол өлгендерді қайта тірілте аламын деп мәлімдейді және жұмбақ қорапты ашу мен кенобиттерді бақылау – өзінің туа біткен құқығы екенін санайды. Ол бірте-бірте олардың әлеміне тартылып, соңында оларға қосылудан басқа жол қалмайды. Қорытындыда ол жұмбақ қорапты ашып, Pinhead пен кенобиттерді шақырады, олар өз әлеміне енуге тырысқандардың бәрін өлтіреді. Эмидің жанын алуына жол бермеу үшін, ол өзін-өзі өлтіреді.

Hellraiser: Hellworld (2005) фильмінің түсірілімі

"Нағыз өмір әлемінде" орын алатын, онда Hellraiser франшизасы сәтті MMORPG ойынын тудырған. Ойынға әуес болып, өз-өзіне қол жұмсаған ойыншысының қазасына күйініп жүрген бес дос Левиафан үйіндегі кешқұшаққа шақыруды алады. Үйде үй иесі (Лэнс Хенриксен) оларды үйдің көптеген қабаттарымен таныстырады, содан кейін үй иесі немесе Pinhead оларды бірінен соң бірін құрбан етеді. Соңғы екі құрбан фильмдегі көптеген оқиғалардың бұл – галлюцинация екенін түсінеді, себебі қайтыс болған досының әкесі, ұлының ойынға тәуелділігін тоқтатуға көмектеспеген ойыншыларды кінәлап, оларды есірткімен улап, тірідей жерге көмеді. Полиция аман қалған жасөспірімдерді, Челсиді (Кейтрин Винник) және Джейкті (Кристофер Жако) құтқарады, ал үй иесі ұлының мүліктерімен толтырылған чемоданмен қираған мотельге қашып кетеді. Үй иесі ішінде нағыз жұмбақ қорапты табады, оны ашқаннан кейін Pinhead және екі Cenobite оны өлтіреді.

Hellraiser: Revelations (2011) фильмінің түсірілімі

Франшизаның тоғызыншы фильмі – «Аян» Дуг Брэдлидің Пинхед рөлінде соңғы рет түскен фильмі болды және ол екі апта ішінде 300 000 долларға түсірілді. 2011 жылы фильм Калифорниядағы бір кинотеатрдың ғана экранында көрсетілді, бұл көрсетім түзушілерге арналған, бірақ ресми түрде жұртшылыққа ашық болды. Bloody Disgusting сайтының пікірінше, бұл фильмді түсірудің мақсаты The Weinstein Company түпнұсқа фильмді қайта түсіру құқығын жоғалтпауы үшін болған. Фильм 2011 жылдың 18 қазанында DVD форматында шықты.

Hellraiser: Judgment (2018)

Франшизаның оныншы фильмі 2016 жылдың басында түсірілімге кірісті. "Аян" (Revelations) сияқты, бұл фильмде де Даг Брэдли Шынайы (Pinhead) рөлінде ойнамайды. Брэдлиге бұл рөл ұсынылған, бірақ ол одан бас тартты, себебі өндіріс компаниясы оның мазмұны туралы құпия сақтау шартына қол қоймай сценарийді оқуға рұқсат бермеді. Бұл фильм 2018 жылдың ақпан айында DVD форматында шықты.

"Адамзатты қорқытатын" (2022)

2006 жылдың қазан айында Клайв Баркер өзінің ресми сайтында Dimension Films компаниясы түсіретін «Hellraiser» фильмінің жаңа нұсқасының сценариін жазатынын жариялады. Паскаль Лаужие режиссер ретінде шақырылды, бірақ шығармашылық дауларға байланысты жобадан бас тартты. Лаужие фильмнің қараңғы және ауыр атмосферада болуын қалаған, ал продюсерлер көрермендердің жасөспірімдер болуын тіледі. 2010 жылдың қазан айында Патрик Луссиер Тодд Фармер жазған сценарий бойынша «Hellraiser» франшизасын қайта іске қосуға режиссер ретінде тартылды. Фильмнің сюжеті түпнұсқа фильмнен ерекшеленбек, себебі шығармашылық команда сол оқиғаны қайталауды қаламады. Сюжет әлемге және жұмбақ қораптың қызметіне бағытталған еді. Алайда, 2011 жылы екеуі де жобадан бас тартты. 2013 жылдың қазан айында Клайв Баркер келесі «Hellraiser» фильміне қайтадан қатысты. Баркер сценарийші/режиссер ретінде жұмысқа алынды, ал Дуг Брэдли Pinhead рөлін қайта ойнайтыны жарияланды. 2014 жылы Баркер сценарийдің екінші нұсқасын аяқтағанын және жобаның режиссері болудан бас тартуы мүмкін екенін мәлімдеді. Сюжет түпнұсқа фильмнің «өте еркін» қайта түсірілуі деп сипатталды. 2017 жылдың наурызында режиссер «сценарий жазылып, бірнеше жыл бұрын Dimension компаниясына тапсырылған» деді. Ол франшиза енді жалғастырылатынын мойындады. Universal Pictures-тің «Хэллоуин» (2018) фильмінің табысына шабыттанған Miramax Films «Hellraiser» франшизасының болашақ бөлімдерін бейімдеу жоспарларын жариялады. 2019 жылдың мамырында Гэри Барбер Spyglass Media Group франшизаның келесі фильмін дамытатынын мәлімдеді, ол қайта іске қосылу ретінде сипатталды. Дэвид С. Гойер сценарийші және продюсер болады. 2020 жылдың сәуір айында Дэвид Брукнер Бен Коллинз және Люк Пиотровскимен бірлесіп жазған сценарий бойынша режиссер болып тағайындалды. Қазан айының соңында Джейми Клейтон Pinhead рөліне бекітілді. Фильм 2022 жылдың 7 қазанында Hulu платформасында эксклюзивті түрде көрсетілді.

Теледидар

2020 жылдың сәуірінде франшизаның телесериалға бейімделуі дамытылып жатыр деген хабарлама тарады. Марк Верхайден мен Майкл Догерти негізгі сценарийшілер болады, ал Дэвид Гордон Грин бірнеше бөлімнің режиссері болады. Сериал фильмдер сериясының "жаңаша жалғасы және кеңейтілуі" болады. Верхайден, Догерти және Грин, сондай-ақ Дэнни МакБрайд, Джоди Хилл, Брэндон Джеймс және Рой Ли атқарушы продюсерлер болады. Жоба HBO, Rough House Pictures және Vertigo Entertainment компанияларының бірлескен өндірісі болып табылады. Кейін, қазан айында Клайв Баркер атқарушы продюсер ретінде жобаға қосылды.

Клайв Баркердің кейінгі еңбектері

The Scarlet Gospels, The Hellbound Heart романына жалғасқан, сонымен қатар Баркердің жиі кездесетін Гарри Д’Амур кейіпкерін де қамтитын, 2015 жылы жарық көрді. Hellraiser: The Toll, The Scarlet Gospels-тен бұрын және The Hellbound Heart-тен кейін өтетін, Марк Алан Миллер жазған және 2018 жылдың ақпан айында Subterranean Press баспасынан шықты.

Басқа жазушылардың шығармалары

Hellbound Hearts, Пол Кейн мен Мари О'Реган бірлесіп редакциялаған антология 2009 жылдың 29 қыркүйегінде жарық көрді. Оның мұқабасын Баркер салған, ал кітапқа Нил Гайман мен Дейв МакКиннің Epic Comics-тің Hellraiser комиксінде алғаш жарияланған "Wordsworth" атты қысқа комиксі қайта басылды. 2016 жылы Пол Кейн жеке Шерлок Холмс және тозақтың қызметшілері атты сэр Артур Конан Дойлдың Шерлок Холмс туындысымен кроссовер жазды.

Эпикалық комикстер

Epic Comics, Marvel Comics-тің ересектерге арналған бөлімшесі, Hellraiser франшизасы үшін престижді форматта комикс спин-оффтарын жариялауды бастады. Epic-тің тақырыбы, жай ғана Hellraiser деп аталатын, комикстер үшін кеңесші ретінде Клайв Баркердің қатысуымен жасалды. Олардың ішінде Нил Гайман жазған және Гайманның көптен бергі жиі серіктесі Дейв МакКин салған "Wordsworth" комиксі бар. 1989 жылдан 1992 жылға дейін Epic жиырма тұрақты комикс сериясын шығарды. Олар сонымен қатар 1992 жылдан 1994 жылға дейін үш арнайы нөмір жариялады, олардың бірі – мерекелік арнайы нөмір, сондай-ақ Hellraiser III: Hell on Earth фильмінің бейімделуі және алғашқы екі нөмірдің жинағы. Басқа шығарылымдардың ішінде Клайв Баркердің "Көрінгендер кітабы" және Pinhead шектеулі сериялары, сондай-ақ Hellraiser vs. Nightbreed: Jihad және Pinhead vs. Marshal Law: Law in Hell кроссоверлері бар. Epic Comics басылымдары:

Аты Басылым жылдары Нөмірлер Hellraiser 1989–1992 #1–20 Клайв Баркердің "Көрінгендер кітабы: Hellraiser серігі" 1991–1993 #1–4 Hellraiser vs. Nightbreed: Jihad 1991 #1–2 Epic Book One 1992 #1 Hellraiser (жинақ) 1992 #1 Hellraiser III (фильмге бейімделу) 1992 #1 Hellraiser: Жазғы арнайы 1992 #1 Hellraiser: Мерекелік арнайы 1992 #1 Pinhead 1993–1994 #1–6 Pinhead vs. Marshal Law: Law in Hell 1993 #1–2 Клайв Баркердің "The Harrowers" 1993–1994 #1–6 Клайв Баркердің "Hellbreed" 1994 #1–3 Hellraiser: Көктемгі қырғын 1994 #1

Көркем емес шығармалар

"Адамзаттың азабын көтеруші" фильмдерін баяндайтын екі ғылыми-популярлық кітап жарық көрді. Біріншісі 2004 жылдың 21 мамырында Titan Books баспасынан шықты және "The Hellraiser Chronicles" деп аталды. Питер Аткинс пен Стивен Джонстың жазған, Клайв Баркердің алғы сөзімен жарық көрген "Хеллрейзер хроникалары" өндіріс суреттері, дизайн эскиздері, сценарийлерден үзінділер және актерлер мен түсірілім тобымен сұхбаттар жинағынан тұрады. Келесі кітап, "The Hellraiser Films And Their Legacy", 2006 жылдың 27 қарашасында McFarland & Company компаниясынан шықты; оны Пол Кейн жазды, ал алғы сөзін Pinhead рөлін сомдаған Дуг Брэдли жазды. "Hellraiser Films" барлық сегіз фильмнің өндіріс тарихын, олардың спин-оффтарын, сондай-ақ осы серияның мәдениетке қалай қатысы бар екенін қамтиды. Кітап фильмнің кейіпкерлерін тереңінен зерттейді, сондай-ақ олардың фильмдегі таңдауларының себептерін түсіндіреді. "Hellraiser Films" сонымен қатар "No More Souls" атты жанкүйерлер түсірген қысқаметражды фильм туралы да айтады. "Левиафан: Хеллрайзер және Хеллрайзер II тарихы" атты толықметражды деректі фильм 2015 жылы шығуы жоспарланған, онда актерлер мен түсірілім тобымен сұхбаттар бар. Оны режиссер К. Джон Макдонаг түсіріп, Бермингемдегі Cult Film Screenings компаниясы өндірді. Олар Kickstarter платформасын пайдаланып, АҚШ-та қосымша сұхбаттар жүргізу үшін қажетті қаражатты жинады, бірақ Клайв Баркер денсаулығының нашарлауына байланысты соңғы сәтте жобадан бас тартты.

Фильмдер

Бір сұхбатында Даг Брэдли 2002 жылы Dimension Films компаниясы Pinhead және Хэллоуин сериясының антагонисті Майкл Майерс есімді екі кейіпкерді қатыстыратын кроссовер үшін екі сценарий алғанын айтты. Бір ұсыныста Майкл Майерс бала кезінде "Азапты конфигурацияны" ашып, тозақтан қашып келе жатқан Сэмхейнмен иеленеді, ал қазіргі уақытта оны кенобиттер қуалайды. Dimension Films бастапқыда бұл жобадан бас тартты, себебі алдағы "Фредди vs. Джейсон" фильмінің сәтсіздікке ұшырайтынын болжады, бірақ 30 миллион долларлық бюджетпен 114 миллион доллар жинағаннан кейін студия өз шешімін қайта қарады. Брэдлидің сөзіне сүйенсек, Клайв Баркер сценарий жазуға қайта оралуға ниеттенген, ал Джон Карпентер режиссерлік тағайындалуға қарастырылып жатқан. Жоба Хэллоуиннің продюсері Мустафа Аккад идеяны қабылдамағандықтан және екі франшизаның жанкүйерлерінің теріс пікірлерінен кейін тоқтатылды. "Фредди vs. Джейсон" фильмінің табысына шабыттанған Miramax, "Hellraiser" мен "Candyman" арасында кроссовер жасауды қарастырды. Екі франшизаның авторы Баркер бұл идеяға қарсы болды. Сонымен қатар, 2002 жылы "Hellboy" фильмінің сценарийшілерінің бірі Питер Бриггс Dimension Films компаниясынан франшизаны жалғастыру үшін ұсыныс жасауды сұрады, ол "Hellraiser: Lament" деп аталады. Dimension Films компаниясы оның ұсынысын "тынышсыз қымбат" деп бағалады, ол Лэмент кен қалашығы мен түпнұсқалық жұмбақ қораптарының құрылысына қатысты. Оқиға кейін қазіргі заманға көшіп, Левиафанның біздің әлемге өту әрекетімен аяқталады.

Бейне ойындар

Супер 3D Нұхтың кемесі бастапқыда Nintendo Entertainment System үшін Hellraiser лицензиясы ретінде жоспарланған. Ойынның жасалу барысында Hellraiser лицензиясынан бас тартылып, оның орнына Киелі кітапқа негізделген жеңілдетілген ойынға айналдырылды. Bloodline шығарылмас бұрын, Magnet Interactive Studios Hellraiser: Virtual Hell деп аталатын, байланысы жоқ және нәтижесінде жарық көрмеген видео ойынды жасады. Брэдли Bloodline түсірілімі кезінде осы ойында өнер көрсетті. Мириам Ван Скотт Hell энциклопедиясында жазғандай, бұл ойын "жақсы ойын" деп сипатталып, "ойыншыны толыққанды қатыстырады". 2011 жылы The Weinstein Company компаниясы Hellraiser сияқты өздерінің бірнеше франшизалары бойынша видео ойындар жасайтынын хабарлады.