Кіріспе

Мючленд – Англияның солтүстігіндегі Камбрия графтығындағы Лоу-Фернесс аймағында орналасқан ортағасырлық поместье. Бұл поместье Альдингем лордтарының резиденциясы болған, және өркендеген кезеңінде Бардси, Урсуик, Скейлс, Стайнтон, Санбрик, Бейклиф, Глистон, Альдингем, Дендрон, Лис және Ньюбиггин ауылдарын қамтыған. Аймақта сонымен қатар Глистон қамалының, Альдингем қамалының, Глистон су диірменінің, Биркриггдегі Друидтар ғибадатханасының тарихи қалдықтары, және Урсуик пен Скейлс маңындағы көптеген ежелгі ескерткіштер сақталған.

Мучлендтің жоғалған ауылдары

Мүчлендте бұрын болған бірнеше ауылдың картадан жоғалып кеткені белгілі. Жергілікті аңыздарда жағалаудағы ауылдарды толқындар шайып кетіпті деген әңгімелер көп, бірақ осы әңгімелерді растайтын дәлелдер аз. Өткен ғасырларда тасты жағалаудың едәуір эрозияға ұшырағаны және жағалауға тым жақын орналасқан кез келген ауыл оның құрбаны болуы мүмкін екені анық. Мысалы, Альдингем бір кезде шамамен бір мильге дейін созылып, қазіргі Морекэмб шығанағына дейін жеткен, ал ортасында шіркеуі орналасқан болуы мүмкін. Теңізге батқан ауылдардан басқа, тағы бірнеше ауыл жоғалып кеткен. Ең қызықтысы – Харт, ол «Домсдей кітабында» Hert деп тіркелген. Кейіннен Глистонның жанында Харт Милл деп аталатын диірмен болған. Осы ертедегі диірменнің орнын табу үшін археологиялық зерттеулер жүргізілді, бірақ олар көп мәлімет берген жоқ. Харт атауы, бәлкім, «харттардың батпағы» деген мағынаны білдіретін Харт Каррстың қысқартылған түрі. Глистонның оңтүстігінде, Каррс-Лейннің соңында, кептірілген үлкен жазық дала бар, одан Харт Каррс Бек ағып өтеді. Бұл жерде бір кезде ауыл болған болуы мүмкін. «Домсдей кітабында» аталған тағы екі ауыл да жоғалып кеткен, бірақ оларды табу одан да қиын. Кривельтон, шамасы, Рэмпсайд пен Руз арасындағы жағалауда тұрған, бірақ кейін теңіз шайып кеткен. Оның аты «Домсдей кітабында» Кливертун деп жазылған, бұл жартасқа жақын жерде орналасқандығын көрсетеді. Фордбутль қазіргі Станк маңында орналасқан болуы мүмкін, бірақ оның аты су арнасының жанында, мүмкін, Ярл өзенінің батысындағы жерді меңзейді. Кливертун мен Фордбутль екеуі де «Домсдей кітабында» граф Тостигтің иелігіндегі Хоугун иелігіне кіретін вилл немесе қалашықтар ретінде тізімделген. 1153 жылы Руз, Кривельтон және Фордбутль Мучланд пен Фурнесс аббаттығы арасындағы жер алмасуға қатысқан, бұл олардың осы аймақта орналасқандығын көрсетеді. «Домсдей кітабында» айтылған соңғы ауыл – «басқа бір Лиз» деген мағынаны білдіретін Алия Лиз. Бұл жоғалған ауылдың орны нақты белгісіз, бірақ ол қазіргі Лисидің батысында немесе ауылдың оңтүстігіндегі жағалауға жақын, Ескі Холбек ауданында орналасқан болуы мүмкін.

Қоныстың алдында

Кейіннен Мачланд деп аталатын аймақта кем дегенде мезолит кезеңінен бері адамдар тұрған, ал Жоғарғы палеолиттік тұрақтардың іздері Скальс үңгірлерінде табылды. Глистон мен Скальсте мезолиттен қола дәуіріне дейінгі тарихи қоныстардың қалдықтары, оның ішінде қоладан жасалған қылыш пен балқының басы, сондай-ақ адам сүйектері табылған. Глистон маңындағы мұздықтан кейінгі көл соңғы мұз дәуірінің соңынан қола дәуіріне дейін шағын қоғамға тамақ пен ресурстармен қамтамасыз еткен болуы мүмкін. Біркригг орталығындағы жергілікті тұрғындар Друидтардың ғибадатханасы деп атаған кішкентай тас шеңбері қазба жұмыстары кезінде қола дәуіріне тән жерлеу құмырасын көрсетті [OL6 292741]. Темір дәуірінде Карветтер және кейін Бриганттар тайпалары бұл аймақты мекендеген кезде, қазіргі Урсуик пен Скальсты қоршаған тасты жерде қызу қызмет болды. Ұлы Урсуиктің солтүстігінде форттың қалдықтары сақталған [OL6 274753], Кіші Урсуиктің солтүстік-батысында Урсуик тас қабырғалары деп аталатын қоныс [OL6 260740] және шығысында [OL6 275734] шаруа қожалығы, сондай-ақ аймақта көптеген обалар мен жерлеуші жайлар бар. Римдіктер өздерінің билігінде Урсуикте болған болуы мүмкін. Жақында жүргізілген археологиялық зерттеулер аймақта римдік бекініс болғанын көрсеткен болуы мүмкін (бірақ бұл тұжырымды жетекші жергілікті археологтар сынады), ал Сент-Мария және Сент-Михаил шіркеуі Римге дейінгі шіркеудің қалдықтарын сақтаған болуы мүмкін, ол монастырь орталығы болған. Алайда, бұл мәлімдемелерді растайтын нақты дәлелдер әлі табылмаған. Римдіктер бұл аймақтың бұрын пайдаланылған темір кенінің мол ресурстарын пайдаланған, бұл 19 ғасырда аймақтағы өркендеген өнеркәсіптік экономиканың дамуына түрткі болған болуы мүмкін. 4-ші ғасырда Англияның бұл бөлігі Коэль Хен патшалығына қарасты, ол Солтүстік Британия немесе Кайл деп белгілі болды, бірақ кейіннен бұл патшалықтың бөлігі болып табылатын Регедке қосылды. Осы кезеңдегі жергілікті тарих туралы көп мәлімет жоқ, бірақ бұл аймақ 8-ші ғасырға дейін кельттердің билігінде болғаны белгілі, ол кезде Регед Нортумбрияға қосылды және ағылшын бұрыштары аймаққа енуге бастады. 685 жылы Оңтүстік Камбриядағы жер Сент-Кутбертке сыйға тартылды және бұл аймақта британдықтардың әлі де көп саны бар екені жазылды. Осы кезеңге тән рун жазулары бар ерте ағылшын айқыштарының фрагменті Урсуик шіркеуінде сақталған. Ағылшындар жергілікті кумбрий келттерін бірте-бірте ығыстырып немесе ассимиляциялады, бірақ олар аймақтың кейбір бөліктерінде сақталған болуы мүмкін (бұл Уални сияқты жер аттарында көрінеді, ол «Британия аралы» дегенді білдіреді). 925 жылы норвегиялықтар Норвегиядан Ирландия, Мэн және Шотландия арқылы жергілікті жағалауларға қонды, бірақ олар қатыгез жауынгерлер емес, бейбіт шаруалар болған сияқты. Олар аймақтағы ағылшындар мен британдықтардың арасында қоныстанды, бірақ жақын маңдағы Рампсайдтан норвегиялық қылыштың бөлігі табылды. Скандинавиялықтардың бұл аймаққа тигізген әсері зор болды, бұл аймақтағы көптеген скандинавиялық жер аттарында және Ульверстон маңындағы Лоппергартта 12-ші ғасырдағы жазуда көрінеді, онда скандинавиялық және ағылшын рундарының ерекше қоспасы болды.

Фламандтар

1066 жылы нормандық жаулап алудан кейін Альдингэмнің кішкентай иелігі Роджер де Пуатуға, Англияның солтүстігінің көп бөлігін қамтитын, әлдеқайда ірі иеліктің бір бөлігі ретінде берілді. Сол кезде бұл аймақ Норман Англиясының шетінде орналасқан еді. 1086 жылы «Соңғы сот» кітабы құрастырылғанда, Альдингэм Вильгельм I-ге қарсы жасалған құйрыққа қатысқандығы үшін де Пуатудан тартып алынды, бірақ ол көп ұзамай қайтарылды. 1102 жылы Альдингэм де Пуатудан тағы да тартып алынды, бірақ осыған дейін ол Альдингемде, жағалауға жақын жерде сақина тәрізді бекініс салған еді. 1107 жылы Альдингэм Майкл ле Флемингке (латынша Flandrensis, «Фландриялық») берілді, және ол осы иелікке «Михаилдің жері» деген ат берді. Осы кезде иелік Уолни арнасынан Рампсайд пен Руздың айналасын қамти, солтүстікке қарай Санбрик пен Ұлы Урсуикке дейін созылды. Ол Майкл немесе оның ұлдарының бірі Роджер де Пуатудың сақина тәрізді бекінісі орнында Альдингемдегі мотты тұрғызды [OL6 278698]. 1153 жылы екінші Майкл ле Флеминг Фернесс аббаттығымен жер алмасу туралы келісімге келді, Руз, Фордбуттл және Кривелтонды Кіші Урсуик пен Бутлдегі Камберлендтегі Фосстың бір бөлігіне, аббат Пьель портына оңай қол жеткізу үшін берді. 13 ғасырдың басына қарай иеліктің байлығы мен маңызы айтарлықтай артты, және иеліктің иесі өзінің соттарын – Лит және Барон соттарын өткізуге құқық алды. Бардси иелігі де ле Флемингтің иелігіне қосылды. Осы шамада Мучленд иелігінің орталығы Альдингемдегі моттан жақын маңдағы орға көшірілді [OL6 279700], бұл теңіздің жағалауға жақындауы мен мот тұрған төбенің эрозиясына байланысты болуы мүмкін. 1227 жылы Мучлендтің билігі Ланкастер герцогынан Фернесс аббаттығына ауыстырылды. Бұл Альдингем иелері үшін ұнамсыз шешім болды, өйткені аббат Мучленд шекарасындағы жерлерге құқық талап ете бастады. Келесі жылдары Уильям ле Флеминг (әлі де Фурнесс) көршісі Фернесс аббатымен аң аулау құқығына қатысты бірнеше дауларға қатысты, нәтижесінде Уильям аббат сотына ресми түрде қатысудан босатылды, ал Мучлендтің ер адамдарына аббаттың Далтон қаласына кіруіне тыйым салынды.

Де Харрингтондар

13 ғасырдың ортасында Майкл де Фурнес, Алдингэмнің бірінші лордының тікелей ұрпағы, Картмел монастырында тамақтанып, Морекэмб шығанағындағы Левен құмдарын кесіп өткен кезде қайтыс болды. Осыдан кейін, иелік Майклдың әпкесі Алина де Фурнес арқылы Ланкаширден келген Кансфилд отбасына өтті. Бәлкім, Ричард де Кансфилд Алдингхемнен Глистонға көшуді бастады, сол жерде қазіргі ауылдан шамамен 0,5 км солтүстікке қарай ағаштан салынған зал болған [OL6 262715]. Алина мен Ричардтың ұлы Уильям де Кансфилд Северн өзенінде суға батып қайтыс болғаннан кейін, иелік тағы да әйел мұрагер арқылы солтүстік-батыс Камбриядан де Харрингтон отбасына өтті. Осы некеден туған Джон де Харрингтон (1281–1347) 1306 жылы рыцарь атағын алды және 1326 жылы Парламентке шақырылғаннан кейін барон Харрингтон атағын иеленді. Ол бұрынғы залдың орнында Глистон қамалын салуға жауапты болды, құрылысы 1325 жылға дейін басталды және шамамен 1340 жылы аяқталды. Бірінші баронның мінезі өте қайшылықты болған. Ол Парламент мүшесі ғана емес, кеңестерде отырды, сегіз жыл бойы әскери комиссар болды, Англияның солтүстігіндегі түрлі комиссияларда жұмыс істеді және Уэльс принці Эдуард пен Эндрю де Харкламен бірге міндетті әскери қызметін өтеді. Бірақ ол Пирс Гевестонға қарсы фракцияға да қатысты және оның өлтірілуіне келісім берді, осы үшін 1313 жылы кешірім алды және 1318 жылы тағы да кешірілді. Эндрю де Харкламен Шотландия шебінде жасаған іс-әрекеттері оның 1323 жылы Харкланың сатқындығы анықталғаннан кейін заңнан тыс деп жариялануына әкелді, бірақ ол бас тартқаннан кейін кешірілді және Шотландиямен келісімді сақтаушы ретінде тағайындалды. Мучленд иелігінде болған кезеңде де Харрингтондар мұрагерлерге үйлену арқылы иеліктерін кеңейтіп, Девон, Корнуолл, Лестершир, Ирландия, сондай-ақ Камберленд пен Вестморлендтегі жерлерді иеленді. 1460 жылы иеліктің жалғыз еркек мұрагері Уильям Бонвилл 17 жасында әкесі мен атасымен бірге Уэйкфилд шайқасында қаза тапты, өзінен кейін жаңа туған қызы Сесилияны қалдырды. Кейін ол Англия королевасы болған, бірақ королева Мэри тоғыз күннен кейін өлім жазасын орындаған Леди Джейн Грейдің әкесі, Генри Грейдің 1-ші Саффолк герцогының атасы Томас Грейге тұрмысқа шықты. Осылайша, иелік коронаның қолына өтті және ол 18 ғасырға дейін Холкер Холлдың Кавендиш отбасына берілгенге дейін оның құрамында болды, содан кейін 1926 жылы сатылды.