Кіріспе
Ауғанстанның бұрынғы екі палаталы ұлттық заң шығару органы – Ауғанстан Парламенті немесе жай ғана Ауғанстан Парламенті деп аталатын Ұлттық жиналыс () 1931 және 2021 жылдар арасындағы монархиялық, республикалық, коммунистік және демократиялық кезеңдерде Ауғанстанның заң шығару органы болды. Ол екі палатадан тұратын орган: Мешрано Джирга (مشرانو جرګه) немесе Ақсақалдар палатасы – 102 орындық жоғарғы палата. Волеси Джирга (ولسي جرګه) немесе Халық палатасы – 250 орындық төменгі палата.
The National Assembly (, ), also known as the Parliament of Afghanistan or simply as the Afghan Parliament, was the legislature of Afghanistan in various forms from the monarchy, republican, communist and democratic periods between 1931 and 2021. It was a bicameral body, comprising two chambers:
Meshrano Jirga (مشرانو جرګه) or the House of Elders: an upper house with 102 seats. Wolesi Jirga (ولسي جرګه) or the House of the People: a lower house with 250 seats
According to Chapter Five of the 2004 Constitution of Afghanistan, "the National Assembly of the Islamic Republic of Afghanistan as the highest legislative organ was the manifestation of the will of its people and represents the whole nation. Every member of the National Assembly took into judgment the general welfare and supreme interests of all people of Afghanistan at the time of casting their vote". The parliament was effectively suspended between 1992 and 2005 due to the ongoing war and was reconstituted in 2005 after the collapse of the first Taliban regime. It was dissolved when the Taliban regained control of the country on 15 August 2021, and transferred legislative authority to the Leadership Council. The Taliban did not include the National Assembly and several other agencies of the former government in its first national budget in May 2022. Government spokesman Innamullah Samangani said that due to the financial crisis, only active agencies were included in the budget, and the excluded ones had been dissolved, but noted they could be brought back "if needed".
2004 жылғы Ауғанстан Конституциясының Бесінші тарауында айтылғандай, "Ауғанстан Ислам Республикасының Ұлттық жиналысы – ең жоғары заң шығару органы ретінде, оның халқының еркінің және бүкіл ұлттың білдірілуі болып табылды. Ұлттық жиналыстың әрбір мүшесі дауыс берген кезде Ауғанстан халқының жалпы әл-ауқатын және жоғары мүдделерін ескерді". Парламент соғыстың жалғасуына байланысты 1992 жылдан 2005 жылға дейін тоқтатылып, 2005 жылы Талибанның бірінші режимі құлағаннан кейін қайта құрылды. 2021 жылдың 15 тамызында Талибан елді қайта бақылауға алған кезде парламент таратылып, заң шығару билігі Басшылық кеңесіне берілді. Талибан 2022 жылдың мамыр айындағы алғашқы ұлттық бюджетіне Ұлттық жиналысты және бұрынғы үкіметтің бірнеше басқа да мекемелерін қоспады. Үкімет өкілі Иннамулла Самағани қаржылық дағдарысқа байланысты бюджетке тек жұмыс істеп тұрған мекемелер ғана енгізілгенін, ал қалғандары таратылғанын мәлімдеді, бірақ олар "қажет болған жағдайда" қайта құрылуы мүмкін екенін атап өтті.
The National Assembly (, ), also known as the Parliament of Afghanistan or simply as the Afghan Parliament, was the legislature of Afghanistan in various forms from the monarchy, republican, communist and democratic periods between 1931 and 2021. It was a bicameral body, comprising two chambers:
Meshrano Jirga (مشرانو جرګه) or the House of Elders: an upper house with 102 seats. Wolesi Jirga (ولسي جرګه) or the House of the People: a lower house with 250 seats
According to Chapter Five of the 2004 Constitution of Afghanistan, "the National Assembly of the Islamic Republic of Afghanistan as the highest legislative organ was the manifestation of the will of its people and represents the whole nation. Every member of the National Assembly took into judgment the general welfare and supreme interests of all people of Afghanistan at the time of casting their vote". The parliament was effectively suspended between 1992 and 2005 due to the ongoing war and was reconstituted in 2005 after the collapse of the first Taliban regime. It was dissolved when the Taliban regained control of the country on 15 August 2021, and transferred legislative authority to the Leadership Council. The Taliban did not include the National Assembly and several other agencies of the former government in its first national budget in May 2022. Government spokesman Innamullah Samangani said that due to the financial crisis, only active agencies were included in the budget, and the excluded ones had been dissolved, but noted they could be brought back "if needed".
Парламент ғимаратының жаңа құрылысы
Ұлттық Ассамблея Кабулдың оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, көптеген маңызды ұлттық мекемелер орналасқан Даруламан ауданындағы әйгілі Дарул-Аман сарайының жанында орналасқан. Қазіргі Парламент 2019 жылдың 26 сәуірінде Гани ант бергеннен кейін ашылды. Жаңа Ұлттық Ассамблея ғимаратының іргетасы 2005 жылдың тамызында Ауғанстанның соңғы билік құрған монархы, король Захир, Хамид Карзай және Манмохан Сингхтің қатысуымен салынды. Жобаның консультанты ретінде Үндістанның Орталық қоғамдық жұмыстар департаменті (CPWD) тағайындалды, ал 2008 жылы келісімшарт үндістандық инфрақұрылым компаниясына берілді. Жаңа Парламент ғимараты Кабулдың танымал Даруламан ауданында 40 гектар жерді алып жатыр. Ол екі тарихи ескерткіштің жанында орналасқан: Дарул Аман сарайы және Таджбег сарайы. 220 миллион долларлық ғимараттың құрылысы бастапқыда 2012 жылға, 36 айдың ішінде аяқталуға жоспарланған еді. Алайда, қиын жұмыс жағдайлары, білікті жұмыс күшінің жетіспеушілігі және жағдайдың тұрақсыздығы салдарынан мерзім кейінге жылдырылды. Құрылыста 500-ден астам жұмысшы жұмыс істеді, олардың көпшілігі үндістандық азаматтар. Ғимараттың басты назар аударатын жері – диаметрі 32 метр, биіктігі 17,15 метр болатын қола күмбез, ол Азиядағы ең үлкен күмбез саналады. Үлкен күмбез жиналыс залын, ал кішкентай күмбез кіреберіс вестибюлін жабады. Ғимараттың алдында тоғыз каскадты бұлақтары бар су қоймасы орналасқан. Ғимараттың ішінде үндістандық Удайпур қаласынан әкелінген жасыл мәрмәрден жасалған 6 метрлік фонтан орнатылған. 2015 жылдың 25 желтоқсанында Үндістан Премьер-министрі Нарендра Модидің мемлекеттік сапары барысында жаңа Парламент ғимараты Президент Ашраф Ғанимен бірге ашылды. Ғани Twitter-де былай деп жазды: "Премьер-министр Модиді Кабулға қош келдіңіздер! Үндістан мен Ауғанстанға таныстырудың қажеті жоқ, бізді мың байланыс байланыстырады. Біз жақсы және жаман күндерде бір-бірімізге қолдау көрсеттік."