Эмилио Луссу: Саяхатшы, жазушы және фашизмге қарсы күрескен италиялық саясаткер
Emilio Lussu
Эмилио Луссу (1890-1975) – итальяндық жазушы, саясаткер, фашизмге қарсы күрескен. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысып, сардиндық батыр болды. Тарихты зерттеңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық жазушы және саясаткер (1890–1975)
Italian writer and politician (1890–1975)
Эмилио Луссу (4 желтоқсан 1890 – 5 наурыз 1975) – итальяндық әскери, саясаткер, фашизмге қарсы күрескер және жазушы.
Emilio Lussu (4 December 1890 – 5 March 1975) was an Italian soldier, politician, anti fascist, and writer.
Әскер
Луссу Сардиния провинциясы Кальяридің Армунгия қаласында дүниеге келді және 1914 жылы заңгер мамандығы бойынша бітірді. Луссу белгілі ақын Джойс Сальвадориге, сондай-ақ Фермо графы болған Маркедегі асыл Paleotti әулетінің мүшесіне үйленді. Италия Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу алдында Луссу әскерге қосылып, бірнеше шайқаста болды. 1916 жылы Сассари жаяу әскер бригадасының штаб офицері ретінде Асияго платосына тағайындалды. Бригада 1916 жылдың мамыр айында Италияның австриялықтардың көктемгі шабуылын тоқтатуға көмектесу үшін платоға келді. 1916 жылдың маусым айында бригада Монте-Фиор, Монте-Кастельгомберто, Монте-Спил, Монте-Миела және Монте-Зебио тауларын бағындырды. Соғыстан кейін Луссу платодағы окоп соғысы туралы тәжірибесін баяндайтын "Жоғарғы платодағы бір жыл" (Un anno sull'altipiano) атты кітап жазды. Франческо Розидің 1970 жылғы "Көп соғыс өткен шақта" ("Uomini contro") фильмі осы кітап негізінде түсірілген.
Lussu was born in Armungia, province of Cagliari (Sardinia) and graduated with a degree in law in 1914. Lussu married Joyce Salvadori, a notable poet, and member of the noble Paleotti family of the Marche, who were counts of Fermo. Prior to the entry of Italy into World War I, Lussu joined the army and was involved in several skirmishes. As a complementary officer of the Sassari Infantry Brigade in 1916 he was stationed on the Asiago Plateau. The brigade had arrived on the plateau in May 1916 to help in the Italian effort to stop the Austrian Spring offensive. In the month of June 1916 the brigade conquered Monte Fior, Monte Castelgomberto, Monte Spil, Monte Miela and Monte Zebio. After the war Lussu wrote the book A Year on the High Plateau (Un anno sull'altipiano) about his experiences of trench warfare on the Plateau. The 1970 movie Many Wars Ago ("Uomini contro") by Francesco Rosi is taken from this book.
Саясат және жер аударылу
Соғыстан кейін Люссу Камилло Бельенимен бірге Сардиния әрекет партиясын (Partidu Sardu Partito Sardo d'Azione) құрды, ол социал-демократиялық идеялар мен сардиниялық ұлтшылдықты біріктірді. Партия 1921 жылы фашистік қозғалыстың күшейіп келе жатқан ықпалына қарсы ресми ұстаным білдірді. Люссу 1921 жылы Италия парламентіне сайланды және 1924 жылы Джакомо Маттеоттинің қазасынан кейін Италия парламентінен бас тартқан Авентин тобының құрамына кірді. Люссудың фашизмге қарсы позициясы сол кезде Италиядағы ең радикалды көзқарастардың бірі болды. Оған бірнеше рет белгісіз күштер шабуыл жасап, жарақаттады. 1926 жылы осы шабуылдардың бірінде (әсіресе, Бенито Муссолинидің Болоньяда шабуылға ұшыраған күні) Люссу өзін қорғау үшін эскадристилердің біреуін атты. Ол тұтқындалып, сотталды, бірақ ақталды. Дегенмен, фашистік әкімшілік комиссиясы оны қайтадан сотқа тартты және Сицилияға жақын Липари аралында 5 жылға бас бостандығынан айырды. 1929 жылы Люссу қамаудан қашып, Парижге жетті. Онде Гаэтано Сальвемини мен Карло Росселлимен бірге Италияның фашистік режимін құлату мақсатында революциялық әдістерді ұсынған «Әділет және бостандық» (Giustizia e Libertà) атты антифашистік қозғалысын құрды. Шет елде ол «Мистер Миллс» деген атпен танылды. 1938 жылы Люссудың «Жотадағы бір жыл» (Un anno sull'altipiano) романы Парижде жарық көрді. Бұл роман Бірінші дүниежүзілік соғыстағы солдаттардың өмірі мен олардың бастан өткен қиындықтарды көркемдеп суреттейді. «Жотадағы бір жыл» соғыстың адамдарға тигізген әсерін салқынқандылықпен және рационализммен көрсетеді. Өте өткір бақылау қабілеті мен логикалық ойлауға ие Люссу, солдаттардың нақты өмірі мен күнделікті шаруалардың арасындағы үлкен қашықтықты көрсетеді. Бір қызықты үзіндіде ол шабуылға дейін болатын үнсіз қорқынышты сипаттайды, өйткені ол «қауіпті» қорғаныш траншеясын тастап, белгісіз, қауіпті және түсініксіз сыртқы әлемге бет бұруға мәжбүр болады: «Барлық пулеметтер бізді күтіп тұр».
After the war Lussu, together with Camillo Bellieni, founded the Partidu Sardu Partito Sardo d'Azione (Sardinian Action Party), that blended social democratic ideas and Sardinian nationalism. The party took a formal position in 1921, opposing the increasing power of the Fascist movement. Lussu was elected to the Italian parliament in 1921 and, in 1924 was among the Aventine secessionists who withdrew from the Italian Parliament after the murder of Giacomo Matteotti. Lussu's anti Fascist position was, at the time, one of the most radical in Italy. Lussu was physically attacked and injured by unknown aggressors several times. In 1926, during one of these attacks (notably, the same day that Benito Mussolini suffered an attack in Bologna), Lussu shot one of the squadristi, in self defense. He was arrested and tried; and was acquitted. However, he was re tried by an administrative Fascist commission and sentenced to 5 years of confinement on the island of Lipari, near Sicily. In 1929 Lussu escaped from his confinement and reached Paris. There, together with Gaetano Salvemini and Carlo Rosselli he formed Giustizia e Libertà (Justice and Freedom), an anti Fascist movement that proposed revolutionary methods to upset the Italian Fascist Regime. While in exile came to be known as "Mister Mills". In 1938 Lussu's novel Un anno sull'altipiano ("A Year on the Plateau"), was published in Paris. This thinly fictional account tells of the lives of soldiers during World War I and the trench warfare they encountered. Un anno sull'altipiano underlines, with chill rationalism, how the irrationalities of warfare affected the common man. Gifted with a keen sense of observation and sharp logic, Lussu demonstrates how distant the real life of soldiers is from everyday activities. In a notable passage, he describes the silent terror in the moments preceding an attack, as he is forced to abandon the "safe" protective trench for an external unknown, risky, undefined world: "All the machine guns are waiting for us".
Италияға оралу
Луссу Испаниядағы азаматтық соғысқа қатысты. 1941 және 1942 жылдар аралығында британдық арнайы операциялар тобы мен эмигранттағы итальяндық антифашистер арасындағы ынтымақтастықтың ең маңызды "эпизодының" басты тұлғасы болды. Ол Сардинияда антифашистік көтеріліс үшін рұқсат алуға тырысты, оны SOE бір кезде қолдады, бірақ Сыртқы істер министрлігі мақұлдама бермеді. 1943 жылғы қару тоқтатудан кейін ол Италияға оралып, Кеңесқарсылық қозғалысына (Резистенция) қосылды және Оңтүстік Италия үшін Partito d'Azione партиясының хатшысы болды. Ол Partito d'Azione партиясының сол қанатының жетекшісі болды, содан кейін Италияның социалистік партиясымен (PSI) бірікті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ферруччо Пари үкіметінде соғыстан кейінгі көмек министрі, ал кейін Алсиде Де Гаспери үкіметінде екінші дәрежелі министр болып қызмет етті. 1964 жылы Луссу PSI-ден бөлініп, Италияның пролетарлық бірлік социалистік партиясын (PSIUP) құрды. Партито Сардо д'Ацион партиясының саяси бағытымен идеологиялық келіспеушіліктер күшейді және Луссу Сардиниядан кетіп қалды. Луссу 1975 жылы Римде қайтыс болды.
Lussu took part in the civil war in Spain. Between 1941 and 1942 he was the protagonist of the most important "episode" of the collaboration between British Special Operations Executive and Italian antifascism in exile. He tried to get the clearance for an antifascist uprising in Sardinia, which the SOE supported at some stage but did not receive approval from the Foreign Office. He returned to Italy after the armistice of 1943 when joined the Resistenza and became the secretary of Partito d'Azione for southern Italy. He became the leader of the left wing of Partito d'Azione and later joined forces with the Italian Socialist Party (PSI). After World War II he served as the Minister for Post War Assistance in the government of Ferruccio Parri and later as a minor minister in Alcide De Gasperi's government. In 1964 Lussu separated from the PSI, creating the Italian Socialist Party of Proletarian Unity (PSIUP). Ideological differences with the political line of Partito Sardo d'Azione deepened and Lussu left Sardinia. Lussu died in Rome in 1975.
Шығармалары
Луссудың шығармаларынан көптеген саяси мағыналар табылған, бірақ оның еңбектері жеке деңгейде гөрі әлдеқайда маңызды. Моральдық және философиялық тұрғыдан алғанда, Луссудың кітаптары оның бұрынғы өмірінде интервентист (соғысқа қатысуды жақтаған) және «Giustizia e Libertà» тобындағы революционер болғандықтан туған өкініш сезімін көрсетеді; оның шығармалары соғыстың ең қатыгез сәттерінде оған қалай әсер еткенін шынайы суреттейді. Луссудың соғысқа қатысты пікірінің өзгеруі оның шығармаларының кең спектрінде анық байқалады: алғаш интервентист, содан кейін революцияға арналған нұсқаулықтың авторы, одан кейін бейбітшілдік туралы кітаптың авторы, қайтадан революционер және Испания азамат соғысындағы ерікті. Дегенмен, «Жоғары жазықтағы бір жыл» шығармасы соғыстың қорқынышын және жауынгерлік батырлықты керемет үйлестіреді. Луссудың принциптеріне күмән тудырылып, оның шығармаларын бағалауда саясат жиі араласады.
Many political meanings have been drawn from Lussu's works, but his works are perhaps more important at a personal level. Morally and philosophically, Lussu's books reflect his need to repent, having been previously an interventista (favourable to entering the war) and a revolutionary (in Giustizia e Libertà); his works soberly describe what war, in its cruellest moments, was like for him. The alteration of Lussu's opinion of war is quite apparent in the range of his works: first an interventista, then the author of a manual for revolution, soon afterwards the author of a pacifist book, then again a revolutionary and a volunteer in the Spanish civil war. Anyway, A Year on the High Plateau combines well the repulse of the war with the bravery of the fighter. Lussu's consistency has been questioned and politics often invades evaluations of his works.