Рокси Пейн: Табиғат пен жасалма арасындағы суретші және мүсінші

Кіріспе

Американдық суретші және мүсінші

Рокси Пейн (1966 жылы Нью-Йорк қаласында туған)

1990 жылдан бері Пейннің туындылары АҚШ, Германия, Швеция, Англия, Нидерланды және Израильдегі маңызды коллекциялар мен галереяларда көрсетілді. Оның ең көп сынға түскен көрмелері – «Репликанттар», «Машиналар», «Дендроидтар» және «Диорамалар». Рокси Пейн қазір Бруклинде және Нью-Йорктегі Тредвеллде тұрып, жұмыс істейді.

Өмірбаян

Пайн Нью-Йорк қаласында дүниеге келді және Вирджиния штатының солтүстігіндегі қалашықта өсті. Бала кезінде ол бос уақытын аумағындағы орманды, қалың өскен жерлерді зерттеумен өткізді. Ол қала маңында өскенін "табиғатқа деген бұрмаланған көзқарас" деп сипаттайды, ал оның қоршаған ортасы "көңілсіздікке толы" болған. Шамамен 13-14 жасында Пайн жергілікті өзенді зерттеу үшін пайдаланды. "Мен өскен кезде жақын жерде өзен болды. Мен уақытымның көп бөлігін сонда өткіздім. Мен өзеннің арнасын өзгертіп, бөгеттер салып жүрдім. Мен көбінесе суға қызығушылық таныттым. Қала маңындағы табиғаттың шекараларын жақсы есімде сақтаймын. Табиғи әлем қала маңында толығымен бақыланады және өзгертіледі." 15 жасында Пайн Калифорнияға қашып, ағасымен бірге тұрды, ол тау жүруші және тас өрмелеуші болған. Ағасының "батыстық далалық" ықпалы оларды Йосемити және Джошуа-Три сияқты жерлерге саяхаттауға жетеледі. Калифорниядағы өмір Пайнге суретші болу шешімін қабылдауға көмектесті. Ол Нью-Мексикоға көшіп, Санта-Фе колледжіне түсті, бірақ ұзақ өтпей профессорлармен арадағы қарым-қатынасының нашарлағанына байланысты оқуын тастады. "Жалпы алғанда, мұғалімдер мені жек көретін. Мен әрқашан өнер мұғалімдерімен қиындыққа тап болдым. Неге екенін білмеймін. Мен қастықпен келмедім, бірақ бәрібір жаман жағдайға түсіп қалатынмын." Содан кейін ол Нью-Йоркқа көшіп, біраз уақыт Пратт институтында оқыды, бастапқыда сурет салу мамандығы бойынша, бірақ кейін мүсіншілікке ауысты. Суреттермен қатар, Пайн ерекше, функционалды керамикалық және металл музыкалық аспаптар жасады. Ақырында ол Пратт институтын тастап, әріптестерінің көмегімен 1989 жылы Brand Name Damages атты суретшілер ұжымын құрды.

Жұмыс

Өзінің шығармашылығында Пейн табиғи процестерді көрсетеді, органикалық және адам жасаған орталар арасындағы кернеуді, адамның тәртіпке құштарлығы мен табиғаттың өндіріс құмарлығын одан да көп пайдаланады. Оның табиғи құбылыстарды егжей-тегжейлі симуляциялауына қолмен жасалған тот баспайтын болаттан жасалған ағаштардың мақсатты сериясы, әртүрлі шіру сатысындағы саңырауқұлақтар мен өсімдіктердің витриналары және шығармашылық процестерді қайта жасайтын бірнеше ірі машиналар кіреді. Оның көптеген туындылары өнер, табиғат және жасанды әлем туралы эстетикалық сұрақтарды көтеруге мүмкіндік береді, оның әріптестері сияқты осы сұрақтарға жауап берудің орнына, зерттеудің жалынын тұтандырады. Жалпы алғанда, оның жұмыстары табиғат күштеріне тәртіп орнатуға адамның жасаған әрекетін, табиғи және жасанды, ақылды және инстинктивті арасындағы күресті бейнелейді. Пейн былай дейді: "Мен органикалық және өнеркәсіптік саладан тыс нәрселерге қызығамын, оларды өнеркәсіптік жүйеге енгізіп, осы күшті қоректендірудің қандай нәтиже беретінін көремін. Соңында осы қарама-қарсылықтар бірігіп кетеді".

Алғашқы жұмыстар

Пайн өзінің жұмысын 1990 және 1991 жылдары Бруклиндегі Уильямсбургте Brand Name Damages атты суретшілер ұжымында (оның құрылуына көмектесті) көрсетті және ол өзінің алғашқы жеке көрмесін 1992 жылдың қазан айында қысқа ғұмырлы Herron Test Site-та өткізді. Оның ерте жұмыстары кинетикалық және уақытқа негізделген мүсіндерден тұрады, мысалы, 1990 жылғы Viscous Pult, ол галерея кеңістігінің алдыңғы терезесіне кетчуп, ақ бояу және мотор майын жағылған бояу щеткасынан тұрады; және 1992 жылғы Displaced Sink, төбеден ағып жатқан құбыры бар, ол самынның биік үймесіне су тамшылатып, галерея еденінде жартылай сұйық самынның тоғанын қалдырады. Оның келесі жеке көрмесі 1995 жылы Рональд Фельдман галереясында өтті, онда басқа да кинетикалық жұмыстар болды, бірақ орталық және ең көп сынға ие болған жұмыс – 1993–95 жылдардағы «Диктаторлардың кешкі асы», атақты диктаторлардың сақталып қалған сүйікті тағамдарын қамтитын витрина, Шыңғыс хан мен Адольф Гитлерден бастап Наполеон Бонапарт пен Сухартоға дейін. Тек зерттеулерге сегіз ай кетті, ал жұмыстың өзіне екі жыл уақыт жұмсалды, бұл Пайнге оның жұмысындағы жаңа тәсілдер мен процестерді ашты. Осы сәттен бастап Пайннің жұмысы бірнеше ерекше, бірақ бір-бірімен байланысты санаттарға бөлінді. Біріншісі – натуралистік жұмыстар: саңырауқұлақтар, жапырақты өсімдіктер немесе мак сияқты табиғи нысандардың мұқият қайталанған түрлері. Екінші санат – машинаға негізделген жұмыстар: ол SCUMAK (автомүсін жасаушы), 1998, PMU (сурет өндіру бірлігі), 1999–2000 және 2005 жылғы Эрозия машинасы сияқты концептуалды түрде күрделі өнер жасау машиналарын ойлап тапты. Табиғи және механикаландырылған жұмыстар арасындағы байланысты қамтамасыз ету үшін Пайн сонымен қатар әртүрлі өлшемдегі (8–50 фут биіктікте) үлкен ауқымды тот баспайтын болаттан жасалған ағаштар мен тастарды жасайды.

Көшірмелеушілер

Пайннің витриналары мен ботаникалық туындыларында көбінесе өте улы немесе адамдар тәжірибелік галлюциногендік немесе есірткілік әсерлер үшін қолданған өсімдіктердің көшірмелері бейнеленген. Тірі өсімдіктер қалыпқа түсіріліп, кейін термопластикалық полимерлер, бояу, лак және эпоксид материалдарының арасында сомдалады. 1997–98 жылдардағы «Егін» жұмысында піскен қабықтарымен шикі опий жинауға дайын екенін көрсететін мак даласы бейнеленген. Бұл туынды жабайы гүлдер даласының сұлулығы мен есірткіге тәуелділіктің қауіптілігі туралы көзқарастың өзгеруін көрсетеді. «Аманита Мускария даласы», 2000 жылғы жұмысында галерея еденінен шығып тұрғандай көрінетін психоактивті саңырауқұлақтар даласы бейнеленген. Бұл дала бірнеше интерпретацияға мүмкіндік береді: бұл жұмыстар өздігінен галлюциногендік көрініс пе, әлде олар осы көрініске жету мүмкіндігін ұсынатын өсімдіктерді бейнелей ме? Тағы бір байланысты туындылар – «Өлі Аманита» витриналары, шыны астында шіріп бара жатқандай көрінетін, өте шынайы саңырауқұлақтар. Amanita туысы – улы және психоактивті саңырауқұлақтар тобы, олардың кейбір түрлері адамға жұтылғанда ең қауіптісі саналады. Тағы бір мысал – Datura жапырақты өсімдіктер туысы, ол ұзақ жылдар бойы у және галлюциноген ретінде қолданылған; оның көптеген түрлері «Тозақтың қоңырауы» немесе «Шайтанның шөбі» сияқты жалпылама атаулармен белгілі. Пайннің Datura түрлерін қайта жасауы бізге сананың өзгерген күйін туғыза алатын күрделі молекулаларды қамтитын, сырттай қарапайым өсімдікті ұсынады.

Машиналар

Суретшінің шығармашылық процесіндегі қолды алып тастап, оны компьютерлік бағдарламамен алмастыру – Пейннің машинаға негізделген туындыларының мәні. Оның алғашқы сурет салу машинасы Paint Dipper, 1997 жылы, уақыт өте келе бояу ыдысына металл арматура арқылы үздіксіз қаламдарды батырып, төменгі жиегінде латекс бояуының сталактиттерін қалыптастырған жұмыстарды жасады. SCUMAK (автомүсін жасаушы), 1998–2001 жылдары, пигменттермен пластикті балқытып, оны конвейерлік лентаға мерзімді түрде сығып шығарып, әрқайсысы ерекше болатын дөңгелек пішіндес мүсіндерді құрайды. PMU (Сурет өндіру бөлімі), 1999–2000 жылдары, машинаға енгізілген нақты нұсқаулар бойынша металл қолды ақ бояуды қанапқа шығаруға бағдарлайды. Соның нәтижесінде туындаған туындылар көбінесе ландшафттарды немесе геологиялық шөгінділердің қабаттарын еске түсіреді. Соңғы жұмысы – 2005 жылғы Erosion Machine (Эрозия машинасы), ірі тас блоктарында ою-өрнектерді іздеп, кесетін роботтық қолдан тұрады. Қолдың қозғалысы бағыты ауа райының жағдайы және мектептегі емтихан нәтижелері сияқты деректер жиынтығымен анықталады. Бұл туынды адамның қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсерін көрсетеді, сонымен бірге қарапайым нәрсені әдемілікке айналдыруға мүмкіндік береді. SCUMAK (автомүсін жасаушы) туралы өнер тарихшысы Джонатан Файнбург: «Машинаның сұлулығы және нәтижелердің ерекшелігі – романтизмге арналған мадақ. Пэйн өзінің бақтары мен машиналарын адам, табиғат және ғылымның өзара байланысқан жеріне орналастырады; олар көрерменді ғалымдар адам геномын қайта құруға және тірі нейрондарды кремнийлі чиптермен байланыстыруға кіріскен кездегі шекаралық кеңістіктің сезімдік тәжірибесіне жетелейді» деп жазды.

Дендроидтар

Пейн механикалық құралдарды және табиғи формалардың туа біткен логикасын қолдана отырып, "Дендроид" атты ағаш мүсіндерін жасайды. Пайн түрлі ағаш түрлерін мұқият зерттеп, байқау арқылы ағаш өсуінің "тілін" түсінуге тырысады, содан кейін өзіндік логикасы бар жаңа ағаш түрлерін құрайды. Пейн былай дейді: "Мен ағаш идеясын өңдеп, оның пішіні үшін жүйе жасадым. Мен осы органикалық, керемет тіршілік иесін бөліктерге және ережелерге бөлдім. Бұтақтар құбырлар мен таяқшаларға айналады." Ол ойлап тапқан тілін қолдана отырып, Пайн ағаштары цилиндрлі құбырларды және азайған диаметрлі таяқшаларды еңбекпен біріктіру арқылы "өседі". Пейн "Dendroids" сериясының мақсатын былай сипаттайды: "Мен тілдің шектерін кеңейтуге және жұмысты сол шектерге жіберуге тырыстым. Адам тілдің ережелерін құрып, содан кейін оларды бұзуға ұмтылады." Бұл дендроидтардың алғашқысы 1999 жылғы "Impostor" болды, ол қазір Швецияның Книслинге қаласындағы Wanas Foundation-да сақталады. Ол осы мүсіндердің 25-ін жасады, соның ішінде 2002 жылы Уитни биенналында Нью-Йорктің Орталық паркінде көрсетілген "Bluff" (2002) және өте амбициялық "Conjoined" (2007), соңғысы Манхэттеннің Мэдисон-сквер паркінде (2007 жылғы 31 желтоқсанға дейін) қойылды. "Conjoined" – биіктігі 40 фут, ені 45 фут болатын екі ағаштан тұратын мүсін, олардың бұтақтары кеңістікте созылып, ауада бірігеді. Пейн екі түрлі ойдан шығарылған ағаш түрін жасады, онда әрбір ағаш бұтағы екінші ағаш бұтағымен жалғасады. Көрермен үшін қай ағаш қайдан басталып, қайда аяқталады дегенді анықтау қиын. "Conjoined" 2008 жылы Форт-Уэрт қаласындағы қазіргі заманғы өнер мұражайына қосылды. Пейннің соңғы мүсіні "Inversion" (2008) 2008 жылғы маусымда Базельдегі Art Basel 39 көрмесінің қоғамдық өнер жобалары бөлімінде орнатылды. Ол сондай-ақ 2008 жылғы тамызда Нидерландының Гаага қаласында өткен FREEDOM: Den Haag Sculptuur 2008 көрмесінің бір бөлігі болды. "Maelstrom" (2009) 2009 жылғы 28 сәуірден 29 қарашаға дейін Метрополитен өнер мұражайында қойылды, ал "Graft" (2009) 2009 жылғы күзде Вашингтондағы Ұлттық өнер галереясының мүсін бағында орнатылды. Пейн "Maelstrom" туралы сұрағанда, оны бірден бес "деңгейде" бар деп сипаттады: "Бір деңгейде, бұл көзге көрінбейтін күшпен құлаған орман – табиғат күші немесе, мүмкін, адам күші. Мен мүсіннің өзінің сол күш болғанын қалаймын, айналып, құйылатын күш. "Maelstrom" сөзінің түбі голланд тілінде, сөзбе-сөз "ағып жатқан ағын" дегенді білдіреді. Үшінші күй – абстракцияға айналған ағаштар. Кейбір жерлерде танымал ағаш бөліктері бар, ал кейбіреулерінде бейнелеу созылып, бөлініп, қайтадан біріктіріледі. Мен төртінші транс күйін фабрикадағы құбыр желісі ретінде көруге тырысамын. Бұл материалдың түп тамырына оралу, яғни, таза өнеркәсіптік. Бұл жерде шығарма өзінің бастауын мойындайды. Ал бесінші күй – ақыл-ойдың бұрқаны, яғни, эпилепсиялық ұстама кезінде болатын жағдай." "Distillation" (2010) 2010 жылғы 16 қазаннан 11 желтоқсанға дейін Нью-Йорктегі Джеймс Кохан галереясында көрсетілді, ал "One Hundred Foot Line" (2010) Онтарионың Оттава қаласындағы Канада Ұлттық галереясында тұрақты орнатылды. The New York Times газетінде жазылған Хилари Шиттс сипаттағандай, "Distillation" мүсіндердің негізіндегі метафоралық мазмұнды жаңа шектерге дейін жеткізеді. Ол әлі де ағаш тәрізді формаларды қолданады, бірақ олар енді басқа анықталған тармақталу жүйелерімен үйлеседі: екі тоқал бүйректері бар тамырлар мен тамырлардың желісі, саңырауқұлақтар колониясы және олардың өсіп-өну мицелиясы, нейрон бундестері мен таксономиялық диаграммалар, және болат резервуарлар мен өнеркәсіптік клапандарға қосылған шикі құбырлар. "Ferment" 2011 жылғы сәуір айында Канзас-Ситидегі (Миссури штаты) Нельсон Аткинс өнер мұражайының оңтүстік алаңында тұрақты орнатылды. Бұл мүсінді жасау үш жылдан астам уақытқа созылды. Пейнның айтуынша, ол "айналып жатқан күшті бейнелеуге тырысты". 2014 жылғы маусымда "Symbiosis" (2011) Филадельфияда, Пенсильванияда, Ирокездер паркіне орнатылды, бастапқыда Пейн мен Марианна Боски галереясының қоғамдық өнер қауымдастығына уақытша қарыз ретінде берілді. 2015 жылы Қоғамдық өнер қауымдастығы "Symbiosis" сатып алу үшін Daniel W. Dietrich II Trust, Inc. грантын алды, бұл дендроидтың Филадельфияда қалуына мүмкіндік берді.

Paine uses both mechanical means and the innate logic of natural forms to create his "Dendroid" tree like sculptures. Paine's meticulous research and observation of a variety of tree species help him to understand the "language" of how a tree grows, and from there he creates fictional tree species that grow to a logic of their own. Paine has said: I've processed the idea of a tree and created a system for its form. I take this organic majestic being and break it down into components and rules. The branches are translated into pipe and rod. Employing the language that he has invented pertaining to each of these fictive species, Paine's trees are "grown" through a laborious process of welding together the cylindrical piping and rods of diminishing size. He has also described his aims with the Dendroids series by saying, "I have been seeking to expand the edges of the language, and send the work outward into those edges. Essentially, I am establishing the rules of a language, only to then break those rules." The first of these dendroids was Impostor, 1999, now at the Wanas Foundation, in Knislinge, Sweden. He has gone on to create 25 of these sculptures, including Bluff, 2002, which premiered in New York's Central Park during the Whitney Biennial in 2002, and the very ambitious Conjoined, 2007, recently on display in Manhattan's Madison Square Park (through December 31, 2007). Conjoined is a 40 ft tall by 45 ft wide sculpture of two trees whose branches cantilever in space and connect in mid air. Paine creates two different fictional tree species where each branch from one tree joins with a branch from the other. For the observer, it is unclear where one tree begins and the other ends. "Conjoined" was acquired in 2008 by and is on display at the Modern Art Museum of Fort Worth. Paine's recent sculpture, Inversion, 2008, was installed in the Public Art Projects section of Art Basel 39, in Basel, Switzerland in June 2008. It was also part of FREEDOM: Den Haag Sculptuur 2008 in The Hague, Netherlands through August 2008. Maelstrom, 2009, was on view at the Metropolitan Museum of Art from April 28 November 29, 2009 and Graft, 2009 was installed at the National Gallery of Art Sculpture Garden in Washington, DC, in the fall of 2009. When asked about Maelstrom Paine described it as existing on five "levels" at once: "On one level, it's a forest that has been downed by an unseen force—a force of nature or, perhaps, a force of man. I also want the sculpture to be the force itself, a swirling, churning force. The word 'maelstrom' actually has a Dutch root; it literally means 'grinding stream,' The third state is trees in the state of becoming abstractions. There are areas with recognizable tree parts and then others where representation is stretching, breaking apart, and coalescing again I want the fourth state of trance to be a pipeline in a factory that's run amuck. This is getting back to the root of the material, so to speak, which is purely industrial. Here the piece is embracing its source. And, finally, the fifth state is that of a mental storm, or what I envision happens during an epileptic seizure." Distillation, 2010, was on view at James Cohan Gallery in New York from October 16 December 11, 2010, and One Hundred Foot Line, 2010, was installed permanently at the National Gallery of Canada, in Ottawa, Ontario. Distillation, as described by Hilarie Sheets in The New York Times, pushes the metaphoric content that underpins these sculptures to new extremes. It still uses arboreal forms, but they now mesh with other overtly defined branching systems: a vascular network of arteries and veins with two plump kidneys, mushroom colonies and their germinating mycelia, neuron bundles and taxonomic diagrams, and raw pipelines connected to steel tanks and industrial valves. Ferment was permanently installed in April 2011 on the south lawn of The Nelson Atkins Museum of Art in Kansas City, Missouri. Taking more than three years to produce, this 56 foot tall stainless steel dendroid sculpture, as described by Paine, "was trying to capture a churning, swirling force." In June 2014, Symbiosis (2011) was installed in Philadelphia, Pennsylvania, in Iroquois Park, originally on temporary loan to the Association for Public Art courtesy of Paine and Marianne Boesky Gallery. In 2015, the Association for Public Art received a grant from the Daniel W. Dietrich II Trust, Inc. to acquire Symbiosis, enabling the dendroid to remain in Philadelphia.

Диорамалар

2013 жылдың қыркүйегінде Пейн үлкен масштабтағы диорамаларды қолдана отырып, жаңа жұмыс сериясының алғашқы екі инсталляциясын ұсынды. Екі инсталляция Чикагодағы Кави Гупта галереясында өткен көрмеде таныстырылды. Ағаштан мұқият қашалған жаңа туындылар, тез тағамдану мекемесі мен басқару бөлмесінің толық көлемді көшірмелері болып табылады. Жаңа жұмыс Батыс және Шығыс философияларының күрделі диалогынан туындаған, бұл философиялар Пейннің бұрынғы туындыларының құндылықтары мен тұжырымдық ядросын қабылдап, сонымен бірге деконструкциялайды. Кристиан Виверос Фаун Пейнмен сұхбаттасқанда, Пейннің жапондық философиялық эстетика – Ваби-Сабиге деген қызығушылығын атап өтті, ол табиғи және болжауға келмейтін кемшіліктердегі сұлулықты бағалайды. Пейн Виверос Фаунға постструктурализмге және Мишель Фуконың Эпистема туралы теорияларына қызығушылығын айтты, оны Пейн былай сипаттады: "Мен Фуконың эпистема идеясына, дәуірдің білім құрылымы мен негізіне үлкен ықпал етуші болдым, ол кез келген уақытта қандай сұрақтар қоюға болады және қандай сұрақтарға болмайды, соны анықтайды. Менің ойымша, бұл ақпараттың мөлшері өте көп және оған қол жеткізу өте жылдам болған қазіргі уақытта ерекше маңызды; бірақ қойылған сұрақтардың түрлері шектеулі және тар, әр адамның өте мамандандырылған білім саласына құрылыс салып, ыңғайлы жағдайға тығылу сезіледі". Ол сондай-ақ 1997 жылы Риджфилд, Коннектикут штатындағы қазіргі заманғы өнер мұражайы – Олдрич мұражайының жас суретшілерге арналған сенім тарту сыйлығын алды.