Кіріспе

Үндістанның әлеуметтік реформаторы және белсендісі

Кумбалатхупарамбу Айяппан (21 тамыз 1889 – 6 наурыз 1968), Саходаран Айяппан деп кеңінен танылған, Үндістанның Керала штатынан шыққан әлеуметтік реформатор, ойшыл, рационалист, журналист және саясаткер болған. Шри Нараяна Гурудың белсенді жақтасы ретінде, ол Керала реформациялық қозғалысына қатысты көптеген оқиғалармен байланысты болды және 1917 жылы Черайде Мисра Бхожамды ұйымдастыруға белсенділік танытты. Ол "Саходара Сангам" қоғамын құрды, "Саходаран" журналын шығарды және "Юктивади" журналының алғашқы редакторы болды.

Өмірбаян

К. Айяппан 1889 жылғы 21 тамызда қазіргі Керала штатының Оңтүстік Үндістанның Ернакулам ауданындағы Випин аралындағы Черайда, Кумабалатхупарабиль Кочаву Вайдьяр мен Уннолидің тоғыз баласының ең кішісі ретінде, аюрведиялық дәрігерлердің ақсүйек Ежава отбасында дүниеге келді. Аналық мұрагерлікпен байланысты, ол әкесімен тікелей туыс емес. Әкесі бала кезінде қайтыс болғандықтан, ол ағасы Ачутан Вайдьярдың қамқорлығында өсті. Оның алғашқы білімі дәстүрлі жолмен болды, ол Маттапилла Канну Асан және Кочупилла Асан сияқты жергілікті ұстаздардан білім алды, содан кейін Недияра Ачан Бава ашқан жергілікті мектепте формалды білім алуын бастады. Кейін Паллиппурам және Солтүстік Паравур мектептерінде оқыды, содан соң Малабар Христиан колледжіндегі алдын ала курс аяқтағаннан кейін Махараджа колледжіне, қазіргі Университет колледжіне жоғары білім алуға түсті. Оқу барысында денсаулығына байланысты қысқа үзіліс жасады. 1968 жылғы 6 наурызда 78 жасында жүрек тоқтауынан қайтыс болды. Оның жаназасына Пулая кастасының өкілдері, соның ішінде "қолы жетпес" деп есептелгендер де бар, барлығы 200-ге жуық адам қатысты. Бұл іс-әрекеті үшін ол "Пулая Айяппан" деген лақап атқа ие болды, бұл атау оған қорлау мақсатымен берілгенімен, Айяппан оны мақтанышпен қабылдады. Саходара Сангамды құру оған "Саходаран Айяппан" деген тағы бір есім әкелді, содан бері ол осы есіммен танылды. Нараяна Гуру 1921 жылғы 15 мамырда Саходара Сангамның күш-жігерін қолдады, ал журнал 1956 жылға дейін басылып тұрды. Сонымен қатар, ол Паравур Т. К. Нараяна Пиллайдың басшылығымен министр қызметін атқарды, бірақ министрлік міндеттері оның қоғамдық өміріне кедергі келтірген кезде қызметінен кетті. Ол қатысқан басылымдарда көптеген мақалалар мен редакциялық материалдар жазды. Керала үкіметі Айяппанның туған үйі орнында Саходаран Айяппан ескерткішін, Саходаран Айяппан ескерткіш кітапханасын және Саходаран Айяппан мұражайын құрды. Кераладағы үш білім беру мекемесі Айяппанның есімін алып жүр: Саходаран Айяппан Смарака (SNDP) Йогам колледжі (Конни, Патанамтитта ауданы), Саходаран Мемориалдық жоғары мектебі (Черай) және Саходаран Айяппан Мемориалдық білім беру колледжі (Путотта). Кочидегі маңызды көшелердің бірі оның құрметіне Саходаран Айяппан жолы деп аталды. Журналистика саласындағы жетістіктерін мойындау үшін жыл сайынғы "Саходаран" медиа сыйлығы тағайындалды.

Халықтық ақпарат құралдары

Саходаран Айяппан туралы деректі фильм, көрнекті малайалылар туралы фильмдер сериясының бір бөлігі болды және оны М. К. Сану баяндады, сонымен қатар ол оның өмірбаянын да жазған.