Кіріспе

Сычуань Чэнду Шиши орта мектебі, сондай-ақ Сычуань Чэнду №4 орта мектебі, – Қытайдың Сычуань провинциясындағы Чэнду қаласындағы мемлекеттік орта мектеп. Бұл мектеп Қытайда жергілікті үкімет салған ең алғашқы мемлекеттік мектеп орналасқан жерде салынған, бұл мектепті б.з.д. 143-141 жылдары Хань әулетінің әкімі Вэнь Вэн (文翁) салған. Ол бастапқыда тастан салынғандықтан Шиши деп аталған. Мектеп Вэньвэн Шиши деп те белгілі.

Тарих

Б.з.д. 143 және 141 жылдар аралығында Шу аймағының (қазіргі Сычуань) Батыс Хан әулетінің губернаторы Вэн Вэнг (文翁) алғашқы қытай мемлекеттік мектебін – Шужун Цзюньшуэ (Шу аймағы академиясы, 蜀郡郡学) құрды. Хан әулетінің көрнекті ғалымы Сима Сяньгру осы мектепте білім алған. Шығыс Хан әулеті тұсында мектеп өртеніп қирады. Біздің заманымыздың 199 жылы қайта жаңартылып, Қытайдың императорлық династиялары кезеңінде Ичжоу Чжоусуэ (益州州学, Ичжоу префектурасы мектебі), Чэнду Фуксю (Чэнду префектурасы академиясы, 成都府学) және тағы басқа атаулармен жалғасты. Шу Ши Цзин (Классиканың он үш кітабының бір түрі, әдебиеттерді тасқа қашап жасалған Шу кітабы, 蜀石经) 230 жылдан астам үзіліспен қашалып жасалғаннан кейін Солтүстік Сун дәуірінде Чэнду Фуксюде аяқталды. 17 ғасырда Мин әулеті құлағанда Чжан Сяньчжун бастаған көтерілісшілер Сычуаньды қиратты, мектеп те жойылды. 1661 жылы, Цинь әулетінің алғашқы жылдары Чэнду Фуксю (Чэнду префектурасы мектебі) бұл жерде қайта құрылып, Сычуаньдағы жетекші білім орнына айналды. 1740 жылы осы мектепте кейін Сычуань университетіне айналған Цзиньцзян академиясы ашылды. 1902 жылы енгізілген жаңа білім беру жүйесіне сәйкес Чэнду Фуксю Чэнду мұғалімдер семинариясына (成都师范学堂) айналды. 1904 жылы Чэнду орта мектебіне (成都府中学堂) трансформацияланды. 1940 жылдың ақпанында тағы да Чэнду Шиши орта мектебі (成都石室中学) деп аталды, ал 1948 жылдың ортасында еліміздің орта мектептері үшін үлгілік мектеп ретінде танылды. 1952 жылдың қыркүйегінде Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін мектеп Чэнду №4 орта мектебі (成都第四中学) болып өзгерді. Мәдени революция кезінде мектеп үшінші рет қирады, Цинь әулеті тұсындағы ғимараттардың ешқайсысы бүгінгі күнге дейін сақталмаған. 1983 жылдың сәуір айында бұрынғы атауы қайтадан қолданысқа енгізілді. Шиши Қытайдағы ең үздік 100 мектептің қатарында. Оған түсу өте қиын, жыл сайын жергілікті және көрші аймақтардың орта мектептерінен көптеген өтініштер келіп түседі. Шиши оқушыларының көпшілігі орта мектептің бітіру емтиханында өздерінің сыныптастарының алдыңғы 10% тобына кірді.