Кіріспе

Пол Р. Пилар – 1977 жылдан 2005 жылға дейін 28 жыл бойы Орталық барлау агенттігінде (ЦРУ) қызмет еткен тәжірибелі маман және ғалым. 2005 жылдан 2012 жылға дейін Джорджтаун университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді.

Өмірбаян

Пилар Дартмут колледжінен А.Б. дәрежесін (1969), Оксфорд университетінен философия бакалавры (B. Phil) (1971) және Принстон университетінен магистр (M.A.) және доктор (Ph.D.) дәрежелерін (1975 және 1978) алды.

Мансап

1977 жылы ЦРУ-ға кірмес бұрын Пилар 1971 жылдан 1973 жылға дейін Вьетнамда АҚШ армиясының резервтегі офицері болып қызмет етті. 1993 жылы Агенттіктің Терроризмге қарсы орталығында (ТҚО) талдау бөлімінің бастығы болды. 1997 жылы ол Орталықтың директорының орынбасары болды. Бірақ 1999 жылдың жазында ол жаңа директор Кофер Блэкпен стильдер қақтығысына тап болды. Одан кейін Пиллар Орталықтан кетіп қалды. Оның 1990 және 1991 жылдың басындағы тәжірибесі 2006 жылғы сұхбатында сипатталды, онда ол 1991 жылғы соғысқа дайындық кезінде Иракты бағалаудағы ЦРУ рөлі туралы айтты. Сол кезде, Пилардың сөзіне сүйенсек, барлау қауымдастығы (БҚ) Ирактың жаппай қырып-жоятын қару-жарақтарды (ЖҚЖҚ) әзірлеу бойынша белсенді бағдарламалары бар деп бағалаған. "Иракты басып алғаннан кейін және инспекциялар басталғаннан кейін белгілі болған бір жайт, бұл бағдарламалардың кейбіреулері күтілгеннен де жоғары деңгейде болды. Барлау қауымдастығы, егер қаласаңыз, Ирактың, әсіресе ядролық бағдарламасын қаншалықты алға жылжытқандығын бағалауда қателік жасады". Пилар атап өтті: "Соғыс басталғаннан кейін шамамен бір жыл өткенге дейін Иракқа қатысты саясатты қалыптастырушылардан ешқандай [ақпараттық] сұраныс алмадым. Содан кейін саясатты қалыптастырушылар: "Мүмкін, біз қаншалықты көп нәрсені білмейміз" деді. Ирак операциясын бастауға дейін вице-президент және басқалар үнемі еске салғандай, "Біз білмейтін нәрсені білмейміз" деді [Дональд Рамсфельд айтқан сөзі]".

Ол 1999-2000 жылдары Брукингс институтының федералды атқарушы ғылыми қызметкері болды. 2000 жылдан 2005 жылға дейін Пилар Ұлттық барлау кеңесінде Таяу Шығыс және Оңтүстік Азия жөніндегі ұлттық барлау офицері болып жұмыс істеді, "АҚШ барлау қауымдастығының аясында Ұлттық барлау бағалаулары мен басқа да қауымдастық бағалауларын жасау және үйлестіруге жауапты".

Pillar туралы түсініктеме

2004 жылғы АҚШ президенттік сайлауына дейін Бағанды қолдай да, қарсы да айтатын көптеген баспасөз жазбалары пайда болды. Пилар сол кезде бірнеше рет публично сөйлеген және жарияланған материалдары болды. 2004 жылы Пилар Ұлттық барлау органының қызметкері еді.

2004 жыл

2004 жылғы президенттік сайлау алдында The Wall Street Journal редакциялық беті "ЦРУ көтерілісшілерін", соның ішінде Пиларды "саяси пікірталасқа қатысып", "президент Бушты жеңіп, Джон Керриді сайлауға тырысып жатқаны" үшін сынады. Мақалада Пиллар террористік қатерді бағалауда "нашар нәтиже көрсеткені" айтылды және ол терроризмге қарсы күрестің "соғыс" метафорасын қабылдамай, оны "қоғамдық денсаулық сақтау органдарының жұқпалы ауруларды бақылауға жасаған күш-жігерімен" салыстырды. Редакциялық мақалада Джонс Хопкинс университетіндегі лекциясында Пиллар Ирактағы "әртүрлі" баасшылардың әл-Қаида сияқты фундаменталистермен ешқашан ынтымақтаспайтынын айтқаны жазылған. "Оны Әбу Мусаб әл-Зарқауи мен Фаллужада бірлесіп жұмыс істейтін баасшыларға айтыңыз" делінген мақалада. 2004 жылдың қыркүйек айында Роберт Новак былай деп жазды: "27 қыркүйекте Пол Р. Пиллар, ЦРУ-дың Таяу Шығыс және Оңтүстік Азия жөніндегі ұлттық барлау қызметкері, Батыс жағалаудағы жеке кешкі ас кезінде Бушқа соғысқа бару туралы құпия ескертулер жасағанын хабарладым. Бұл туралы аспаздыққа қатысушылардан білдім, бірақ Агенттіктің көптеген жоғары лауазымды қызметкерлері де жасырын, бірақ тиімді түрде сенатор Джон Керриді қолдады". Washington Monthly журналының Эми Салливан Пиллардың бұл сөздерін ресми емес кешкі ас кезінде айтқанын хабарлады. Пиллар 2003 жылдың қаңтар айында ЦРУ Ақ үйге Иракқа қарсы соғыс "елде зорлық-зомбылық көтерілісін тудыруы мүмкін" екені туралы ескерткенін айтты. Салливан "Новак бұл кешке қатыспады, ол белгіленген негіздегі ережелерге сәйкес өтті – Пиллардың пікірлерінің мазмұны туралы хабарлауға болады, бірақ оның жеке басы немесе аудиториясы туралы емес. Бірақ сол жердегі біреу Новакқа бұл туралы айтты. Сондықтан Новак, өзін ешқандай ережеге бағынбайтын сезініп, Пиллардың сөйлеуші екенін жариялап, оның барлығын ашты. Бұл оның жиі қолданатын тәсілі – басқалар жазба кездесулерге немесе брифингтерге қатысады, оған бұл туралы айтады, ал ол тек айтылғандарды ғана емес, сөйлегендерді де атайды". 2004 жылдың қазан айында Washington Times газетінде жарияланған мақалада Джон Б. Робертс II Пилларды "президент Буштың терроризмге қарсы күрестегі саясатына ұзақ жылдар бойы қарсыласқан" деп сипаттады. Робертс Пиллардың Ирак жөніндегі NIE-ді жазуға лайықты екендігіне күмән келтірді, оны Ұлттық барлау кеңесі сөйлейтін ғалымдар мен үкіметтік емес ұйымдарға президент Бушқа берілген кеңестерді жария еткені үшін айыптады. Пиллардың әкімшіліктің саясатына қарсы сөйлегеніне қатысты тағы бір сыншы, Новактың келтірген кешкі асқа арналған сөйлеуіне назар аударды, ол ЦРУ басшылығының, жалпы алғанда, Буш әкімшілігіне қарсы саясаттануы мүмкін екенін айтты. Пиллардың сөзін ЦРУ басшылығы алдын ала мақұлдағанын байқаған Стивен Ф. Хейс Weekly Standard журналында "ЦРУ-дың жоғары лауазымды, сайланбаған өкілі – Пол Пилларға 2004 жылғы 2 қарашадағы президенттік сайлауға дейін екі айдан аз уақыт қалғанда Буш әкімшілігінің саясатына жасырын шабуыл жасауға агенттік мақұлдауы берілді. Бұл оқшауланған жағдай емес; ЦРУ қызметкерлері Буш әкімшілігінің саяси шешімдерін, көбінесе ресми мақұлдауымен, Ирак соғысына дейінгі айларда және сайлау алдында қайтадан сынады".

2005 жыл

Пилар Джон Бассетт Мур халықаралық құқық қоғамы, Вирджиния университетінің құқық мектебі және стратегиялық зерттеулер институты (SSI), АҚШ Әскери академиясының ұйымдастыруымен 25-26 ақпан күндері өткен конференцияның маңызды қатысушысы болды. Конференцияға АҚШ-тың терроризмге қарсы күресіне қатысқан мемлекеттік органдардың өкілдері, студенттер және басқа университеттердің профессорлары мен оқытушылары қатысты. Пилар SSI-де "Заң мен соғыс: терроризмге қарсы күрестің қарама-қарсы көзқарастары" атты монографияны бірлесіп жазды.

2006 жыл

2006 жылдың басында ол "Шет елдер істері" журналына Буш әкімшілігін сынаған мақала жазды. Пиллер әкімшіліктің Иракқа соғыс бастағанын "Ирактың кез келген аспектісі бойынша стратегиялық деңгейдегі барлау бағалауларын сұрамай-ақ, тіпті олардың әсерінсіз" деп жазды. Ол сондай-ақ, ресми барлау қызметіне ұлттық қауіпсіздік бойынша маңызды шешімдер қабылдағанда да сенім артпағанын, барлау қызметінің ақпараты бұрын қабылданған шешімдерді ақтау үшін қолданылғанын, [Буш] саясаткерлері мен барлау қызметкерлері арасында жаман қарым-қатынас қалыптасқанын және барлау қызметінің жұмысы саясаттандырылғанын айтты. Скотт Риттер 2006 жылдың ақпан айындағы блогында Пиллердің саясаттану туралы бағасымен келісті, бірақ Пиллердің "2003 жылдың наурызындағы басып алуға дейінгі кезеңде Буш әкімшілігін ғана сынауын шектеудегі ниеті күмәнді" екенін айтты. Риттер Пиллерді "режимді өзгерту мәселесі мен Саддам Хусейнді биліктен құлату үшін Ақ үйдің (демократтар мен республикашылдардың) тапсырмасымен ЦРУ жасаған жасырын операциялардың рөлін" атамағаны үшін сынады. Бұрын Таяу Шығыс және Орта Шығыс істері жөніндегі ұлттық барлау қызметінің қызметкері болғандықтан, мен оның бұл әрекетін алаңдататын және екіұшты деп санаймын. Ирактың жаппай қырып-жою қаруларын талдау кезінде ЦРУ-ның Ирактағы режимді өзгерту миссиясының әсері мен ықпалына лайықты баға бермеу арқылы, мырза Пиллер ЦРУ-ның Иракты қарусыздандыруға шынайы тырысқандығы туралы мифті таратуды жалғастыруда. Washington Post тілшісі Уолтер Пинкус Пиллердің сын-пікірін "Ричард А. Кларктен бері бұрынғы Буш шенеунігінің Ақ үйдің әрекеттеріне қатысты ең ауыр айыптамасы" деп атады және бұл мақала "осындай жоғары деңгейдегі барлау қызметкерінің әкімшіліктің барлауды басқаруын тікелей және ашық түрде айыптауының алғашқы жағдайы" екенін атап өтті. Сыртқы істер жөніндегі кеңеспен сұхбатта ол "Шет елдер істері" мақаласында жазған барлауды саясаттастыру туралы кеңінен тоқталды. Пиллер Сильберман-Робб комиссиясы "барлау бағалауларының әртүрлі нұсқаларына қатысты айырмашылыққа тоқталмағанын" айтты. Ол: "Есіңізде болсын, жарияланған – яғни құпия құжат ретінде жарияланған – барлық ақпарат әдетте бірнеше деңгейде тексеруден өтеді, түрлі басшылар, бөлім басшылары және т.б. оған қатысты пікір білдіріп, мақұлдайды немесе мақұлдамайды, қайта қарауға жібереді, өзгерістер енгізуге мәжбүрлейді. Бұл жедел процесс болуы мүмкін, ал ұзақ және қиын процесс те болуы мүмкін". Ол комиссия Иракпен соғысты ақтауға бағытталған бағалаулар соғысты қолдамайтын бағалауларға қарағанда жылдам мақұлданғанын анықтады. Пиллер келісті, бірақ комиссияның да мұның неге осылай болғанын сұрауы керек еді деді. Пиллердің пікірінше, "Менің ойымша, жалпы көзқарастан басқа, ең маңызды себеп – бұл қате болып шықты – саясаткерлердің үстеліне жағымсыз бағалауларды қоюдың ыңғайсыздығынан қашуға деген ұмтылыс еді".

2007 жыл

2007 жылы Новак Пиллардың өзінің саясатын қолдайтын деп санайтын Ұлттық барлау бағасының бөліктерін бұқаралық ақпарат құралдарына жариялағанын айыптады, бірақ Пиллар есепті жариялағанын жоққа шығарды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің редакторы Пилларды қорғап, Буш әкімшілігі Иракқа басып кірудің салдары туралы ЦРУ-дан бағалауды тіпті басып кіргеннен кейін бір жыл өткен соң талғамағанын атап өтті. Әкімшілік ақыл-кеңес сұрағанда, Пиллар басшылық еткен топ 2004 жылдың тамызында Ирактың апатқа бет қадап бара жатқаны туралы қорытынды жасады. Кейін шенеуніктер оның авторлығын Роберт Новак және «Вашингтон Таймс» газетіне жариялады. Мақсаты – мырза Пиллар партиялық бағыттан ауытққандықтан оған сенімсіздік таныту еді. Бұл біз бұрын естіген оқиға сияқты. «Уолл Стрит Журнал» газеті Пиллардың ақпаратты жариялаудағы таңдауын сынады. Авторы: «ЦРУ қызметкерлері зейнетке шығуға жақын тұрғанда көбінесе семинарға қатысады, ол оларға агенттікке қайта оралуға бейімделуге көмектеседі, мысалы, резюме қалай жазу керегін үйретеді. Мен енді бұл бағдарламаның бір бөлігі Буш әкімшілігін қалай сындыру туралы жазу семинарын қамтиды ма деп ойлай бастадым». Автор, Гильермо Кристенсен, Пиллардың ЦРУ-дың Иракты талдауындағы маңызды рөлін мойындайды. Сыртқы істер жөніндегі мақалаға қатысты Кристенсен соғыстың жаман идея болғанын және президент пен кеңесшілердің оны елемегенін жариялау орынды болды ма деп сұрайды. Ол Пиллардың «іс жүзінде барлық жұмысына қатысты ойын өзгерткенін және барлау соғысқа қолдау көрсетпегенін шындығында сезінгенін» болжайды. Егер бұл шын болса, үкіметте соғысқа қарсы жағдай жасауға Пиллардан артық ешкім жарамды емес еді. Кристенсен Пиллардың барлық қажетті құпия деректермен бірге жеке бақылауларын жоғары лауазымды атқарушы билік шенеуніктеріне жіберген болуы мүмкін екенін ұсынды. Сонымен қатар, Кристенсен «конгресс мүшелерінің әрқайсысына қорытындылардың құпиялылығы төмендетілген нұсқаларын жазу арқылы талдауды таратуды» ұсынды, бұл көбінесе жасалады. Томас Жосселин «Weekly Standard» газетінде: «Пиллар өзінің ақылдылықты саясаттану өнерінің шебері екенін көрсетеді. Ол бейтарап талдаушы емес, керісінше, оның ашқан 'манипуляциялары мен теріс пайдалануларын' қолданады». Жосселин Саддам Хусейннің «Әл-Қаидамен» ынтымақтастықта болғаны туралы болжамын қайта айтты. Алайда, ЦРУ, ФБР, Ұлттық қауіпсіздік агенттігі, Мемлекеттік департамент, Сенаттың барлау комитеті және тәуелсіз 9/11 комиссиясы жүргізген тергеулердің ресми қорытындылары Саддам Хусейн мен «Әл-Қаида» арасында ынтымақтастық болмағаны туралы Пиллардың пікірін растады.

2011 жыл

"Pillar's Intelligence and US Foreign Policy: Iraq, 9/11, and Misguided Reform" кітабы Стив Колл тарапынан "Нью-Йорк кітап шолуында" шолу жасалды.

Терроризм және АҚШ сыртқы саясаты

Pillar-дың шетелдік саясатқа деген қызығушылығы нәтижесінде «Терроризм және АҚШ сыртқы саясаты» атты кітабы 1999 жылы жарық көрді және 2004 жылы жаңартылды. Кітаптың артқы мұқабасында былай делінген:

«Терроризм және АҚШ сыртқы саясаты» – дәстүрлі сыртқы саясат пен террористік шабуылдар мен іс-әрекеттерді алдын алу жөніндегі күш-жігерді тиімді үйлестіруге арналған маңызды нұсқаулық. Бұл кітапқа 11 қыркүйектен кейінгі жаңа, кең көлемді және ой қозғаушы кіріспе, сонымен қатар автордың қазіргі террористік қауіп-қатерлерге қатысты терең талдаулары, терроризмнің әлемдік саясаттағы орны, АҚШ-тың қолжетімді терроризмге қарсы құралдары, терроризмді қолдайтын мемлекеттер және терроризмге қарсы күрес пен террористік қауіп-қатерлер туралы халықты қалай оқыту мәселелері енгізілген. Foreign Affairs журналында бұл кітап туралы былай делінген: «Кітаптың күші – Вашингтонның терроризмге қарсы саясатының күнделікті қалай жұмыс істейтінін терең түсінуде». The Washington Times газеті болса: «[Pillar] радикалды исламның ауқымын және терроризмге қарсы күрестің ерекше талдауын ұсынады. Pillar-дың АҚШ-тың ішкі қауіпсіздік саясатын жақсартуға қатысты құжаттамалары, мысалы, террористердің барлық мүмкіндіктерін бақылау (тек ядролық, биологиялық немесе химиялық қаруға ғана назар аудармай), және бүкіл әлемдегі радикалды исламистік операцияларды тоқтату сияқты шаралары терроризмге қарсы күрес жұмысында ескерілуі тиіс».

Ақпарат және АҚШ сыртқы саясаты

Пиллардың интеллект пен саясат арасындағы байланысқа деген қызығушылығы 2011 жылы "Интеллект және АҚШ сыртқы саясаты" атты кітабының жарық көруіне әкелді. Баспагердің мәлімдемесінше, "Пиллар американдықтардың ұлттық трагедияларды түсіндіру үшін сүйенетін интеллект туралы мифтерге, оның ішінде маңызды ұлттық қауіпсіздік шешімдерін интеллект анықтайды және болашақ қателіктерді болдырмау үшін оны түзетуге болады деген сенімге қарсы тұрады".

Мақалалар мен конференциялар

Пиллар джихадистік терроризмнің әл-Қаиданың негізгі құрамы жойылғаннан және қудаланғаннан кейін орталықтанбауға, бірақ әлсіремеуге бағытталатынын атап өтті. Әл-Қаиданың ықпалы төмендегенімен, радикал исламистерден туындайтын ірі террористік қауіп те төмендемейді. Әл-Қаидадан шабыттанған немесе оқытылған топтар жергілікті деңгейде әрекет етеді, сондай-ақ, Әбу Мусаб әл-Зарқауи басқарған ұйым сияқты, бір реттік топтар да, Ирактағы Ансар әл-Ислам және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Джима Исламия сияқты орнықты топтар да болады. Олар жергілікті бағытталған болса да, көбінесе американдыққа қарсылық көзқарасын бөліседі. Жеке тұлғалар ұйымдардан шектеулі көмек алып әрекет ете алады. Бұрын "ad hoc" термині террористік ұйымдарды сипаттау үшін қолданылмайтын, бірақ бұл жағдай жиілеуде. (Террористердің мотивациясын және мұндай топтар қолданатын дәстүрлі емес, құпия желілік жүйені қараңыз.) 2006 жылы Халықаралық қатынастар корольдік институтында өткен конференцияда ол джихадистік терроризмнің бүкіл әлемді қамтитын қауіп-қатерін талдап, бағалады. Ол қауіптің үш өзара толықтыратын фактордан туындайтынын айтты: Кез келген сенімдер мен ұқсас қозғалыстарда ең өкінішті және ақылсыз адамдар ең көп назар аударады. Көрінетін жақсырақ идеология пайда болғанша, джихадизм радикал исламистердің басты назарында қалуы мүмкін. Бұл "мұсылман әлемі мен Батыс арасындағы қақтығыс сызығындағы энергиядан" қуат алады. Мәдени империализм, мұсылмандарды қысымға салу және дінге құрметсіздік сияқты жанжал тудыратын мәселелер. Дау-дамай поляризацияны күшейтеді, мысалы, Даниядағы Пайғамбардың карикатураларына байланысты туған аласапыран. Әлеуметтік, экономикалық және саяси жағдайлар терроризмге ықпал етеді, бірақ мұнда көптеген шатасулар бар. Пиллар кедейлік болуы керек деген пікірмен келіспейді (түпнұсқа цитатада қате бар сияқты), себебі 9/11-ші мамырдың террористері және Бен Ладеннің өзі де бай болған. Оның пікірінше, терроризмге әкелмейтін кедейлік пен "экономикалық және әлеуметтік жетістікке ұмтылудың көңілі тоймайтындығы" арасында айырмашылық бар. Мысалы, экономикалық қиындықтар джихадистік терроризмнің түпкі себебі бола алмайды, себебі 9/11-ші мамырдың террористері айқын кедей емес еді, ал ең танымал джихадист Бен Ладен бай. Сол сияқты, ол авторитарлық режимдер де себеп емес дейді, себебі террористік әрекеттер көбінесе либералды демократияларда болады. Сондай-ақ, авторитарлық саясаттың да қатысы жоқ делінеді, себебі джихадистік терроризм либералды демократияларда, мысалы, Нью-Йорк, Мадрид немесе Лондон сияқты қалаларда да жиі орын алады. Пиллардың түсіндіруінше, ашық қоғамда террористік шабуыл жасау Таяу Шығыстағы полиция мемлекеттерінен гөрі оңай. 2008 жылғы наурыз/сәуір айындағы Foreign Affairs журналында Пиллар барлау қызметтерінің жүйелік сәтсіздіктері және ұйымдық реформалардың қажеттілігі туралы жақында жарық көрген екі кітапты сынады. 2012 жылғы қаңтар-ақпан айындағы Foreign Policy журналында Пиллар саясатты қалыптастырудағы алдын ала болжамдау қателіктеріне барлау қызметін емес, саяси басшылықты кінәлайды.