Кіріспе

Этторе Мути (2 мамыр 1902 – 24 тамыз 1943) – итальяндық ұшқыш және фашистік саясаткер. Ол 1939 жылдың қазанынан бастап Италияның 1940 жылдың 10 маусымында Екінші дүниежүзілік соғысқа кіргенге дейін Ұлттық фашистік партияның (Partito Nazionale Fascista, немесе PNF) партия хатшысы қызметін атқарды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және Фьема

Романьяның Равенна қаласында туған Мути 13 жасында мұғалімдерінің бірін ұрып-соққаннан кейін елдегі кез-келген мектептен шығарылды. Келесі жылы ол Бірінші дүниежүзілік соғыста күресу үшін үйінен қашып кетті, бірақ оны Карабоньерлер тауып, қайтарып берді. 15 жасында жаңадан сәттілікпен сынақ жасады, Мұти атақты Ардитиге қосылды. Алдыңғы жақта Мути батыл әрекетпен ерекшеленді. Оның 800 адамнан тұратын жасағына жаудың отына қарсы көпір құруға бұйрық берілді: ол мұны жүзеге асырды, бірақ күннің соңында тек 23 адам қалды. Габриэль Д'Аннунцио 1919 жылдың қыркүйегінде Фиуме (қазіргі Риека, Хорватия) қаланы басып алған кезде Мутидің қызметінен пайдаланды. 1921 жылдың қаңтарында Мутиге Gim dagli occhi verdi ("Жасыл көзді Джим") деген тұрақты лақап берді. Шын мәнінде, Мути Фиум үшін шайқасқа сирек қатысқан, көбірек жарқын трюктермен айналысқан. Д'Аннунцио Мутиге былай деді: "Сен - адамнан жоғары құндылықтардың көрінісісің, салмағы жоқ қозғаушы күшсің, шексіз құрбандықсың, жанып жатқан өрттің үстіндегі бір қол шайырсың, таза жанның хош иісісің".

Әлемдік соғыстар аралығы

Осы кезеңде Мути Бенито Муссолинимен танысып, оған ұзаққа созылған қызығушылықпен қарады. Фиуме оқиғасы аяқталған соң бірнеше рет тұтқындалды. 1922 жылғы 29 қазанда Римге жасалған наурыз жорығы кезінде Равенна қалалық әкімшілігін басып алған отрядтың басшысы болды. Мемлекет билігіне қол жеткізгеннен кейін Этторе Мути "Мемлекеттік қауіпсіздік ерікті милициясы" (Milizia Volontaria per la Sicurezza Nazionale, MVSN) деп аталған Қара көйлектер қатарында мансап жасады. Оның өмірі шымырлы болды: әйелдерге құмар және қонақжайлы, Мути жылдам көліктерде немесе Харли Дэвидсон мотоциклінде саяхаттады. 1926 жылы банкирдің қызы Фернанда Маццоттиге үйленді, ал 1929 жылы жалғыз қызы Диана дүниеге келді. 1927 жылғы 13 қыркүйекте солшыл жақтағы белсенді жасаған қастандықтан құтылды, бірақ нәтижесінде құрсағы мен қолынан екі рет жараланды. Біраз уақыт бойы өміріне қауіп төнді, соның салдарынан 20 см-лік жара қалды. Regia Aeronautica (Италия әуе күштеріне) қосылып, ұшақтарға деген құштарлығы артып, қызметтің талаптарына орай лейтенант шенінен бас тартты. 1935-1936 жылдары Екінші Итальян-Абиссиния соғысында қатысып, ұшқыш ретіндегі шеберлігі үшін Әскери ерлікке арналған күміс медальға ие болды. 1936 жылы Италияға оралды, бірақ көп ұзамай Франсиско Франконың жағында ерікті болып Испания азамат соғысына қатысты, онда Гим Валери деген атпен соғысты. Республикалық порттарға бомба тасымалдайтын эскадрильяны басқарды, бірнеше күміс медаль жеңіп алды, ал 1938 жылы Әскери ерлікке арналған алтын медальға ие болды. "Қанатты Эль Сид" (Cid alato) деген жаңа лақап атымен және Савой әскери орденімен отанына оралды. Кейін 1938 жылы Италияның ықпалындағы Албанияға кетіп, 1939 жылы итальяндықтардың толық басып алуына дейін болды (және тағы бір медаль жеңіп алды).

Екінші дүниежүзілік соғыста

Қайтып келген соң Мути Ахилл Стараче орнына Ұлттық Фашистік Партияның (ҰФП) хатшысы болып тағайындалды. Бұл лауазымға ол досы Галеаццо Чианоның көмегімен ие болды. Дегенмен, Мути бұл жайсыз қызметті ұнатпады және соғыс басталғанда әскери қызметке қайта оралды. Подполковник шындығында Мути Италияның Францияға басып кіруіне, Хайфа мен Бахрейн қалаларын алыстан бомбалауға және Ұлыбритания шайқасына қатысты. Алайда, партия хатшысы лауазымынан асығыс кеткендігі үшін ол Чиано мен Муссолинидің достығынан айырылды. 1943 жылы Мути әскери барлау қызметіне қосылды. 25 шілдеде, Фашистік Кеңесте одақтастардың төңкерісі болған күні, Мути Испанияда болды. Ол бейтарап аймаққа құлаған американдық ұшақтың радарлық құрылғысын алуға тырысты. 27 шілдеде Римге оралғаннан кейін жеке вилласында тұрды. 23-24 тамыз түндері карибинерлер тобы оның үйіне кіріп, тұтқындады. Олар айналасындағы қарағайлы орман арқылы кетіп қалды, ал одан кейінгі оқиғалар әлі де құпия. Ресми хабарламада былай делінген:
«Мемлекеттік байланысты мекеменің басқаруындағы ірі бұзушылықтарды тергеу барысында, таратылған фашистік партияның бұрынғы хатшысы Этторе Мутидің қатысы анықталды. Осыған байланысты карибинерлердің әскери корпусы 23-24 тамыз түнде Фрегенде (Фиумичиноның жанында, сол кезде Рим коммунасының бір бөлігі) Мутиді тұтқындады. Оны казармаға алып бара жатқанда, орманнан оқ атылды. Дүрбелеңнің нәтижесінде ол қашуға тырысты, бірақ карибинерлер оқ атып жаралағаннан кейін қайтыс болды». Аталған ірі бұзушылықтар мен орманнан оқ атқандардың кім екені анықталған жоқ. Драмды атыста Мутиге ғана оқ тиді: оның бас киімінде екі тесік болды, біреуі басының артында, екіншісі алдында. Басқа да жағдайлар саяси құйрық сүйреуге нұсқау береді, Этторе Мути Италияны келесі екі жылға билеп алған зорлық-зомбылықтың алғашқы құрбаны болды. Муссолиниді құлатқан Пьетро Бадольо Мутиді «қауіпті» деп атады, бұл туралы ол жергілікті полиция басшысына жіберген хатында жазған. Мутиге Бадольоның Капореттодағы Италияның апатты жеңілісіндегі рөлі туралы белгілі болған болуы мүмкін, бұл рөлді Бадольо Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жасыруға тырысқан. Өлгеннен кейін Мути Италия фашистік режимінің (Нацистік Германияның көмегімен Италияның солтүстігінде қайта жаңғырған, Италия Социалдық Республикасы) басты батыры болды. Оның есімі Миландағы автономды полиция легионына және ең қауіпті қара бригадалардың біріне берілді.