Кіріспе

Ауа пышағы – конвейерде жылжып бара жатқан өнімдерден сұйықтықты немесе қоқысты үрлеуге арналған құрал. Ауа пышақтары көбінесе өндірісте немесе қайта өңдеу процесінің алғашқы кезеңі ретінде қолданылады, бұл жеңіл немесе кішкентай бөлшектерді басқа компоненттерден бөліп, кейінірек немесе келесі кезеңдерде пайдалануға мүмкіндік береді, сондай-ақ бөлшектерді кептіруге, конвейерді тазалауға және компоненттерді тазалауға да қолданылады. Пышақ – жоғары қарқынды, біркелкі ламинарлық ауа ағысынан тұрады, кейде оны бағытталған ағыс деп те атайды. Өнеркәсіптік ауа пышағы – бұл қысымды ауа пленумы, онда қысымды ауа ламинарлық ағыс түрінде шығатын тесіктер немесе үздіксіз ойықтар тізбегі орналасқан. Ауа шығу жылдамдығы ауа бағытталған нысанның бетінде соқтығысқан ауа жылдамдығын тудырады. Бұл соқтығысқан ауа жылдамдығы жеңіл желден 0,6 Махтан (40 000 фут/мин) асып, механикалық контактісіз өнімнің бетін өзгерте алады. Ауа пышақтары сұйықтықты жоюға, сұйықтықтың қалыңдығын реттеуге, сұйық жабындарды кептіруге, бөтен бөлшектерді жоюға, өнімнің бетін салқындатуға немесе материалдарды механикалық түрде бетке жабысуына көмектесетін ұстап тұру күшін жасауға мүмкіндік береді. Кейбір беттердегі статикалық электр зарядын жою үшін антистатикалық таяқшалардан электр тогы ауа пышағы ағынына жіберілуі мүмкін. Өндірісте ауа пышақтарының көпшілігінде өнім ауа жылдамдығы ағысынан өтетін кезде олар қозғалмайды. Ал кейбір жағдайларда өнім қозғалмайды, ал ауа пышақтары (қайта-қайта немесе айналып) қозғалмайтын өнімнің бетімен жылжиды. Ауа пышағы өнімді кесе алатын (екі нүкте арасындағы механикалық байланысты бұзатын) қолданыстар өте сирек болғанымен, ол кез келген беттегі қажетсіз немесе бөтен заттарды жоюдың немесе бақылаудың ең тиімді тәсілі болып табылады. Мырышталдау саласында ауа пышақтары мырыш жабынының мөлшерін дәл реттеу үшін қолданылады, олар темір бетінде сұйық күйде болған кезде жабынды сүртіп тастайды. Көптеген ыстық суға батыру қолданыстарында компьютер арқылы кері байланыс жүйесі арқылы жоғары және төменгі жағынан жабылған беттерді плюс немесе минус 5 грамм/метр шаршыға дейін дерлік толыққанды басқаруға болады. Бұл қолданыстағы ауа пышақ жүйелерінің көпшілігі атмосфералық ауа емес, қыздырылған азот газын сүрту үшін пайдаланады. Азот негізгі металдың тотығуын азайту үшін қолданылады.

Тарих

1950 және 60-жылдары "әуе дәрігері" термині алғаш рет сығымдалған ауаны қолдана отырып, материалдардан ластануды қабыспайтын әдіспен алып тастауды білдірді. Баспа және тоқыма өнеркәсібі сол кезде "әуе дәрігерлерін" ең көп пайдаланды, олар "дәрігерлік роликтер" және "дәрігерлік пышақтар" сияқты атаулармен белгілі болды. Олар жиі, беттегі сұйықтықтың қалыңдығын реттеу үшін немесе келесі процеске дейін материалдардың бетінен ластануды ұшыру үшін сығымдалған ауа жүйесінен кең ауа ағынына мұқтаж болды. Басқа қолданылатын терминдер: ауа таспасы, ауа сыпырғысы, ауа пердесі, ауа сорғысы, ауа жарылысы, ауамен ұру, ауа соқпасы, ауа тарағы, ауа жапырағы және ауа дәрігері жапырағы. Бүгінде ең көп қолданылатын термин – "ауа пышағы". Қысылған ауамен жұмыс істейтін ауа пышақтары өнеркәсіптік қолданыстардың кең спектрінде қолданылса да, өнеркәсіптік желдеткішпен жұмыс істейтін ауа пышақтары көптеген қолданыстарда қысылған ауа пышақтарымен салыстырғанда энергия тұтынуды 50–75% дейін азайтуды көрсетті. Желдеткішпен жұмыс істейтін ауа пышағы жүйелері 1987 жылғы Монреаль хаттамасымен дамыды, ол атмосфералық озонды жоятын ХФҚ (хлорфторкөмірсутектер) газдарын жою процесін бастады, бұл газдар сол кезде көптеген өнеркәсіптерде тазалау агенттері ретінде қолданылды. Бұл еріткіш негізіндегі тазалау агенттерінің көпшілігі буланып кетті, сондықтан сору немесе басқа кептіру әдістері қажет болмады. Баспалы тізбектер өнеркәсібі әлі де даму кезеңінде болса да, сулы және жартылай сулы бөлшектерді тазалау жүйелеріне көшуді бастаған алғашқылардың бірі болды. Барлық қазіргі және болашақ тізбектер зауыттары жаңа экологиялық тазалау технологиясын пайдалана отырып, суға негізделген тазалаудан кейін тізбектерді кептірудің жаңа әдісіне мұқтаж болды, осылайша тістеу ағындары мен басқа да ластануларды жоюға болады. Басқа өнеркәсіптерде еріткіш негізіндегі бөлшектерді тазалаудан суға негізделген тазалауға көшу процесі көп ұзамай басталды. Сонымен қатар, суға негізделген бояуларға, бояуларға, жабындарға, желімдерге және әртүрлі өндірістік секторларда қолданылатын басқа да ерітінділерге көшу бұрын болмаған жерлерде ауа пышағымен кептіру қажеттілігін тудырды. Монреаль хаттамасының және бүкіл әлем бойынша өнеркәсіптің экологиялық жауапкершілік талаптарына сәйкестігінің нәтижесінде, бұрынғы ауа пышақтарының нишалық бизнесі өнеркәсіпке айналды.

Операцияның сипаттамасы

Өндіріс желісіндегі ауа пышақтары әдетте ұзындығы бойынша өзгеріп, ауа шығару ойығы немесе тесіктері болады. Тұрақты ауа пышағы конфигурациясы қолдану критерийлеріне байланысты бірден онға дейін ауа пышақтарын қажет ете алады. Ауа, ауа генераторы арқылы – индустриалдық желдеткіш немесе ауа компрессоры арқылы – ауа пышағының ойықтарынан өтіп, қажетті көлемде және жылдамдықта шығарылады. Компрессорлар мен желдеткіштердің арасында таңдау жасағанда көптеген қолдану, қоршаған орта, тиімділік және жұмыс циклына қатысты мәселелерді қарастыру қажет. Ашық кеңістікке ауа шығаратын ауа пышақтары үшін ең тиімсіз болып табылатын қысылған ауа, негізгі өсімдік ауасын пайдалануға мүмкіндік береді. Ауа пышақтарына ауа жеткізетін құбырлардың диаметрі кішкентай болуы мүмкін, сондықтан олар шектеулі кеңістіктерге өте ыңғайлы. Желдеткішпен жұмыс істейтін ауа пышақтары үлкенірек болып, үлкен диаметрлі құбырларды қажет етеді, бірақ электр қуатының үнемделуіне байланысты сығылған ауаға қарағанда тиімділіктің артуы толыққанды ақталады. Бүгінгі таңда ауа пышақтарының дизайны дамып, кейбір өндірушілер 0,95 разряд коэффициенті бар өте тиімді «тамшы» пішіндерін шығаруда. Бұл желдеткішпен жұмыс істейтін ауа пышақтарының дизайны әдетте шамамен ені x биіктігі x кез келген ұзындығындай болады, бірақ тамшы пішіні өнімнің қандай критерийлеріне сәйкес келуі керек болса, соған байланысты биіктігі өзгеріп, ауа соққысының жылдамдығын инженерлік тұрғыдан дұрыс есептеуге мүмкіндік береді. Құрылысы қалың алюминий экструзиясынан бастап 11 калибрлі тот баспайтын болатқа дейін, ауа пышақтары 1 фунт/футтан 25 фунт/футқа дейін салмаққа ие болуы мүмкін. Өнімнің ені мен жылдамдығына байланысты, ауа пышағы өнімнің бетінен немесе одан да алыс қашықтықта тиімді соққы беруді қамтамасыз ете алады. Диаметрі дөңгелек ауа сораптары, егер олар осындай қолдану үшін арнайы жасалған болса, өнім бетінен бірнеше футқа (1-ден 2 метрге) дейінгі беттерге қарсы тиімді болуы мүмкін.

Түрлері мен қолданулары

Ауа пышақтарының ең көп қолданылатын мақсаты – материалдың бетінен еркін тұрған материалдарды (сұйықтықтар немесе қатты заттар) ұстап тұру немесе алып тастау. Олардың қолданылуына бөтелкелер мен банкаларды толтыру және шаюдан кейін кептіру, конвейерлік жуудан кейін басу пастасы мен флюсті жою, автоматты өңдеуден кейін металл құймаларын кептіру және тағы да басқалары жатады. Олар сондай-ақ бетке қыздырылған немесе салқындатылған ауаны жеткізе алады, немесе үздіксіз металл термиялық өңдеу пештері, тағам өңдеудегі салқындату немесе сақтау аймақтарындағы немесе таза бөлмелерге кіреберістегі шаңды ұстау сияқты өнеркәсіптік қолданыстарда қыздырылған немесе салқындатылған орталарды бір-бірінен бөлетін көрінбейтін ауа кедергісін жасайды. Ауа пышақтарын көптеген салаларда, қолданыстарда және жағдайларда алуан түрлі мақсаттарда қолдануға болады. Көрінбейтін жоғары жылдамдықты ауа ағындары әртүрлі пішіндер мен өлшемдердегі ауа пышақтары арқылы шығарылуы мүмкін. Бұл төмен дәлдікті талап ететін "гаражда жасалған" қарапайым құрылғылардан бастап, 100-сыныптағы таза бөлмелерде қолданылатын ең экзотикалық металдардан жасалған ауа пышақтарына дейін жетеді. Конвейерлік ауа пышағы орнатылған жерде шуды азайту және ылғалдылықты бақылау маңызды болған жағдайларда, кейбір өндіріс орындарында ауа пышақтарын қоршаудың ішіне орнатады. Бұл қоршаулар суды ұстап, ауа пышағының шуын азайтады және қауіпсіздікке қауқет келтіруі мүмкін сұйықтықтың болуын тоқтатуға көмектеседі.

Қысылған ауамен жұмыс істейтін пышақтар

Түрлі-түрлі үрлеу құралдары әрқашан болған. Қысық ауамен үрлеуге арналған ауа пышақтары мен саптамалары, қарапайым тесік ашылған дөңгелек құбырлардан бастап, жоғары қысымды ауа пышақтарына дейін жасалған. Қысық ауаны тиімді пайдалану үшін, көптеген ауа пышақтарын өндірушілер Коанда әсерін қолданады, бұл басқа типтегі пышақтар мен саптамаларға қарағанда ауа пышағының дизайнын жақсартады. Төмен қысымды ауамен үрлеуде қысық ауаның тиімділігі үрлегіштерге қарағанда төмен болғанымен, Коанда әсерінен шабыт алған ауа пышақтары, үрлеу әсерін күшейту үшін қоршаған ауаны жоғары жылдамдықты ағысқа қосады.

Жарықпен жұмыс істейтін ауа пышақтары

Көз жас пішіндес ауа пышағы – бұл ауа ағызу тілігіне қарай тарылатын кеңейтілген камерасы бар, соның арқасында ауа пышақтарын жасаудағы стандарт саналады. Тесіктері бар дөңгелек құбырдың орташа шығару коэффициенті 0,6 (тиімділігі 60%) болса, көз жас пішіндес ауа пышағының тиімділігі көбінесе 0,95 (95%) құрайды. Бұл ауаның бағытталған бетіне жоғары соққы жылдамдығын қамтамасыз етеді, бұл ретте желдеткіш мотордың ең төмен қуатын қажет етеді. Мұндай көз жас пішіндес конструкциялар экструзияланған алюминийден, сондай-ақ жасалған көміртек және тот баспайтын болаттан да қолжетімді.

OSHA-ның талаптары

Жұмыс қауіпсіздігі және денсаулықты сақтау басқармасының (OSHA) қысылған ауаға қатысты стандарттары мен директивалары туралы, әсіресе тазалау мақсатында қолданылған кезде, ақпарат қажет.