Кіріспе

Француз тарихшысы Шарль Франсуа Тустен (13 қазан 1700 – 1 шілде 1754) – француз тарихшысы және Сент-Маур бенедиктік конгрегациясының мүшесі. Ол мавриттік әріптесі Рене Проспер Тассенмен бірлесе жүргізген ғылыми еңбектерімен танымал.

Өмір

Шарль Франсуа Тустен 1700 жылы 13 қазанда Сейз епархиясындағы Репас қаласында белгілі бір отбасында дүниеге келді. 1718 жылы 20 шілдеде ол Джумиеж аббаттығында бенедиктин орденіне ант берді. Фэкамб аббаттығында философия және теология курсын бітіргеннен кейін, ол Руандағы Прейере де Бонневуэлге еврей және грек тілдерін үйрену үшін жіберілді. Осымен қатар, ол итальян, ағылшын, неміс және голланд тілдерін де оқыды, бұл тілдердегі авторларды түсіну үшін. Ол 1729 жылға дейін дін қызметкері болып тағайындалмады, тіпті жоғары жағынан бұйрық келген соң ғана. Ол әрқашан үлкен қорқынышпен және ұзақ дайындықтан кейін ғана қасиетті мисса оқыды. 1730 жылы ол Руандағы Сент-Оуэн аббаттығына кірді, содан кейін Париждегі Сент-Жермен-де-Пре аббаттығына және Нотр-Дам-де-Бланк-Манто шіркеуіне барды. Оның теологиялық көзқарастары янсенизмге жақын болды. Тустен 1754 жылы 1 шілдеде Сен-Дени аббаттығында сүтпен емделген кезде қайтыс болды. Ол ораза тұтып, аскетикалық тәжірибелермен денесін шаршатып алған.

Шәкіртақы

Ол ғалым ретінде зор құрметке ие болды. Ол өзінің мавриттік әріптесі Рене Проспер Тассенмен бірге византиялық грек монахы Теодор Студиттің еңбектерін басып шығару үшін жиырма жыл жұмыс істеді. Баспагер табылмай, ол жарияланбады. Екеуінің тағы бір бірлескен жобасы – «Жаңа дипломатиялық трактат» (6 том, 1750–1765 жж.), онда олар Жан Мабильонның «Дипломатика туралы» атақты еңбегінде көтерілген мәселелерді одан да толық және жан-жақты қарастырды. Тустен мен Тассеннің еңбектері дипломатия ғылымының қазіргі заманғы негізін қалады. Тустеннің қайтысынан кейін соңғы төрт томды Тассен жеке өзі редакциялады. Тустеннің жеке жазбаларының ішінде ерекше қызығушылық тудыратындары: «Қателікпен қуғынға ұшыраған шындық» (2 том, 1733), алғашқы сегіз ғасырдағы қуғын-сүргін туралы Әулиелердің жазбаларының жинағы; және «Шіркеудегі ғажайыптардың мәртебесі» (жазылмаған), онда ол Әулие Августиннің пікірін баяндайды. Тассен оның міндеттерін ынтамен, қарапайымдылықпен және шын ниетпен дінге адал орындағанын куәландырады.