Артур Пап: Аналитикалық философияның өкілі

Кіріспе

Швейцариялық аналитикалық философ (1921–1959)

Артур Пап (1 қазан 1921 – 7 қыркүйек 1959) – аналитикалық философия мектебінің философы. Пап аналитикалық философия, оның философиядағы функциясы және қоғамға тигізген әсері туралы бірнеше кітап жариялады.

Өмір жолы және шығармашылығы

Пап 1921 жылғы 1 қазанда Швейцарияның Цюрих қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Оның музыкалық таланты ерте жасында-ақ көрінді және фортепианода ойнауға деген құштарлығы өмірінің соңына дейін сақталды. Жоғары мектепте Пап философияға да қызығушылық танытып, Цюрих университетіне түсті, онда Карл Дюррден философия және логика курстарын тыңдады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, отбасы АҚШ-қа қашып, 1941 жылы Нью-Йорк қаласына қоныстанды. Пап 1941 жылдың күзінде Колумбия университетінде оқуын бастамас бұрын Джульярд музыка мектебінде бір семестр оқыды. Колумбияда бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, Пап 1943 жылы Йель университетіне магистрлік білім алуға барып, онда Эрнст Кассирр оның ғылыми жетекшісі болды. 1941-1944 жылдары Йельде қонақ профессор болған Кассирр Паптың гипотетикалық қажеттілік және функционалдық априорлық туралы жұмысына бастапқы серпіліс берді. 1944 жылы Пап Колумбияға оралып, Эрнест Нагельдің жетекшілігімен докторлық диссертациясын аяқтады, бірақ алғашқыда қолжазбасы қабылданбады. Дегенмен, ол ең үздік философиялық диссертация үшін Вудбридж сыйлығын жеңіп алды және кейіннен «Физикалық теориядағы априорлық» (1946) деген атпен жарияланды. Пап түрлі университеттерде оқытумен айналысып, көрнекті философтармен, әсіресе Рудольф Карнаппен танысты, олармен оның ұзаққа созылған достығы қалыптасты. Мансабының алғашқы жылдарында Пап өзінің ең танымал еңбегі – «Аналитикалық философия элементтері» кітабын жазды. Содан кейін ол Виктор Крафттың «Веналық үйірме» атты еңбегін аударма жасап жариялады. Крафт оны 1953-1954 оқу жылында Вена университетінде Фулбрайт лекторы болып жұмыс істеуге ұсынды. Пауль Фейерабенд оның ассистенті болды және лекцияларды жариялауға көмектесті. Еуропадан оралғаннан кейін Пап қысқа мерзімге Лихай университетінде болып, содан кейін Йельде Карл Хемпельден кейін ғылым философиясының профессоры болды. Ол логика, ықтималдық және индукция, Расселдің философиясы және аналитикалық философия тарихы бойынша курстар оқыды және семинарлар өткізді. 1957 жылы ол Пол Эдвардспен бірлесіп «Философияға заманауи кіріспе» атты танымал оқулығын редакциялады. 1959 жылдың жазында Пап «Ғылым философиясына кіріспе» кітабын аяқтады, ол оның қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Артур Пап 1959 жылғы 7 қыркүйекте, 38 жасқа толуына біршама уақыт қалғанда, бүйрек ауруынан көз жұмды.

Pap was born October 1, 1921, in Zürich, Switzerland in a Jewish family. His musical talent was revealed early and his passion for playing the piano remained through all of his life. In high school Pap developed also a passion for philosophy and enrolled at Zürich University, where took courses in philosophy and logic from Karl Dürr. At the start of World War II the family fled to the United States and, in 1941, settled in New York City. Pap entered the Juilliard School of Music where he spent a term before starting his studies at Columbia in the fall of 1941. After obtaining his BA at Columbia, Pap went to Yale University in 1943 for his master's degree. Ernst Cassirer, who was guest professor at Yale from 1941 to 1944, became his supervisor and provided the original stimulus for Pap's work on hypothetical necessity and the functional a priori. In 1944 Pap went back to Columbia where he completed his PhD thesis under the supervision of Ernest Nagel, who first rejected the manuscript. However, it won the Woodbridge Prize for best philosophical dissertation and was subsequently published as The A Priori in Physical Theory (1946). Pap started teaching at various universities and had the opportunity to meet some leading philosophers, notably Rudolf Carnap, with whom he developed a lasting friendship. During the first years of his career Pap worked on what is now perhaps his best known book, Elements of Analytic Philosophy. Taking a break, next he published a translation of Viktor Kraft's Der Wiener Kreis. Kraft recommended him to be a Fulbright lecturer at Vienna University for the academic year 1953–54. Paul Feyerabend became his assistant there and helped in the publication of the lectures. Returning from Europe, Pap stayed briefly at Lehigh University, then took succession from Carl Hempel as analytic philosopher of science at Yale. There he read courses and held seminars on logic, probability and induction, the philosophy of Russell, and the history of analytic philosophy. In 1957, he edited in collaboration with Paul Edwards the well known textbook A Modern Introduction to Philosophy. In the summer of 1959, Pap completed a book, An Introduction to the Philosophy of Science, which appeared posthumously. Arthur Pap died on 7 September 1959, shortly before his 38th birthday, from kidney disease.

Жұмыстардың тізімі

Физика теориясындағы априорлық. Нью-Йорк: Кингс Краун Пресс, 1946. Аналитикалық философияның элементтері. Нью-Йорк: Макмиллан, 1949. Аналитикалық таным теориясы: АҚШ және Англиядағы соңғы дамудың сыни шолуы. Вена: Спрингер, 1955. (ред.) Философияға заманауи кіріспе. Нью-Йорк: Free Press, 1957 (Пол Эдвардспен бірге). Семантика және қажетті шындық: Аналитикалық философияның негіздерін зерттеу. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1958. Ғылым философиясына кіріспе. Нью-Йорк: The Free Press, 1962.