Кіріспе

Американдық Киелі кітап зерттеушісі (туған жылы 1937)

Роберт Эйзенман (туған жылы 1937) – американдық Киелі кітап зерттеушісі, тарихшы, археолог және ақын. Қазіргі уақытта ол Таяу Шығыс діндері, археология және ислам құқығының профессоры және Калифорния мемлекеттік университетінің Лонг-Бич қаласындағы Иудаизм-христиандық бастаулары институтының директоры. Эйзенман 1980 және 90-шы жылдары Өлі теңіздің құпия жазбаларына қолжетімділікті кеңейту науқанын жетекшілік етті, және осы науқанның нәтижесінде ессейлерді палестиналық мессианизммен (немесе кейбіреулер "палестиналық христиандық" деп атайтын) байланыстыратын теориямен байланыстырылды – бұл теория ортодоксалды ғылымға қарсы келеді. Осыған дейін Эйзенман бес жыл АҚШ, Еуропа және Таяу Шығыста, Үндістанға дейін "жолда" болып, барлық осы оқиғаларды өзінің поэтикалық саяхат күнделігінде (1959–62) сипаттады. Бұл күнделік 2007 жылы Солтүстік Атлантика кітаптары баспасынан (Беркли, Калифорния) «Жаңа Иерусалим» деген атпен жарық көрді. Онда ол 1958–59 жылдардағы Сан-Францискодағы «битниктер» қозғалысын, Париж қаласының «қозғалатын той» атмосферасын, Израильдегі кибуцтардағы жұмысын, Бейбітшілік корпусындағы қызметін және Үндістанға құрлық арқылы жасаған бірнеше саяхаттарын баяндайды.

Өмір және мансап

Роберт Айзенман Нью-Джерси штатынан. Ол ассимиляцияланған еврей ата-анасының отбасында туған. Оның інісі – деконструкционист архитектор Питер Айзенман, ол Берлиндегі Холокост ескерткішінің, Испаниядағы Сантьяго-де-Компостела қаласындағы келушілер орталығының және Аризона Кардиналс футбол стадионының дизайнымен әйгілі.

Білім

Айзенман екі жарым жыл инженерлік физика мамандығы бойынша оқыды (студенттерді ядролық физикаға дайындауға бағытталған курс), 1958 жылы Корнелл университетінің физика және философия факультетін B.A. дәрежесімен бітірді. 1966 жылы Нью-Йорк университетінде Абрахам И. Катшпен бірге еврей және Таяу Шығыс тарихын зерттеу бойынша магистр дәрежесін алды. 1971 жылы Колумбия университетінде Таяу Шығыс тілдері мен мәдениетінен докторлық дәрежесін алды, еврей тарихы бойынша қосымша және ислам құқығы бойынша негізгі мамандықтарды оқыды, онда ол Джозеф Шахтпен бірге оқыды. 1985–86 жылдары Израильдің Иерусалим қаласындағы Шығыстану американдық мектептерінде Гуманитарлық ғылымдар ұлттық қорының стипендиясын алды, ал 1986–87 жылдары Англияның Оксфорд қаласындағы еврей және еврей зерттеулері орталығының аға ғылыми қызметкері болды.

Қазіргі жағдай

Ол Таяу Шығыс діндері, археология және ислам құқығы профессоры, сонымен қатар Калифорния штатының Лонг-Бич мемлекеттік университетіндегі Иудей-Христиан және Ислам тарихын зерттеу институтының директоры. Ол Оксфорд университетінің Линакр колледжінің арнайы шақырылған аға мүшесі және Иерусалимдегі Олбрайт археологиялық зерттеу институтында (Америкалық Шығыстану мектебі) Ұлттық гуманитарлық ғылымдар қорының стипендиаты болды.

Ерте өмір

Айзенман Нью-Джерси штатының Оңтүстік Оранж қаласында өсті және Мейплвудтағы Колумбия орта мектебінде оқыды, бірақ Корнелл университетінің Инженерлік физика факультетіне қабылдануға өтініш бергендіктен соңғы курсты өткірді. Оқудың үшінші курсында Айзенман алдымен Макс Блэкпен философияны, содан кейін Джон Сениормен салыстырмалы әдебиетті таңдады, одан кейін 1958 жылы эстетика мамандығымен, ал физиканы қосымша пән ретінде оқып философия факультетін бітірді.

Халықаралық жол жүрісі (1958-1963)

Айзенман колледжді тастап, бірден жолға шықты (бұл Джек Керуактың 1957 жылы жарық көрген «Жол» кітабы жарық көргеннен кейін болды), бірақ енді ұлттық емес, халықаралық саяхатқа шықты. Сол кезде оны білгендер ол американдық теннис аяқ киімдерін – колледж кезінде киген «ақ бутсаларының» орнына – Еуропаға бірінші болып таныстырғанын айтады (оң жақтағы суретті қараңыз) және олар көрген алғашқы американдық «саяхатшы» болды (австралиялықтар, жаңа зеландиялықтар және басқа еуропалықтар бұрыннан-ақ осындай саяхаттар жасап жүрген). Парижде тоқтаған ол, күзде Австриядағы Альт-Аузеде болды, содан Венаға, Грекияға, Афинаға және, ақырында, Гидра аралына барды, онда норвегиялық жазушы және ақын Аксель Йенсен мен оның әйелі Марианна оны қонақ етті (кейін Леонард Коэн «So Long, Marianne» әнінде мәңгілікке қалады). UC Берклиде салыстырмалы әдебиеттану бойынша аспирантураға қабылданған Айзенман Париж және Кейп-Код арқылы АҚШ-қа оралды, содан кейін Грейхаунд автобусымен Сан-Францискоға барды, онда ол Рашн-Хиллде бөлме тауып, Норт-Бич атмосферасын сезінді. Беркли университетіне тіркелу үшін шығанақты кесіп өткенде, ол көргендер оған Корнеллді қатты еске салды (бермуд шорты, боби шұлық, студенттік ұйымдар және т.б. – бұл сөз бостандығы қозғалысынан бір он жыл бұрын болды), сондықтан ол Армориядағы тіркеу сызығында компьютерлік перфокарталарын жыртып, қоқысқа лақтырды. Содан кейін ол елді автостоппен аралап, Парижге қайтып келді. 1959 жылдан 1960 жылға дейін Айзенман «Бит қонақ үйінде» тұрды, онда Уильям Берроуз, Грегори Корсо сияқты адамдармен кездесті, бірақ ол олардың өміріне және ортасына қызығушылық танытпады. Осының бәрін ол 2007 жылы жарық көрген «Жаңа Иерусалим: Мыңжылдық поэзиялық/пайғамбарлық саяхат күнделігі, 1959–62» кітабында сипаттайды, ол осы кезеңде жазған еркін өлеңдерден тікелей алынған, ал кіріспесінде және кітаптың артқы жағында оны «Битке қарсы манифест» деп атайды. Содан кейін ол Израиль мен Иерусалимге барды, онда ол бұрын естімеген туыстарымен кездесті (оның арғы атасы түріктер билігінде Иерусалимге көшіп, Бикур Холим ауруханасын құрушылардың бірі болған, ал оның екі үлкен ұлы оны Стамбулда қалдырып, тікелей Америкаға келген), Ғалилеядағы кибуцтарда жұмыс істеді (1960–61 жж. – бұрын ол Джон Ф. Кеннедидің 1960 жылғы сайлау кампаниясында жұмыс істеген еді), содан кейін алғашқы Бейбіт корпусының мүшелеріне қосылды. Қызығы, олар UC Берклидегі Халықаралық үйде дайындықтан өтті, сондықтан ол бастаған жеріне қайта оралды. Бірақ олар Кеннедимен Ақ үйдің алаңында және Ганада кездескенде, оны Нью-Йоркке қайтарып жіберді, өйткені ол Үндістан мен Шығысқа, Африкаға емес, бара жатқан еді. «Үндістанға саяхатын» жалғастырып, ол Парижге оралды, содан кейін тағы да Ғалилеядағы кибуцтарға барды. Келесі көктемде, Израильдегі монастырларда болғаннан кейін және Тель-Авивтегі Калифорния кафесінде болашақ израильдік «Бейбітшілік пилотымен» болған қақтығыстан кейін, Айзенман Кипрден, Түркия, Иран, Белучистан және Пәкістан арқылы автобус, пойыз және қайықпен Үндістанға соңғы саяхатын жасады, онда ол саяхатын Нью-Делидегі еврей синагогасында қонақ ретінде аяқтады, оның көптеген мүшелері жазғы ыстыққа байланысты және муссон маусымының басталуына байланысты Симла төбелеріне көшіп кеткен. Ол Үнді мұхиты арқылы, Қызыл теңіз арқылы және Жерорта теңізі арқылы Парижге қайтып келді.

Өлі теңіздегі шиыршықтар

1986 жылдан бастап Айзенман Өлі теңіздің шиыршықтарын табу және жариялау үшін күрестің жетекші тұлғасына айналды. Шиыршықтар 1948 жылдан 1956 жылға дейін бірнеше кезеңде табылды, бірақ әдеби сыншы Эдмунд Уилсонның “The New Yorker” журналында жариялаған мақаласынан кейін, 1959 жылдан бастап редакциялау ісі көбінесе тоқтап қалды. Бұл шиыршықтар табылмай қалды деген сөз емес. Израильдіктер I үңгірден қолдарына түскен алғашқы шиыршықтарды кеңінен ұсынды. Проблема III–XI үңгірлерінен табылған шиыршықтар болды, олар 1948 жылдан кейін және Палестинаны бөлуден соң, Роланд де Во сияқты сарқылығандардың қазба жұмыстарынан кейін табылды. 1985–86 жылдары Айзенман өзінің алғашқы кітабын жазды, ол 1983 жылы «Құмранның жаңа шығу тегі туралы теория» деп аталды, ал 1985 жылы «Жақсылыққа ие Джеймс» туралы еңбегін жариялады. Ол 1947–48 жылдары алғаш рет табылған және суретке түсірілген Иерусалимдегі Альбрайт археологиялық зерттеулер институтында (сонымен қатар «Америкалық мектеп» деп те аталады) Гуманитарлық ғылымдар қорының стипендиясын алды. Ол Иерусалимдегі Жақсылыққа ие Джеймстің қауымын Құмран қауымымен салыстыратын жобамен жұмыс істемекші еді, бірақ Американың Шығыс зерттеу мектептерінде (содан кейін Альбрайт институты) ол ештеңе істей алмайтынын түсінді – барлық жолдар оған жабық еді. Дегенмен, ол және әріптесі, Англияның Шеффилд университетінің профессоры Филип Дэвис, Киелі кітаптардың мұрағатшыларының біріне барып, «Өмір бойында шиыршықтарды көре алмайсыз» деген жауап алды. Кейіннен ол Израильдің ежелгіліктер басқармасының иелігіндегі барлық шиыршықтардың толық компьютерлік көшірмесін алды – 1967 жылға дейінгі және кейінгі шиыршықтар Рокфеллер мұражайында сақталды, сондай-ақ үш жылдан кейін IV үңгірден XI үңгірге дейінгі барлық бұрын жарияланбаған материалдардың толық фотоархивін алды. Ол бұл компьютерлік көшірмені «Biblical Archaeology Review» журналының редакторы Хершел Шенкске жіберді, бұл кеңседе үлкен қызығушылықты тудырды және шиыршықтарды жариялау үшін күрес күшпен басталды. 1986–87 жылдары Оксфорд университетіндегі Оксфорд еврей және еврей зерттеулер орталығының аға ғылыми қызметкері және Линакр колледжінің қонақ аға мүшесі болып жұмыс істеген кезде, әріптесі оған 4QMMT-нің ксерокс көшірмесін берді, бұл құжат туралы көп айтылған, бірақ ішкі шеңберден тыс ешкімге көруге рұқсат етілмеген. Ол осы көшірмені науқанның бір бөлігі ретінде көруге ниеттенгендермен бөлісті, содан кейін ол кеңінен тарады. Осы уақытта ол Джеймс Робинсонды – Клермонт университетіндегі әріптесі және Наг-Хаммади кодекстерінің редакторы (Құмран мәселесіне ұқсас дау) – араластырды және олар бірлесіп барлық жарияланбаған фотосуреттерді жариялау туралы шешім қабылдады. Бұл 1785 фотосуреттен тұрды. Бастапқы жарияланым (микрофише түрінде) 1991 жылдың сәуір айында Нидерландының Лейден қаласында EJ Brill баспасы арқылы жарық көруі тиіс еді. Алайда, жариялануға бірнеше апта қалғанда, Brill өкілі Испанияның Мадрид қаласында өткен Шиыршықтар конференциясына қатысты және Капераның Польшада 4QMMT-нің самиздат көшірмесін жариялағандығына байланысты туған дау-жанжалды, шиыршықтарға қол жеткізу бостандығы туралы жалпы дауға қатысты деп жаңылысты. Осыдан кейін, жаңа тағайындалған Израиль өкілдері Лейденге келді және Brill баспасын Айзенман/Робинсон микрофише жобасынан бас тартып, өздерінің жаңа жобасын іске асыруға көндірді. Сондықтан Айзенман мен Робинсон сол жылдың қазан-қараша айларына дейін баспаға баруға дайын болмаған Гершель Шенкс пен Библиялық археология қоғамының кеңселеріне қайта оралуға мәжбүр болды. Басылымға қоғамдық мүдделерді қорғайтын адвокат Уильям Джон Кокс келісімшарт жасады. Осы оқиғалардың бәрі кезінде Айзенман Калифорния штатының Сан-Марино қаласындағы Хантингтон кітапханасының кеңесшісі болуға шақырылды, ол өзінің мұрағатында Өлі теңіздің шиыршықтарының барлық фотосуреттерінің жинағы бар екенін білді, олар Элизабет Бехтельмен сыйға берілген. Кітапхана директоры, марқұм Уильям Моффет, кітапхананың мұрағатын барлық ғалымдарға ашу керек деп ойлайтынын сұрады. Ол мұны қыркүйекке жоспарлаған, Айзенман мен Робинсонның жоспарлаған B. A. S. басылымынан екі ай бұрын. Айзенман оны осыны істеуге ынталандырды, бірақ кітапхана монополияны бұзу үшін көп алғысты алатынын, ал Робинсон мен ол өте аз алатынын білді.

Жерді зерттеу, жерді сканерлеу және қазба жұмыстары

1988 жылдан бері Айзенман ол басқарған CSULB-дегі Иудей-Христиандық бастау тегін зерттеу институтының қолдауымен Яһуда шөлін зерттеу/қазба жұмыстарын жүргізіп келді. Бұл экспедицияларға CSULB және басқа да оқу орындарының студенттері қатысты. Мақсаты – кітаптар табылған жаңа үңгірлерді табу еді. Оның пікірінше, бедуиндердің артефакттарды табуға деген ынтасымен барлық қолжетімді үңгірлерді зерттегенімен, оларға қол жеткізу қиын немесе жасырылған басқа да үңгірлер болуы мүмкін еді. Осы үңгірлерде жаңа кітаптар табуға үміттенді. Бірінші экспедицияда, 1988-1989 жылдары, ол және оның студенттері Құмраннан бір-екі шақырым оңтүстікке орналасқан үңгірді қазып зерттеді. Олар қола дәуіріне тән бірнеше заттар тапты, соның ішінде үңгірге атылған жебе (оны лакталған сақиналары мен қауырсын іздері сақталған), май құмырасы және ықтималда ағаштан жасалған жыртын қалдықтары. 1989-1992 жылдары Айзенман мен оның студенттері Өлі теңіздің барлық жағалауын және оның айналасын, Құмраннан солтүстікке қарай жеті шақырымнан бастап, отыз бес шақырымға дейін, Уади Мураббааттан өтіп, Эйн-Гедидің солтүстік шекарасына дейін жаяу зерттеді, бүкіл аймақты картографиялады. Бұл зерттеу барысында олар 485 үңгір мен ойысқа кірді. 1990-1991 жылдары автор Майкл Байгент пен радарлық сканерлеу маманы Тони Вудтың көмегімен ол Құмран үстіртін, оның қираған жерлерін және әсіресе әртүрлі марлдарды, соның ішінде 4-6-шы үңгірлерді алғашқы рет радарлық сканерлеуден өткізді. Жерді сканерлеу нәтижесінде VI үңгірдің астындағы және оған іргелес марлдарда жасырылған қалталар мен бос кеңістіктер анықталды. 2001-2003 жылдары оның командалары Ханан Эшель мен Маген Броши басқарған, Джон Меррилл мен B.A.S. демеушілік еткен экспедицияға қосылды. Экспедиция барысында оның екі шәкірті Деннис Уокер мен Рон Дубай Құмран зиратының шығыс жағындағы кішкентай ғимаратты қазып шықты. Олар онда екі қайта жерленген сүйек тапты (ал келесі жылы осы жерден бір негізгі жерлеу орны табылды). Келесі жылы барлығы қайтадан оралды, ол жерді және ондағы сүйектерді зерттеуді жалғастырды, сондай-ақ Құмрандағы зиратты одан әрі зерттеді, нәтижесінде Құмран қонысы мен іргелес зираттың алғашқы толық картасы жасалды. 2004 жылы олар IV үңгірдегі марлдардағы бос кеңістіктерді зерттеуге мүмкіндік алды, бірақ көп нәтижеге жете алмады.

Өлі теңіздегі шиыршықтар

Айзенманның пікірінше, Өлі теңіз шиыршықтарын алғаш зерттеген әйгілі Роланд Де Вос басқаратын ғалымдар тобының алдын ала болжамдары оларды библейдік емес, сектанттық қоғамның құжаттарын Маққабей кезеңіне дұрыс емес жатқызуға және оларды «Зұлым жұбайы» / «Жалған сөйлейтін» басшылығымен биліктегі дін қызметкерлерімен туған даудың салдарынан шөлге қуылған, тыныш, зейнеткерлікпен айналысқан Ессей монахтарының жазбалары деп түсінуге әкелді. Айзенман бұл құжаттардың көзқарасын белсенді, ұлтшыл және ынталы деп санайды және оларды Маққабей кезеңіне емес, кейінірек, Ирод дәуіріне (б.з.д. 35 жылдан 70 жылға дейін және одан кейін) жатқызады. Ол осы сектанттық құжаттардың саяси, діни және этикалық ұстанымы мен Исаның інісі Яковтың ұстанымы арасындағы ұқсастықтарды көреді, оны ол кітаптардағы Ұстаз деп атайды, ал «Зұлым жұбайы» мен «Жалғаншы» орамдар қауымының екі түрлі қарсыласы деп санайды. «Зұлым жұбайы» - Яковты өлімге кесеткен бас діни қызметкер Ананус бен Ананус, ал «Жалғаншы» - апостол Павел. Ол Өлі теңіз шиыршықтарын жас анықтау үшін радиокөміртек және палеографияны қолдану тәсілдерін сынап, оның орнына орамдардың мазмұнына жасаған түсіндірмесіне сенеді, бұл ғылыми консенсусқа қайшы келеді. Ол Яков пен Исаның бірінші ғасырдағы ортасы мен орамдардың «Жұлдызды болжамға» жиі сілтеме жасауы, Соғыс орамдары мен ұқсас құжаттар, Мыс орамда сипатталған Иерусалим ғибадатханасының қазынасын жасыру, Маққабей кезеңіндегі эллинистік шабуылдардан гөрі әлдеқайда кең ауқымды шабуыл жасаған шетелдік әскерлердің (Китимдердің) сипаттамасы, және олардың өзін бірнеше рет «Жиналыс», «Кедейлер шіркеуі» және Эбиониттер («Кедейлер») деп атауы, Яковтың қауымының ерте шіркеу әдебиетінде және Павел сипаттағандай атындалғанын анықтайды. Айзенман орамдар қауымының Китимдердің әскери және діни әдет-ғұрыптарын Хабақұқ 2:2–2:4 (Хабақұққа түсіндірме) бойынша «өз туларына құрбандық шалып, соғыс қаруларын құдай санауы» және бүкіл өркениетті әлемдегі римдік «салық жинау» жүйесіне сілтеме жасауына ерекше мән береді.

Құмрандағы Аввакум 2: 4 тармақтың түсіндірмесі

Хабакук 2:4-ті түсіндіруге жүгіну («Әділ адам өзінің сенімімен өмір сүреді»), Пауылдық жазбалардағы (Римдіктерге, Ғалаттықтарға және т.б.) барлық христиан теологиясының орталық тұсы және нағыз құрылыс тасы, ал Яковтың хатында осы пайғамбарлық немесе дәлелдеме мәтіні сол кезде қолданылып жүргендігінің айқын дәлелі ретінде қарастырылады. Осылайша, бұл құжаттардың шамамен бір уақытта жазылғаны айқындалады. Сонымен қатар, ол Құмрандағы Хабакукқа жасалған түсіндірмеде, Қоғам тарихының соңғы кезеңінде жазылып, оның және Иерусалим ғибадатханасының құлауына куә болған (шамамен 70 ж.), «Пауылдық» емес, «Яковтық» екенін көрсетеді. Яғни, ол ең алдымен «яһудилерге» немесе Түсіндірме тілімен айтқанда «Яһуда үйіне» ғана қатысты, екінші жағынан, ол тек «Тораны орындайтын» яһудилерге ғана қатысты («орындау» сөзі Құмрандық мәтіндерде «істер» деген мағынаны беретін еврей сөзінің негізі және Яковтың хатында маңызды қолданысқа ие), яғни ол «Тораны орындамайтын» яһудилерге және, әрине, «Тораны орындамайтын» басқа ұлт өкілдеріне қатысты емес. Айзенман үшін бұл Пауылдың осы пайғамбарлыққа жасаған түсіндірмесіне тікелей қарсылық және оның Галаттықтар мен Римдіктерде кездесетін теологиялық негізінің жоққа шығарылуы, тіпті Яковтың хатында, оның шынайылығына, шынайы еместігіне немесе «Яковтық мектептің» бір бөлігі ретінде қаралуына қарамастан, оған қарсы пікір айтылған. Сондықтан Айзенман бұл құжаттың хронологиялық көрсеткіші екенін мәлімдейді. Сонымен қатар, ол Құмранда мессиалық дәлелдемелердің жинақтары бар екенін көрсетеді, мысалы, Сандар 24:17-дегі жұлдызды пайғамбарлық, оны Иосиф Флавий яһуди соғысының соңында бүлік себебі деп атады, тіпті «Дәуіт ұрпағына» немесе «Дәуіт үйіне» арналған мәтіндер де бар. Айзенман үшін Өлі теңіздің шиыршықтары мессиалық сипатқа ие, олардың мессиалық екендігі толыққанды бағаланбаған. Олар «Палестинадағы мессиалық қозғалыстың әдебиетін» көрсетеді, ол «Палестинадағы христиандық» терминінен артық көріледі. Оларды «эссендер» деп атауға болады, бірақ олардың анықтамасы шиыршықтардың өзінде берілгендей болуы керек, басқалардың пікірлеріне сүйенудің қажеті жоқ. Мысалы, Гипполит, мүмкін Иосиф Флавийдің басқа нұсқасын сақтап, «эссендердің» екі немесе тіпті үш тобы бар екенін айтады: «Зелоттар» немесе «Сикарий эссендері». Айзенман үшін бұл эссендердің кім екендігін анықтаудың жақсы жолы, кең таралған анықтамалардан гөрі. Оның пікірінше, эссендер – бұл «қозғалыс» шетелге тарап, Пауылдық сипатқа ие болғанға дейін Палестинадағы мессиалық өкілдер болған, осылайша ғибадатхана құлағанға дейін Палестинадағыдан өзгеше нәрсеге айналған. Оның ойынша, Елшілердің істері бұл фактіні растайды, «Христиандар Антиохияда Сирияда бірінші рет христиан деп аталды» деген мәлімдеме осыны көрсетеді (шамамен 50 жылдардың ортасы). Оған қарамастан, ол Өлі теңіздің шиыршықтарының тарихи бағытталған сектанттық немесе кейінгі құжаттарын Рим/Ирод билігіне қарсы пиетистік, Заңға бағытталған және ұлттық партияның мессиалық рухтағы әдебиеті деп санайды. Олар өздерін «Задок ұлдары» (кейбір сөздіктерде «Садукейлер») немесе «Задиким (צדיקים)» деп атап, Жаңа өсиетте де, Иосиф Флавийде де суреттелген «Иродтық Садукейлерге» қарсы тұрады.

АМС көміртектік даталауды шақыру

Ашық қол жетімділікке қол жеткізуге тырысқанда, Айзенман өлі теңіздің шиыршықтарына AMS көміртекпен даталауды бірінші болып ұсынғанын мәлімдейді (алғашқы көміртекпен даталау сынақтары – AMS емес – 1950 жылдың 14 қарашасында Құмран үңгірінен алынған мата үлгісінде жүргізілді, нәтижесі 167 ж.б.з. – 233 ж.б.з. аралығын көрсетті). Либби алғаш рет 1946 жылы осы даталау әдісін қолданды, ал бастапқы сынақтар үшін салыстырмалы түрде үлкен үлгілер қажет болды, олар жойылды. Сондықтан шиыршықтарды сынауға тек даталау процесінде қолданылатын әдістер жетілдірілгеннен кейін ғана мүмкіндік туды. Ф. Е. Зейнер Құмраннан алынған құрма ағашынан сынақ жүргізіп, 70 ж.б.з. – 90 ж.б.з. аралығында нәтиже алды. 1963 жылы Либби Ишая шиыршығынан алынған үлгіні сынап, 200 ж.б.з. – 1 ж.б.з. аралығында нәтиже берді. Бұл ұсыныс Джон Стругнеллге жазған бірнеше хаттарда қамтылған, Айзенман Англиядағы Шеффилд университетінің Филип Р. Дэвисімен бірге жазды және Израильдің Ежелгі Ескерткіштері Басқармасының басшысы Әмір Дрориге көшірді. Ол және Дэвис осы өтінішті Басқармаға жібергеннен кейін екі ай өтпей-ақ, олар AMS радиокөміртек әдістері туралы жаңа мақаланы қоса берді, сонда Басқарма дәл осындай сынақтарды жүргізу ниетін жариялады. Айзенманның сынақтарды бастағаны туралы есімдерін атамады. Айзенман мен Дэвис IAA-ға жазған хатында «Оппозициялық ғалымдарды» процеске қосу керектігін ескертті, себебі олар сынақтарға ең көп мұқтаж екенін және қандай құжаттарды тексеру керектігін анықтай алатынын мәлімдеді. Дегенмен, Айзенман мен Дэвисті сынақ процесіне қоспады. Айзенман осы сынақтардың нәтижелерін даулайды.

Джеймс

Айзенманның пікірінше, Пауыл нақты «Исаның бауыры» немесе «Раббының бауыры» деп атаған әділ Яков, Кумранда бейнеленген «Әділдік үйретушімен» ең көп ортақ белгілері бар тарихи тұлға болып табылады, және ол осы оқиғалардың Хабаққұқ туралы түсіндірмеде жарқын бейнеленгенін санайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, осы тұлға «Қарсылық қозғалысын» басқарды, оның ішінде ессейлер, зелоттар, сикарийлер және/немесе назорейлер, тіпті эбиониттер де болды, және ол «Цаддик» (צדיק), яғни «Қарсылық қозғалысының Цаддигі» болды, барлық осы топтар оның 62 жылы Жозеф Флавий мен ерте шіркеу әдебиеттерінде сипатталғандай, бас діни қызметкер Ананус бен Ананус қолынан қаза болғанға дейін айналды. Оның айтуынша, Яковтың танымалдылығы және оның Иродтықтардың қолынан қаза табуының заңсыздығы, 62 жылы діни басшылықты құру және парызшылдар, Римге қарсы бірінші еврей көтерілісіне бастау берді, мүмкін тіпті оны тудырды. Яһуди тарихшысы Иосиф Флавий өз кезегінде, оның «эссендер» деп атағандарының (осы Иродтықтар, саддукейлер және парызшылдар сияқты) көтеріліске қатысқанын, «идолдарға құрбандық шалынған ет жеуден» немесе «Заңды бұзудан» гөрі кез келген азапқа немесе өлімге дайын екенін нақты айтады. Айзенман үшін бұл «назорейлер» (נצרים), «зелоттар» (קנאים), «цаддикимдер» (צדיקים) немесе «эбиониттер» (אביונים) Саул (Пауыл) есімді Ирод және оның жақтастары, басқа ұлттан келген христиандар тарапынан шеттетуге ұшырады. Пауыл басшылығымен басқа ұлттар ортасынан пайда болған христиандықтың бұл түрі, эбионит/эссен цаддикимдерінің апокалиптикалық соғысшылдығын әмбебап бейбітшілік іліміне айналдырды. Осылайша, Айзенман христиандық ілімін негізінен Пауылдың диалектикасы мен апологетикасының нәтижесі деп санайды. Осы арқылы Айзенман Исаның және/немесе Яковтың нағыз үйретісін, пайда болған ортодоксияның қасақана жасырылған сияқты көрінетін тұмандылығынан қайтаруға тырысады. Оның «Исаның бауыры Яков» кітабының соңында айтқандай, тарихи Яковты тапсаңыз, сіз тарихи Исаны тапқансыз, немесе «Яков қандай болса, Иса да сондай болды».

Пауыл Иродтың мүшесі

Айзенман Пауылды Иродтың өкілі деп санайды, Пауылдың яһуди дінінің ерекше түріне назар аударады. Бұл бейнелеу Палестинадағы Ирод әулетінің мүдделерін, сондай-ақ Кіші Азияға және одан шығысқа қарай Солтүстік Сирия мен Месопотамияға ықпалын кеңейту ниетін көрсетеді. Ол бұл туралы 1984 жылдан бастап бірнеше мақалалар мен кітаптарда жазды. Дәлел ретінде Пауылдың сәлемі келтіріледі (егер шын болса), Римдіктерге жолданған хатының соңында, онда ол «туыс Иродионға» (яғни «Кіші Иродқа») және «Аристобулдың үйінің барлық мүшелеріне» сәлем жолдайды (Халкистің Ирод ұлы және әйгілі Саломаның соңғы күйеуі – шындығында, олардың ұлы «Кіші Ирод» болған). Иосиф Флавийдің суреті де дәлел болып табылуы мүмкін. Бұл «Саул» тек «Цезарьға» шағымданумен ғана шектелмей, сонымен қатар Иерусалимде зорлық-зомбылыққа қатысқан (бірақ сырттай қарағанда, кейінірек); және ол Римнің Иерусалимдегі жеңілісі туралы Коринфтегі Неронға соңғы есеп берген, нәтижесінде оның ең жақсы генералы Веспасиан Британиядан жіберілді. Соңында, Айзенман Пауылдың өзінің көзқарастарында Иродтың іздерін тапты, оның «яһудилерді жеңу» немесе «яһудиге яһуди болу, заңды сақтаушыға заңды сақтау, заң бұзушыға заң бұзу» философиясы I Коринфтерге 9:19–27-де де көрінеді. Өзін «Бенжамин тайпасынан» деп атауы (Римдіктерге 11:1 және Филиппіліктерге 3:5), Иродтықтардың, Идумеялықтар ретінде, олар үшін де дәлелдеме болуы мүмкін, және гректер мен яһудилердің үйлесімде өмір сүретін қауымдастық құруы, «шетелдіктердің болмауы», сондай-ақ билік орындарына оңай қол жеткізуі және оның Рим азаматтығы. Айзенман өз аргументтерін Пауылдың белгісіз «жүрегінен туған інісі» туралы мәселемен толықтырады – Пауылдың әпкесі, Иерусалимде тұратын (Кипр ғибадатхананың қазынашысы Хелкияға үйленген бе? – шежірелерге қараңыз). Бұл «жүрегінен туған інісінің» Антония мұнарасындағы Рим гарнизонының қолбасшысына еркін кіру мүмкіндігі бар, ол өз кезегінде Пауылды «Пауылды өлтіргенше жемеуге немесе ішуге ант бермейтін» (Елшілердің істері 23:12–35) яһуди экстремистеріне ұқсайтын «назирит ант беруден» құтқарады. Айзенман бұл адамды Саулдың әпкесі Кипрдың ұлы Юлий Архелай деп анықтайды. Соңында Пауылдың Рим азаматтығын қарастырайық; Рим салығын Цезарьға төлеу философиясы; және Рим заңын яһуди заңдарынан жоғары қою, «жақыныңды өзіңдей сүй» «әділеттілік бұйрығының» көрінісі ретінде (Римдіктерге 13:1–10).

Джеймс сүйекқоймасын алаяқтық деп атаған алғашқы адам

Айзенман Джеймс сүйек қорабының жалған екенін алғаш рет 2002 жылдың қазан айында жариялады және ол мұны AP жаңалықтары мен Los Angeles Times сияқты басылымдарда пайда болған күні, жазудың мәніне сүйене отырып жасады, ал палеография немесе патина талдауы сияқты «ғылыми» немесе «жалған ғылыми» көмекші құралдарға емес. Үш аптадан кейін Торонтода өткен AAR/SBL конференциясында сүйек қорабын көрген кезде, жазуда екі түрлі қолтаңба бар екені анық болды, екіншісі айқын түрде жазу стилімен ерекшеленді. Ол одан әрі, егер «Жүсіптің ұлы Жақып» деген бөлігі шынайы болса да (Иерусалим айналасында осындай сүйектер көптеп кездесетін), «Исаның бауыры» деген екінші бөлік, әлдеқайда кейін, ежелгі замандағы ізгі ниетті саяхатшы немесе қазіргі замандағы шебер жалғаншы қосымша жазған болуы керек еді, себебі сол кезде (62 жылы), Иса – егер осындай болса – Иерусалимде оның болжамды бауыры Жақыптан гөрі көп танылмаған, тіпті одан да аз таныс болуы мүмкін; сондықтан сенушілерді қуанту үшін ғана сирек кездесетін осындай есімді қосудың қажеті болмас еді. Сонымен қатар, ол 2002 жылғы 29 қыркүйектегі Los Angeles Times газетінде жариялаған мақаласында, жазудың бірінші бөлігінде «Клопа/Клеопа/Кефаның ұлы» немесе осы сияқты нәрсе жазылған болса, ол осы отбасымен байланысты адамдар Палестинада осы кезеңде белгілі болған, ал «Жүсіп» емес; немесе екінші бөлікке жай ғана «Цаддик» (הׂצדיק) немесе «Адал» деген тегі қосылған болса, Евсевийдің айтуынша, осы уақытта Палестинадағылар Жақыпты осылай білген болар еді.