Кіріспе

Бургонет ұзын мойын қорғағышымен. Лобстер құйрықты қақпақ тік қалпақ, сондай-ақ зишкагге, атты әскер қақпағы және аркебузиер қақпағы деп те аталады, бұл жауынгерлік қақпақтың бір түрі. Ол Осман түрік қақпақтарынан шыққан. Шамамен 1600 жылдан бастап ол Еуропаның көп бөлігінде танымал болды және әсіресе атты әскерлер мен офицерлер киді. 17 ғасырдың соңында Еуропаның көп бөлігінде қақпақтың қолданылуы біртіндеп тоқтады; алайда, австриялық ауыр атты әскері 1780 жылдарға дейін кейбір жорықтарда оны сақтап келді.

Шығу тегі

Лобстер құйрықты құмыралы қалқанның шығыс тегі бар, ол 16 ғасырда дамыған Осман түрік çiçak қалқанынан (айтылуы 'chichak', түрікше çiçek сөзі 'гүл' деген мағынаны білдіреді, бұл қалқанның бас бөлігінің пішінімен байланысты) туындаған. Оны Еуропаның христиан елдері 17 ғасырдың басында қабылдады. Чичак кейінірек еуропалық қалқандарға өте ұқсас болды – оның алға қарай созылған қалқаны, жылжитын мұрындық, бетке арналған бөліктері және мойын қорғағышы болды; тек оның конус тәрізді, дөңгелек емес бас бөлігі ерекшеленді. Бұл қалқанның еуропалық нұсқасы Отыз жылдық соғыс кезінде кеңінен қолданылды, сол кезде ол түрік атауының немісше нұсқасы болып табылатын zischägge деп аталды.

Сипаттамалары

Лобстер құйрықты шлемнің бас бөлігі дөңгелек болған, кейде тік қырлы болған. Англияда жасалған шлемдердің бас сүйектері көбінесе екі бөліктен тұрған, олардың алдыңғы жағынан артқы жағына дейін көтеріңкі гребен арқылы біріктірілген; континентте жасалған шлемдердің бас сүйектері көбінесе бір металлдан соғылған. Ең көп жағдайда бір бөліктен жасалған, кейде буынды, жақ сүйектері былғары баулармен бас сүйегіне бекітілген; алайда, сапасы жақсы үлгілерде жиі ілмектер болған. Бетті қорғау үшін, үлкен бұрандамен бекітілген жылжитын мұрын қорғағысы бар немесе үш тірегі бар иілмелі қорғағыш шыңы болған. Соңында, шлемнің қабатты қорғанысы (немесе жеке қабаттарды имитациялаған бір металл тілімшесі) бас пен мойынның артқы жағын қорғаған, ол лобстердің құйрығына ұқсас болған. Бұл шлемді тағы бір жиі қолданылатын атауы – "аркебузиер шлемі", себебі аркебузиер 17 ғасырда Батыс Еуропадағы ең көп таралған кавалерия түрі болған. Бір мұрындық бар тип континенттік Еуропаға тән болса, үш мұрындық бар, иілмелі шыңы Британ аралдарында кеңінен қолданылған. Көптеген еуропалық лобстер құйрықты шлемдер Англия азамат соғысы кезінде Ұлыбританияға әкелінді. Кейде бургонет немесе салет сияқты ескі шлемдер "лобстер шлеміне" ұқсату үшін өзгертілген. 1644 жылы генерал Джордж Монк айтқандай, "үш кішкентай тірегі бар бас киім" мылтықтан қорғануға арналған.

Жасалуы мен сыртқы келбеті

Лобстер құйрықты шлемдердің сыртқы түрі мен жасалуы әртүрлі болды, жеке қолбасшыларға арналған жоғары сапалы, әсем безендірілген үлгілерден бастап, көптеген қарапайым атты әскерлерді жарақтандыру үшін жаппай өндірілген, сапасы нашар "оқ-дәрілік" типтерге дейін. Жоғары сапалы шлемдерді репуссе, гравировка және көк, алтын жалату сияқты әртүрлі техникалармен безендіруге болады. Англия королі Джеймс II үшін жасалған шлемдегі үш табанды бет қорғанысы Англияның толық патшалық гербын бейнелейтін тесілген ашық пластинамен ауыстырылды, ал көру үшін суреттегі бос орындар пайдаланылды. Көптеген шлемдерді ауа райынан қорғау және тот басудан сақтау үшін қара немесе қоңыр түске бояған. Осылай өңделген, сапалы шлемдердің көрінісін алтынмен қапталған көптеген түйреуіштермен сәндеу арқылы жақсартып, көз тартарлық етіп жасаған. Ең әсем безендірілген шлемдердің кейбіреулері Польшаның қанатты гусарлары үшін жасалған, металл қыртыстары мен кеңейтілген, сәнді пішінді мұрындықтары жиі кездесетін. Көптеген шлемдерде түтікшелі қауырсын ұстағыштары бар, бұл және сол кездегі суреттердің куәлігі қауырсын қанаттарының қолданылғанын көрсетеді. Оны Англия азамат соғысының екі тарапындағы атты әскерлер, соның ішінде Оливер Кромвельдің "Темір атты әскері" қолданды. Осыған ұқсас шлемдерді 17 ғасырда Польшаның қанатты гусарлары киген, олар польша тілінде "шышак" деп аталады, бұл түрік тілінен алынған сөз. Австриялық курассирлер 1780 жылдарға дейін, басқа жерлерде қолданылуы тоқтағаннан кейін, Осман түріктеріне қарсы жорықтар кезінде лобстер құйрықты шлемдерді киген.