Жер пайдалану, жерді пайдалану ережелері мен орман шаруашылығының парниктік газ тізімі секторы

Кіріспе

Парниктік газдар инвентаризациясының секторы – парниктік газдар инвентаризациясының санаты.

Жерді пайдалану, жерді пайдалануды өзгерту және орман шаруашылығы (LULUCF), сондай-ақ Орман шаруашылығы және басқа жерді пайдалану (FOLU) немесе Ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және басқа жерді пайдалану (AFOLU) – "елді мекендер мен коммерциялық мақсаттағы пайдалану сияқты тікелей адам әрекетінен туындайтын жерді пайдалану, жерді пайдалануды өзгерту және орман шаруашылығы қызметі нәтижесінде болатын парниктік газдар шығарылымдары мен сіңірілуін қамтитын парниктік газдар инвентаризациясының секторы" деп анықталады. LULUCF әлемдік көміртегі айналымына әсер етеді, осылайша бұл қызмет атмосфераға көмірқышқыл газын (немесе жалпы көміртегіні) қосып немесе алып тастау арқылы климатқа әсер етеді. LULUCF Климаттық өзгерістер жөніндегі үкіметаралық комиссияның (IPCC) екі маңызды есебінің тақырыбы болды, бірақ оны өлшеу қиын. Бұған қоса, жерді пайдалану биоәртүрлілік үшін өте маңызды.

Даму

Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттың өзгеруі жөніндегі негіздемелік конвенциясының (БҰҰКӨЖ) 4(1)(a) бабы барлық тараптарды "Монреаль хаттамасымен реттелмейтін барлық парниктік газдардың антропогендік эмиссияларының ұлттық тізімін жасауға, оны мерзімді түрде жаңартуға, жариялауға және Тараптар конференциясына қолжетімді етуге" міндеттейді. БҰҰКӨЖ есеп беру нұсқауларына сәйкес, адамның әрекетінен туындаған парниктік газдар эмиссиясы алты сектор бойынша есептелуі керек: энергетика (стационарлық энергетика және көлік салаларын қоса алғанда); өнеркәсіптік процестер; еріткіштер және басқа да өнімдерді қолдану; ауыл шаруашылығы; қалдықтар; жерді пайдалану, жерді пайдалануды өзгерту және орман шаруашылығы (LULUCF). Киото протоколы бойынша LULUCF-тан туындайтын парниктік газдар эмиссиясын есепке алу және есеп беру қағидалары БҰҰКӨЖ Тараптар конференциясының бірнеше шешімдерінде қамтылған. LULUCF Үкіметаралық климатты өзгерту жөніндегі комиссияның (IPCC) екі маңызды есебінің тақырыбы болды. Киото протоколының 3.3-бабында орманды жаңарту (соңғы 50 жылда орман болмаған), орманды қайта жаңарту (1989 жылдың 31 желтоқсанында орман болмаған) және орманды жою бойынша міндетті LULUCF есепке алу талап етіледі, сондай-ақ (бірінші міндеттеме кезеңінде) 3.4-бап бойынша егістік жерлерді басқару, жайылымдарды басқару, өсімдіктерді қайта өсіру және орманды басқару бойынша ерікті есепке алу (егер ол 3.3-бап бойынша есепке алынбаған болса) көзделген. Осы шешімде эмиссияны азайту міндеттемелері бар Киото тараптарының (Annex 1 тараптары деп аталады) жерді пайдалану, жерді пайдалануды өзгерту және орман шаруашылығындағы көміртегі қорының өзгеруін есепке алу тәртібін регламенттейтін қағидалар белгіленген. Annex 1 тараптары орманды жою, орманды қайта жаңарту және орманды жаңартудан туындайтын көміртегі қорының өзгеруін міндетті түрде (3.3-бап) есепке алуға, ал орманды басқару, егістік жерлерді басқару, жайылымдарды басқару және өсімдіктерді қайта өсіруден туындайтын эмиссияны ерікті түрде (3.4-бап) есепке алуға міндетті. IPCC бағалауынша, жерді пайдаланудың өзгеруі (мысалы, орманды ауыл шаруашылығы жеріне айналдыру) атмосфераға жылына 1.6 ± 0.8 Гт көміртегінің таза үлесін қосады. Салыстыру үшін, CO2-нің негізгі көзі, яғни, қазба отынын жағу және цемент өндірісінен туындайтын эмиссия жылына 6.3 ± 0.6 Гт көміртегіні құрайды. 2021 жылы Global Carbon Project жерді пайдаланудың өзгеруінен туындайтын жылдық эмиссияның 2011–2020 жылдар аралығында 4.1 ± 2.6 Гт (көміртегі емес: 1 Гт көміртегі = 3.67 Гт) құрады деп бағалады. Жерді пайдалану секторы Париж келісімінің мақсатына жету үшін маңызды рөл атқарады. Жерді пайдаланудың өзгеруі атмосферадағы CO2 концентрациясын ғана емес, сонымен қатар жер бетінің биофизикалық қасиеттерін, мысалы, альбедо мен булануды өзгертеді, бұл екеуі де климатқа әсер етеді. Жерді пайдаланудың өзгеруінің климатқа тигізетін әсерін климатты модельдеу қауымдастығы да мойындайды. Аймақтық немесе жергілікті масштабта жерді пайдаланудың өзгеруінің әсерін аймақтық климаттық модельдер (RCM) арқылы бағалауға болады. Дегенмен, бұл, әсіресе, жауын-шашын сияқты өзгергіш айнымалылар үшін қиын. Осы себепті RCM-нің жиынтық симуляцияларын жүргізу ұсынылады.

The United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) Article 4(1)(a) requires all Parties to "develop, periodically update, publish and make available to the Conference of the Parties" as well as "national inventories of anthropogenic emissions by sources" "removals by sinks of all greenhouse gases not controlled by the Montreal Protocol." Under the UNFCCC reporting guidelines, human induced greenhouse emissions must be reported in six sectors: energy (including stationary energy and transport); industrial processes; solvent and other product use; agriculture; waste; and land use, land use change and forestry (LULUCF). The rules governing accounting and reporting of greenhouse gas emissions from LULUCF under the Kyoto Protocol are contained in several decisions of the Conference of Parties under the UNFCCC. LULUCF has been the subject of two major reports by the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). The Kyoto Protocol article 3.3 thus requires mandatory LULUCF accounting for afforestation (no forest for last 50 years), reforestation (no forest on 31 December 1989) and deforestation, as well as (in the first commitment period) under article 3.4 voluntary accounting for cropland management, grazing land management, revegetation and forest management (if not already accounted under article 3.3). This decision sets out the rules that govern how Kyoto Parties with emission reduction commitments (so called Annex 1 Parties) account for changes in carbon stocks in land use, land use change and forestry. It is mandatory for Annex 1 Parties to account for changes in carbons stocks resulting from deforestation, reforestation and afforestation (B Article 3.3) and voluntary to account for emissions from forest management, cropland management, grazing land management and revegetation (B. Article 3.4). IPCC estimates that land use change (e. g. conversion of forest into agricultural land) contributes a net 1.6 ± 0.8 Gt carbon per year to the atmosphere. For comparison, the major source of CO2, namely emissions from fossil fuel combustion and cement production, amount to 6.3 ± 0.6 Gt carbon per year. In 2021 the Global Carbon Project estimated annual land use change emissions were 4.1 ± 2.6 Gt ( not carbon: 1 Gt carbon = 3.67 Gt ) for 2011–2020. The land use sector is critical to achieving the aim of the Paris Agreement to limit global warming to
Land use change alters not just atmospheric CO2 concentration but also land surface biophysics such as albedo and evapotranspiration, both of which affect climate. The impact of land use change on the climate is also more and more recognized by the climate modeling community. On regional or local scales, the impact of LUC can be assessed by Regional climate models (RCMs). This is however difficult, particularly for variables, which are inherently noisy, such as precipitation. For this reason, it is suggested to conduct RCM ensemble simulations.

Аумағы мен картаға түсіру

[[Файл:Жер пайдаланудың және жер жабынының кеңістіктік аумағы. Жердің жалпы бетінің үлесі 1960-2019 жылдар аралығында алты негізгі жер пайдалану/жабыну санатында (қалалық аумақ, егістік жер, жайылым/мал жаю жері, орман, басқарылмайтын шөптекті/бұталы жер, өсімдігі аз немесе жоқ жер) бірнеше рет өзгеруін ескерген және ескермеген жағдайда.

Орманды модельдеу

Дәстүрлі түрде жер жүйелерін модельдеу орманды климаттық болжамдар үшін талдауға қолданылып келді. Дегенмен, соңғы жылдары бұл модельдеуден ауысып, көбінесе жеңілдету және бейімделу болжамдарына көңіл бөліне бастады. Бұл болжамдар зерттеушілерге болашақта қандай орман шаруашылығы тәжірибелерін қолдану керектігін жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Бұдан әрі, модельдеуге осы жаңа тәсіл жерді басқару тәжірибелерін де модельде талдауға жол ашады. Мұндай жерді басқару тәжірибелері мыналарды қамтиды: орманды кесу, ағаш түрлерін іріктеу, мал жаю және егін жинау. Осы жерді басқару тәжірибелері орманға тигізетін биофизикалық және биогеохимиялық әсерлерін түсіну үшін жүзеге асырылады. Алайда, қазіргі таңдағы деректердің жетіспеушілігі үлкен мәселе болып табылады, сондықтан модельдердің дәлдігін арттыру үшін одан әрі мониторинг жүргізу және деректер жинау қажет.