Кіріспе

Ресей суретшісі Илларион Михайлович Прянишников (Илларион Михайлович Прянишников; 20 наурыз 1840 [ескі стиль бойынша 1 сәуір 1840] – 24 наурыз 1894 [ескі стиль бойынша 12 наурыз 1894]) – заманауи талаптардан қол үзген және 19 ғасырдың соңындағы ең маңызды орыс өнер мектептерінің біріне айналған "Передвижники" көркемөнер кооперативінің негізін қалаушылардың бірі болған суретші.

Өмірбаян

Илларион Прянишников Калуга губерниясының Боровск уезіндегі Тимашово ауылында (қазіргі Калуга облысының Боровск ауданы) саудагерлер отбасында дүниеге келген. 1856-1866 жылдары Евграф Сорокин мен Сергей Зарянконың кластарында Мәскеу сурет, мүсін және сәулет мектебінде оқыды. Оның «Жокерлер. Мәскеудегі Гостиный двор» атты картинасы бітіру курсының соңғы жылында салынды және оған бірден үлкен даңқ әкелді. Бұл кішкентай туындыда ол адамдық қадір-қасиеттің қорлануы, жансыздық пен әлемдегі қатыгездік тақырыбына ерекше шешім берді. Ішімдікке тойып, аккордеонмен билеуге мәжбүр болған саудагерлер мен жалқы қарт шенеунік бейнесін сомдағаннан кейін, суретші моральдық деформация мен өзіне сыймас мінез-құлықтың нағыз үлгілерін көрсетті. Бұл картина ресми академиялық өнердің жақтастарының наразылығын тудырды, олар жас суретшінің мәңгілік шындықтарды идеалды түрде бейнелеуге тиіс өнердің «жоғары» мақсатын жойғысы келгенін сезінді. 1870 жылы Прянишников «1-дәрежелі суретші» атағын алды. 1873 жылдан өмірінің соңына дейін Мәскеу сурет, мүсін және сәулет мектебінде оқытушы болып жұмыс істеді, оның шәкірттері Константин Коровин, Витольд Бялыницкий-Бируля, Михаил Нестеров, Алексей Степанов және тағы басқалар болды. «Передвижниктер» одағы құрылған сәттен бастап оның мүшесі болды және екінші көрмеден бастап одақтың директорларының бірі болды. Прянишников көбінесе Мәскеуде тұрса да, ол сурет салу үшін Ресейдің солтүстігіне жиі барып тұратын. 1931 жылы қиратылған Христиан Құтқарушы соборының әрлендірілуіне қатысты. Прянишников Мәскеуде қайтыс болды, және оның құрметіне қаладағы бір көше оның есімімен аталды.