Кіріспе

Ғылым мен медицинаның саласы

Медициналық заңгерлік немесе заңгерлік медицина – ғылыми және медициналық білімді зерттеу және қолдануға қатысты ғылым мен медицинаның саласы. Қазіргі заманғы медицина мемлекет тарапынан реттелетін заңды құрылым болғандықтан, өлім, зорлау, әкелік анықтау сияқты медициналық-құқықтық жағдайларда медицина қызметкері дәлелдер ұсынуға және сарапшы куәгер ретінде сотқа қатысуға міндетті. Осы себепті, бұл екі сала дәстүрлі түрде өзара байланысты. Сот медицинасы, оның ішінде сот патологиясы – құқықтық жүйеде пайдалану үшін объективті ақпаратты (медициналық дәлелдерді) жинау, құжаттау, талдау және ұсынумен айналысатын тар мамандық саласы. Өлімді терген кезде сот патологоанатомы:

* қажет болған жағдайларда аутопсия жасайды;
* күдікті өлім жағдайларын тергеу үшін сот-медициналық сарапшы ретінде тағайындалуы мүмкін;
* өлімнің себебін және денеге тікелей қатысы бар барлық факторларды анықтайды;
* жиі қылмыс орындарына барады;
* сотта куәлік береді. Австралия мұражайы аутопсия процедурасы кезінде не болатынын қадамдық түрде көрнекі демонстрация арқылы көрсетеді.

Тарих

Сун Цы (1186–1249) – бәлкім, алғашқы сот-медициналық ғалым. Ол сол кездегі барлық белгілі сот-медициналық техникаларды «Түзетілген әділетсіздіктер жинағы» атты кітабында сипаттады. Император Карл V сотының императорлық дәрігері Андреас Везалий (1514–1564) мәйіттерді кесу және аутопсия жасау негізінде адам денесінің анатомиясын егжей-тегжейлі сипаттап, медицина тәжірибесінде революция жасады. 1537 жылы, жасы 22-де Везалий адам денесінің қалай жұмыс істейтінін көрсету үшін жұрт алдында мәйіттерді кесті, және Падуя университетінде медицина профессоры болды. Ол студенттерінің мәйіттерді кесуді міндетті түрде орындауын талап етті. Оның «De Humani Corporis Fabrica» атты еңбегі медициналық баспа тарихындағы жаңалық болды және ғылыми медицинаның дамуындағы маңызды қадам саналады. Пауль Заккиас та медициналық құқық тарихының алғашқы тұлғаларының бірі болды, ол Папалық мемлекеттермен және Католик шіркеуімен байланысты болды. Заккиас Папа Иннокентий X және Папа Александр VII-нің жеке дәрігері, сондай-ақ Рота Романаның заң кеңесшісі болды. Оның ең танымал кітабы «Quaestiones medico legales» (1621–1651) заңгерлік медицинаны зерттеу пәні ретінде орнықтырды. Заккиас еңбегінде сол кезде кең таралған сиқыр, әйел-құдиялар және джин-перілер туралы сенімдер кездеседі. 1807 жылы Эдинбург университетінде медициналық құқық тану кафедрасы ашылды, оны алғаш Эндрю Дункан кіші басқарды. Бұл кафедра Чарльз Джеймс Фокс әкімшілігінің және әсіресе Генри Эрскин мен Эндрю Дункан ағаның бірлескен еңбегімен құрылды. 19 ғасырда екі жаңа құрал пайда болды: соттық психиатрия (күдіктінің психикалық денсаулығы мен кінәлілігін анықтау үшін) және соттық токсикология (қасақана улану және есірткі қолдану сияқты істерде сараптама беру үшін). Ұлыбританияда 2006 жылы Корольдік дәрігерлер колледжінің құрамында Сот медицинасы және заңгерлік медицина факультеті құрылды, оның мақсаты сот және заңгерлік медицинадағы құзыреттілік пен кәсіби адалдықтың ең жоғары деңгейін дамыту және сақтау болды. Бұл мамандық үш байланысты сала бойынша жұмыс істейтін мамандарды қамтиды: сот медициналық тәжірибешілер (сот дәрігерлері, сот патологтары, жыныстық зорлық-зомбылық сарапшылары және балаларға қатысты физикалық және жыныстық зорлық-зомбылық сарапшылары); медициналық-құқықтық кеңесшілер; және медициналық білімі бар сот сарапшылары.