Қолғапты шлем (zischägge): Еуропалық кавалерия мен офицерлерде 1600 жылдардан бастап танымал болған, түрік тілінен келген қорғаныш жабдығы. Тарихы мен ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бургонет ұзын мойын қорғағышымен. Лобстер құйрықты қақпақ тік қалпақ, сондай-ақ зишкагге, атты әскер қақпағы және аркебузиер қақпағы деп те аталады, бұл жауынгерлік қақпақтың бір түрі. Ол Осман түрік қақпақтарынан шыққан. Шамамен 1600 жылдан бастап ол Еуропаның көп бөлігінде танымал болды және әсіресе атты әскерлер мен офицерлер киді. 17 ғасырдың соңында Еуропаның көп бөлігінде қақпақтың қолданылуы біртіндеп тоқтады; алайда, австриялық ауыр атты әскері 1780 жылдарға дейін кейбір жорықтарда оны сақтап келді.
Burgonet with a long neck guard
Lobster tailed pot helmet, also known as the zischägge, horseman's pot and harquebusier's pot, was a type of combat helmet. It was derived from an Ottoman Turkish helmet type. From c. 1600, it became popular in most of Europe and was especially worn by cavalrymen and officers. The helmet gradually fell out of use in most of Europe in the late 17th century; however, the Austrian heavy cavalry retained it for some campaigns as late as the 1780s.
Шығу тегі
Лобстер құйрықты құмыралы қалқанның шығыс тегі бар, ол 16 ғасырда дамыған Осман түрік çiçak қалқанынан (айтылуы 'chichak', түрікше çiçek сөзі 'гүл' деген мағынаны білдіреді, бұл қалқанның бас бөлігінің пішінімен байланысты) туындаған. Оны Еуропаның христиан елдері 17 ғасырдың басында қабылдады. Чичак кейінірек еуропалық қалқандарға өте ұқсас болды – оның алға қарай созылған қалқаны, жылжитын мұрындық, бетке арналған бөліктері және мойын қорғағышы болды; тек оның конус тәрізді, дөңгелек емес бас бөлігі ерекшеленді. Бұл қалқанның еуропалық нұсқасы Отыз жылдық соғыс кезінде кеңінен қолданылды, сол кезде ол түрік атауының немісше нұсқасы болып табылатын zischägge деп аталды.
The lobster tailed pot helmet had an oriental origin, being derived from the Ottoman Turkish çiçak helmet (pronounced 'chichak', in Turkish – çiçek meaning 'flower' which is attributed to the shape of the helmet's skull), which developed in the 16th century. It was adopted by the Christian states of Europe in the early 17th century. The chichak was almost identical to the later European helmets – it had a forward projecting peak, sliding bar nasal, cheekpieces and neck guard; only its tendency to have a conical rather than rounded skull was distinctive. The European derivative of this helmet saw widespread use during the Thirty Years War when it became known as the zischägge, a Germanisation of the original Turkish name.
Сипаттамалары
Лобстер құйрықты шлемнің бас бөлігі дөңгелек болған, кейде тік қырлы болған. Англияда жасалған шлемдердің бас сүйектері көбінесе екі бөліктен тұрған, олардың алдыңғы жағынан артқы жағына дейін көтеріңкі гребен арқылы біріктірілген; континентте жасалған шлемдердің бас сүйектері көбінесе бір металлдан соғылған. Ең көп жағдайда бір бөліктен жасалған, кейде буынды, жақ сүйектері былғары баулармен бас сүйегіне бекітілген; алайда, сапасы жақсы үлгілерде жиі ілмектер болған. Бетті қорғау үшін, үлкен бұрандамен бекітілген жылжитын мұрын қорғағысы бар немесе үш тірегі бар иілмелі қорғағыш шыңы болған. Соңында, шлемнің қабатты қорғанысы (немесе жеке қабаттарды имитациялаған бір металл тілімшесі) бас пен мойынның артқы жағын қорғаған, ол лобстердің құйрығына ұқсас болған. Бұл шлемді тағы бір жиі қолданылатын атауы – "аркебузиер шлемі", себебі аркебузиер 17 ғасырда Батыс Еуропадағы ең көп таралған кавалерия түрі болған. Бір мұрындық бар тип континенттік Еуропаға тән болса, үш мұрындық бар, иілмелі шыңы Британ аралдарында кеңінен қолданылған. Көптеген еуропалық лобстер құйрықты шлемдер Англия азамат соғысы кезінде Ұлыбританияға әкелінді. Кейде бургонет немесе салет сияқты ескі шлемдер "лобстер шлеміне" ұқсату үшін өзгертілген. 1644 жылы генерал Джордж Монк айтқандай, "үш кішкентай тірегі бар бас киім" мылтықтан қорғануға арналған.
The lobster tailed pot had a rounded skull piece, which was sometimes fluted. The skulls of English made helmets were usually formed from two sections, joined by a raised comb running from front to back; the skulls of helmets manufactured on the continent were most often raised from a single piece of metal. Cheekpieces, commonly made in one piece but occasionally articulated, were attached to the skull by leather strapping; however, the better quality examples are sometimes hinged. To protect the face there was either a fixed forward projecting peak that incorporated a sliding nasal bar retained by a large screw, or a hinged peak with three attached bars. Finally, the helmet had a laminated defence (or a single piece of plate ridged to imitate separate lames) to protect the back of the head and neck that was said to resemble the tail of a lobster. Another common name for the helmet was the "harquebusier's pot", the harquebusier being the most common type of cavalry in Western Europe during the 17th century. The single nasal bar type was characteristic of Continental Europe, whilst the three barred type with a pivoting peak was more widely used in the British Isles. Many European made lobster tailed pot helmets were later imported to Britain during the English Civil War. Occasionally, older helmets like the burgonet or sallet were modified to resemble the 'lobster pot.' As stated by General George Monck in 1644, the "headpiece with three small bars" was intended to be pistol proof.
Жасалуы мен сыртқы келбеті
Лобстер құйрықты шлемдердің сыртқы түрі мен жасалуы әртүрлі болды, жеке қолбасшыларға арналған жоғары сапалы, әсем безендірілген үлгілерден бастап, көптеген қарапайым атты әскерлерді жарақтандыру үшін жаппай өндірілген, сапасы нашар "оқ-дәрілік" типтерге дейін. Жоғары сапалы шлемдерді репуссе, гравировка және көк, алтын жалату сияқты әртүрлі техникалармен безендіруге болады. Англия королі Джеймс II үшін жасалған шлемдегі үш табанды бет қорғанысы Англияның толық патшалық гербын бейнелейтін тесілген ашық пластинамен ауыстырылды, ал көру үшін суреттегі бос орындар пайдаланылды. Көптеген шлемдерді ауа райынан қорғау және тот басудан сақтау үшін қара немесе қоңыр түске бояған. Осылай өңделген, сапалы шлемдердің көрінісін алтынмен қапталған көптеген түйреуіштермен сәндеу арқылы жақсартып, көз тартарлық етіп жасаған. Ең әсем безендірілген шлемдердің кейбіреулері Польшаның қанатты гусарлары үшін жасалған, металл қыртыстары мен кеңейтілген, сәнді пішінді мұрындықтары жиі кездесетін. Көптеген шлемдерде түтікшелі қауырсын ұстағыштары бар, бұл және сол кездегі суреттердің куәлігі қауырсын қанаттарының қолданылғанын көрсетеді. Оны Англия азамат соғысының екі тарапындағы атты әскерлер, соның ішінде Оливер Кромвельдің "Темір атты әскері" қолданды. Осыған ұқсас шлемдерді 17 ғасырда Польшаның қанатты гусарлары киген, олар польша тілінде "шышак" деп аталады, бұл түрік тілінен алынған сөз. Австриялық курассирлер 1780 жылдарға дейін, басқа жерлерде қолданылуы тоқтағаннан кейін, Осман түріктеріне қарсы жорықтар кезінде лобстер құйрықты шлемдерді киген.
The appearance and finish of lobster tailed pots varied greatly, from the highly decorated, superb quality examples made for individual commanders down to crudely executed "munition quality" types, which were mass produced to equip large numbers of ordinary cavalry troopers. High quality helmets could be decorated using a range of techniques, including repoussé, engraving and blue and gilt finishes. An extant helmet made for King James II of England had the three bar face defence replaced by a pierced openwork plate depicting the full royal arms of England, sight being afforded by spaces within the design. Many helmets were blackened or browned as a treatment to weatherproof them and protect against rust. The better quality helmets given this treatment would often have had their sombre appearance relieved by the use of numerous gilded rivet heads. Some of the most flamboyantly decorated helmets were produced for the Polish winged hussars, with metal crests and enlarged, decoratively shaped, nasals being not uncommon. A number of extant helmets have tubular plume holders attached, this, taken with the evidence of contemporary illustrations, indicates the use of feather plumes. It was used by cavalry on both sides of the English Civil War including Oliver Cromwell's Ironside cavalry. Similar helmets were worn in the 17th century by Polish winged hussars and were termed "szyszak" in Polish, again a derivative of the original Turkish name. Austrian cuirassiers were equipped with the lobster tailed pot helmet as late as the 1780s, long after its use had died out elsewhere, when campaigning against the Ottoman Turks.