Кіріспе
Ежелгі Египеттік КВ63 қабірі – Египеттің Корольдер аңғарындағы фараондық некропольдегі бөлме. Бастапқыда патшалық қабір деп есептелген, қазір мумификация процесі үшін сақтау бөлмесі болған деп саналады. Оны 2005 жылы Отто Шаден басқаратын археологтар тобы тапты. Бөлмеде жеті ағаш табыт және көптеген үлкен сақтау ыдыстары болды. Барлық табыттар ашылды, олардың ішінде тек мумификация материалдары ғана табылса, ыдыстарда тұз, мата және сынған керамикалық бұйымдар болды. Кейбір саз мөрлерде мәтін бар, мысалы, Тутанхамунның әйелі Анхесенамунның есімінен алынған «па атен» деген сөздің бір бөлігі. Бұл орын аңғардың шығыс тармағының ортасында, күнделікті мыңдаған туристер басып өтетін жолдардың тоғысқан жеріне жақын орналасқан. Анықтама табу үшін, археологиялық топ КВ10 қабіріне кіреберістегі 19-шы династия жұмысшыларының үйлерінің қалдықтарын қазып жатқанда осы жайт ашылды, олар Аменмессенің мұрагерлігін анықтауға көмектесетін мәліметтерді іздеді. Үйлердің маңында су тасқынынан жиналған қиыршық тастар болды. Теодор М. Дэвис және Говард Картер ХХ ғасырдың басында осы аймақта қазба жұмыстарын жүргізген, бірақ осы үйлерді алып тастамаған. Қара тастың қабатын зерттеген кезде қазба жұмысында ақ тас сынықтары табылды (бұл Картер қазған соңғы деңгей). Әрі қарай зерттеулер жүргізілгенде, тік шахтаның үстіңгі жиегінде кесілген тас бар екені анықталды. Анықтама өкінішке орай, 2004–2005 жылдарғы қазба маусымының соңында жасалды, ал келесі күзде жұмыс қайта басталғанға дейін қосымша қазба жұмыстары кейінге шегерілді.
KV63 is a chamber in Egypt's Valley of the Kings pharaonic necropolis. Initially believed to be a royal tomb, it is now believed to have been a storage chamber for the mummification process. It was found in 2005 by a team of archaeologists led by Otto Schaden. The chamber contained seven wooden coffins and many large storage jars. All coffins have now been opened, and were found to contain only mummification materials, with the jars also containing mummification supplies including salts, linens, and broken pottery. Some clay seal impressions contain text, such as the partial word 'pa aten,' part of the birth name of Tutankhamun's wife, Ankhesenamun. in the very centre of the Valley's eastern branch and near the main crossroads of the network of paths traversed by thousands of tourists daily. The discovery was made as the archaeological team was excavating the remains of 19th dynasty workmen's huts at the entrance to KV10, looking for evidence to clarify the succession of Amenmesse. The area around the huts had accumulated rubble from occasional flooding. Both Theodore M. Davis and Howard Carter had dug in the area in the early twentieth century, but had not removed these particular huts. While exploring a layer of dark rock, the dig came across chips of white stone (these being the last level excavated by Carter). Further exploration revealed a straight edge of cut stone, which turned out to be on the upper lip of a vertical shaft. Unfortunately, the discovery came at the end of the 2004–05 digging season, and further excavations were postponed until the team recommenced its work the following autumn.
Камераның сипаттамасы
KV63 шахтасының үстіне шығып тұрған бөлігі KV55 және Юя мен Тьюяның қабірлері сияқты басқа Он сегізінші династия қабірлерімен салыстырылды, соның нәтижесінде құрылысы Он сегізінші династияның соңғы кезеңіне (шамамен б.з.б. 14 ғасыр) және Жаңа Мемлекетке (б.з.б. 16-11 ғасырлар) жатқызылды. Сондай-ақ, үш қабірдің де бір сәулетшінің, немесе кем дегенде, бір сәулетші мектебінің туындысы екендігі жөнінде кеңінен пікір айтылды. Шахта шамамен бес метр тереңдікке түседі. Бұл шұңқырдың түбінде 1,5 метр биіктіктегі тас блоктардан тұрғызылған есік орналасқан. Команда 2006 жылдың 10 ақпанындағы шара үшін есікте шағын терезе ашты, есіктің артында жалғыз камера жатыр. Есікте ешқандай мөр табылмады, ал бастапқыда KV63 қайта жерлеу орны болған және ежелгі заманда бұзылған деген болжам жасалды. Есіктің алдындағы тастар түпнұсқа емес, бұл есіктің бірнеше рет ашылып, жабылып тұрғанын көрсетеді. Қабірдің ішінде түпнұсқа тастар табылды, бұл біреудің ежелгі заманда қабірге қайта кіріп, оны жапқандығын көрсетеді. Камераның көлемі шамамен төрт метрге бес метрдей, қабырғалары ақ түсті. Оның ішінде жеті ағаш сандық болды, олардың бірі балаға, екіншісі нәрестеге арналған. Ересектердің екі сандығында және баланың сандығында сары түсті жерлеу маскалары бар, ал қалғандарында қара маскалар бар. Сары бетті сандықтар әйелдерге арналған болуы мүмкін деген пікір айтылды. Кейбір сандықтар термиттердің зардапкері болды, бұл "қара пастаға" ұқсады. Дегенмен, кем дегенде екі сандық термиттерге тиіспеген. Бұл термиттер шахтаның үстіндегі жұмысшылардың тұрақтарынан келген болуы мүмкін, сондықтан олар фараондық кезеңге жатуы мүмкін. Судың келтірген зардабына ешқандай дәлел жоқ. Алайда, камера ашылғаннан кейін, ол кенеттен су басу қаупіне тап болады. Египтолог Салима Икрам мұраның мазмұнын алып тастау және зерттеуді қадағалап отыр. Ежелгі Египеттен қалған мата қалдықтары сирек кездесетіндіктен, ал жастықтар одан да сирек болғандықтан, оларға қолданылған материалдарға үлкен қызығушылық танытылады. 2006 жылдың 26 мамырында жасөспірімдер сандығының ішінде, жастықтардың астында 42 см қызыл алтын жапырақты антропоидтық сандықша табылды. Соңғы және толық жабық сандық 2006 жылдың 28 маусымында ашылды. Сандықта мәйіт болған жоқ, тек мумиялауға немесе денені безендіруге қолданылған заттар ғана болды. Ол бір рет қолданылған сияқты көрінді, өйткені сандықтың түбінде адам денесінің іздері қалған. Бұл дене ежелгі заманда жылжытылған немесе жойылған болуы мүмкін деген болжам бар. Тутанхамон қабіріне жақын орналасқандығына, саркофагтардағы портреттердің ұқсастығына және 18-ші династияның соңғы кезеңіне тән стильге байланысты, алғашқы табылған кезде сандықтар бір кездері Кияның және/немесе тіпті Анхесенаменнің денелерін сақтау үшін қолданылған деген негізсіз пікірлер айтылды. Алайда, сандықтар жеке тұлғаларға арналған қарапайым типтерден басқа, мумиялау қалдықтарын сақтауға арналған жерлеушілердің қорынан алынған деген сенімге негіз жоқ. Қабірдің орналасуын және оның кіреберісінің Тутанхамон қабірін жапқан су басқан қабатпен жабылғанын ескере отырып, KV63 Тутанхамонды жерлеуге арналған негізгі мумиялаушылардың қоймасы болған сияқты. Осыған байланысты, KV54-те табылған оның жерлеуінен алынған материалдардың көптен белгілі тобы, KV63 жабылғаннан кейін жоюды қажет ететін материалдардың "артық" бөлігін білдіреді.