Кіріспе

Американдық тарихшы Лео Штайнберг (9 шілде 1920 – 13 наурыз 2011) – американдық өнер сыншысы және өнер тарихшысы болған.

Өмір

Штайнберг Ресейдің Мәскеу қаласында, еврей заңгері және Социалистік революциялық партияның саясаткері Исаак Нахман Штайнбергтің ұлы болып дүниеге келді. 1917-1918 жылдары Владимир Ленин тұсында ол Халықтық сот төрешісі қызметін атқарды. 1923 жылы оның отбасы Кеңес Одағынан шығып, Германияның Берлин қаласына қоныстанды. 1933 жылы нацистер билікке келгеннен кейін Штайнбергтер тағы бір рет көшіп кетуге мәжбүр болды, бұл жолы Ұлыбританияға. Суретші болуды армандаған Штайнберг Слэйд көркемсурет мектебінде (Лондон университетінің бөлігі) оқыды. 1945 жылы ағасы мен күйеуінің ынталандыруымен Штайнберг Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Ол көп жыл бойы өнер сыншылығымен айналысып, өнерге сабақ берді, соның ішінде Парсонс дизайн мектебінде жұмыс істеді. 1957 жылы Уильям Колодни Штайнбергті Метрополитен өнер мұражайында лекция оқу сериясын жүргізуге шақырды. "Батыс өнеріндегі өзгеріс және тұрақтылық" атты лекциялар циклы қазіргі заманғы ой-пікірге ерекше маңызды проблемалар мен шешімдерді қарастырды. Оның қазіргі заманғы өнерді сынау маңыздылығы Том Вольфтың 1975 жылғы "Бейнелі сөз" кітабында көрсетілді, онда Штайнберг, Гарольд Розенберг және Клемент Гринберг сын-пікірлерінің әсері үшін "Културбургтың патшалары" деп аталды. Штайнберг ақырында өнер сыншылығынан қол үзді және Франческо Борромини, Микеланджело және Леонардо да Винчи сияқты суретшілер мен сәулетшілерге ғылыми қызығушылық танытты. 1960 жылы ол Нью-Йорк университетінің Көркемөнер институтында Римдегі Бороминидің Сан-Карло алле Кварто Фонтаны архитектуралық символикасы туралы диссертация қорғап, доктор ғылымын алды. Кейіннен ол Нью-Йорк қаласы университетінің Хантер колледжінде сабақ берді. 1975 жылы Штайнберг Пенсильвания университетінде өнер тарихының Бенджамин Франклин профессоры болып тағайындалды және 1991 жылға дейін сабақ берді. 1995-1996 жылдары Штайнберг Гарвард университетінде қонақ профессор болып, "Сүзімсіз сурет және араласу мәтіні" тақырыбында Чарльз Элиот Нортон лекцияларын оқыды. Штайнберг өнер тарихын революциялық тұрғыдан қарастырды, оны нақты деректерді, құжаттарды және иконографиялық символдарды құрғақ қарастырудан әртүрлі көркемдік таңдаулар арқылы мағынаны динамикалық түсінуге көшіруге көмектесті. Мысалы, 1972 жылы Штайнберг "Басқа критерийлер" атты жинағында "жатық сурет жазықтығы" туралы идеяны ұсынды. 1983 жылғы "Оқтан" журналының жазғы саны Штайнбергтің "Ренессанс өнеріндегі Христостың жыныстығы және қазіргі заманғы ұмытылу" атты мақаласына толығымен арналды, кейіннен Random House және басқа елдердің баспагерлері кітап ретінде жариялады. Бұл мақалада Штайнберг Ренессанс өнерінде бұрын назар аудармаған үлгіні зерттеді, оны ostentatio genitalium деп атады: нәресте Христостың жыныс мүшелерін айқын көрсету және Мәсіхтің өмірінің соңына жақын бейнелерінде осы аймаққа назар аудару, екі жағдайда да Инкарнация ұғымына байланысты нақты теологиялық себептерге байланысты. Штайнберг 2011 жылдың 13 наурызында Нью-Йоркте 90 жасында қайтыс болды. Штайнбергтің 3200 данадан тұратын коллекциясы Остиндегі Техас университетінің Блантон өнер мұражайында сақталады. Оның құжаттары Гетти зерттеу институтында сақталған.

Жеке өмір

1962 жылы Штайнберг "Life" журналының көркем редакторы Дороти Зайберлингке үйленді, бірақ бұл неке ажырасумен аяқталды. 40 жылдан астам уақыт бойы Шила Шварц оның "ажырамас серіктесі", көмекшісі және редакторы болды. Штайнбергтің балалары болған жоқ.

Диссертация

Штайнбергтің зерттеулері ерекше Микеланджело, Леонардо да Винчи және басқа итальяндық Ренессанс суретшілерінің туындыларына және олардың өнердегі Мәсіх бейнелеріне шолу жасады. Сыншы ретінде ол Пабло Пикассо, Джаспер Джонс және Виллем де Кунинг туралы маңызды еңбектер жазды. Оның ең маңызды эсселерінің бірі – «Қазіргі заманғы өнер және оның аудиториясының қиын жағдайы» (Contemporary Art and the Plight of its Public), ол 1962 жылғы наурыз айында «Харперс» журналында жарияланды. Штайнберг сынға бейресми көзқараспен келді, кейде эсселерінде бірінші жақтан баяндама қолданып, оқырмандар үшін өнер тәжірибесін жекелендірді. Бұл сол кездегі Клемент Гринберг сияқты көптеген формалистік сыншылардың қатаң стиліне қарама-қарсы болды. Ол көптеген жазбаларында өнердің өмірді ғана емес, сонымен қатар өзі болуға қабілеттілігіне деген құштарлығын білдірді және «Адам не істей алса, сурет салу одан да жақсырақ жасайды» деді. Ол заманауи сурет пен ескі шеберлердің суреттері арасындағы ең маңызды айырмашылық – көрерменнің туындыға деген жеке пікірі деп санады. Сондай-ақ, Джексон Поллок сияқты абстрактілі экспрессионистердің акциялық суретшілері жақсы өнер жасауға, тек жеке өзін-өзі көрсетуге қарағанда көбірек бейілді екеніне сенді, бұл Штайнбергтің замандасы, тағы бір американдық өнер сыншысы Гарольд Розенбергтің пікіріне қайшы келді.