Кіріспе

"War" - Боб Марли жазған және танымал болған ән. Ол алғаш рет 1976 жылы Боб Марли мен The Wailers тобының Island Records лейбеліндегі Rastaman Vibration альбомында жарық көрді. Бұл АҚШ-та Марлидің топ 10-дыққа кірген жалғыз альбомы болды. (Ұлыбританияда 15 мамыр 1976 жылы 15-орынға жетті.) Әннің сөзі 1963 жылғы 4 қазанда Эфиопия императоры Хайле Селассие I Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясында жасаған сөйлеуінен негізделген.

Ән

"War" әнінің түпнұсқа нұсқасын инженер Сильван Моррис Гарри Джейдің Кингстондағы студиясында жазды. Онда Fender Jazz басында Астон "Family Man" Барретт, барабанда оның інісі Карлтон "Карли" Барретт, гитарада Эрл "Чинна" Смит, перкуссияда Альвин "Сико" Паттерсон және клавишаларда Тайрон Дауни орындады. Марсия Гриффитс, Джуди Моват және Рита Марли I Threes тобы ретінде үйлесімді вокалдарды орындады. Әнді Боб Марли & The Wailers шығарды, ал Маямидегі Criteria студиясында Aston "Family Man" Barrett және Chris Blackwell инженер Алекс Садкинмен бірге араластырды. Осындай күшті және мағыналы мәтіні бар бұл ән тез арада Боб Марлидің ең ұлы классикаларының біріне айналып, Хаиле Селассие I-нің сөздерімен Растафари хабарын әлемге жеткізді. 1977 жылдан бастап, Боб Марли & The Wailers маусым айында алғашқы үлкен әлемдік турнесіне шыққаннан бастап, "War" әні Марлидің соңғы концертіне дейін, 1980 жылдың 23 қыркүйегінде Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында орындалды. Содан бері Tuff Gong/Island Records әннің екі тікелей жазбасын ресми түрде жариялады. Біріншісі 1978 жылы 26 маусымда Францияның Париж қаласындағы Париж Павильонында тікелей жазылған 1978 жылғы "Babylon by Bus" альбомында шықты. Екіншісі 1977 жылдың 4 маусымында Англияның Лондон қаласындағы Rainbow Theatre-да жазылып, 2001 жылғы "Exodus" альбомының Deluxe Edition-да жарияланды. Осы екеуінен бұрын 1976 жылдың 26 мамырында жазылған және 2003 жылы "Live at the Roxy" альбомында шыққан тағы бір нұсқасы бар.

Хайле Селассидің нұсқасы

Әннің Боб Марли мен The Wailers тобының тағы екі хит нұсқасын да естуге болады. 1997 жылдың желтоқсанында Ямайкада Бруно Блумның Human Race лейблінде шыққан винилдік синглге Боб Марлидің «Растафари – бейбітшілік ханзадасы» деген сөздерінің үлгілері енгізілген. Бірақ ең маңыздысы, әнде Хайле Селассие I-нің 1963 жылы амхар тілінде жасаған сөйлеуінің түпнұсқалық жазбасы бар, ол Wailers тобының алғашқы мүшелері орындаған жаңа ырғақ трегіне қосылған. B жағында Бруно Блумның сөйлеген сөзін ағылшын тіліне аудармасы ұсынылған, ол соғыс туралы сөйлеудің Боб Марли қолданбаған екінші бөлігін де қамтиды. Осы жаңа жазбаның тағы бір миксі де шығарылды, ол 1998 жылдың сәуірінде Ұлыбританияның Echoes журналында бірінші орынға ие болды. Бұл жолы Bob Marley & the Wailers тобының Selassie Is the Chapel (Crying in the Chapel) әнінен үлгілер алынған, онда Боб пен Рита Марлидің дауыстары жазбаның көп бөлігінде естіледі, сондай-ақ Селассидің түпнұсқалық «негізгі вокалы» бар, бұл Хайле Селассие I мен оның елшісі Боб Марлидің арасындағы виртуалды дуэтті құрайды. Екі жаңа нұсқа да Ямайканың Кингстон қаласындағы Kingston Musick Studio студиясында жазылған, инженері – Руди Томас. Орындаушылар қатарында бас гитара мен фортепианодағы Wailers тобынан сақталған Астон «Family Man» Барретт, барабанда Майки «Boo» Ричардс және клавишада Эрл «Wire» Линдо, сонымен қатар гитарамен Бруно Блумның қосалқы вокалы бар. Кейіннен перкуссияны Норберт «Nono» Нобур, ал қосалқы әнші ретінде Татьяна Прус қосылды. Жазбаларды Бруно Блум продюсерлік етті, ал Thierry Bertomeu Францияның Сен-Денис қаласындағы AB Studio студиясында дыбыстауды жүзеге асырды. 1998 жылдың басында Еуропада Blum's Rastafari лейблінде шығарылған «War» және «War/Selassie Is the Chapel» екеуі де «жаңа тамырлар» регги сахнасына үлес қосып, Гарнет Силк, Лучано және Деннис Браун сияқты растафари тақырыбын орындаушылардың он жылдан астам уақыттан кейін қайта танымал болуына себепкер болды. Осы жаңа жазбадан бірнеше сингл шығарылды, соның ішінде Buffalo Bill-дің «War» / «Warmongers», Big Youth-тің «We No Want No War» және Джозеф Коттонның «Conflicts» әндері, сонымен қатар Doc Reggae-нің француз тіліндегі «Guerre» нұсқасы да бар. 2001 жылы Еуропада Rastafari лейблінде «The War Album» атты толық альбомы шығарылды. 2004 жылы Ямайкада Human Race лейблінде винилдік альбомы жарық көрді, ал толық «War Album» 2010 жылы Human Race лейблінің қос дискілік антологиясының бөлігі ретінде қайта шығарылды.

Белгілі мұқаба нұсқасы

1992 жылы Синед О’Коннор "Saturday Night Live" бағдарламасында "War" әнінің а капелла нұсқасын орындады, онда нәсілшілдікпен қатар балаларға жасалған зорлық-зомбылық туралы да айтылды. Осы өнер көрсетімінің соңында О’Коннор Папа Иоанн Павел II-нің суретін жыртып тастады. Кейіннен ол осы әнді 2005 жылы шыққан "Throw Down Your Arms" альбомына жазды.