Кіріспе
Мегаралық Тиран Теаген (Θεαγένης ὁ Μεγαρεύς) б.з.б. VII ғасырында ежелгі грек қаласы Мегараны билеген. Оның өмірі туралы мәліметтер – оның қайтысынан кейін бірнеше ғасыр өткен авторлар жазған әңгімелер, олардың дұрыстығы күмәнді. Өмірі туралы көп мәлімет болмаса да, ол ерте грек тирандарының (tyrannoi) бірі саналады.
Theagenes of Megara (Θεαγένης ὁ Μεγαρεύς) ruled the ancient Greek city of Megara in the seventh century BC. The only sources for his life are anecdotes recorded by authors several centuries after his death, whose reliability is uncertain. Although very little is known of his life, he is considered one of the archetypal early Greek tyrants (tyrannoi).
Өмір
Аристотель Мегаралық Теаген мегариялықтарды өзіне қауіпсіздік күзетін беруге көндірді, содан кейін ол қаланы басып алу үшін пайдаланды деп мәлімдейді. Аристотель басқа жерде Теагеннің өзен жағасында байлардың малын қырғынға ұшыратып билікке келгені айтылады. Бұл әңгімелердің қаншалықты сенімді екені белгісіз: қауіпсіздік күзеті – ежелгі тирандардың билікті басып алу туралы айтылатын әңгімелердегі стереотиптік бейне, ал мал қырғынының мәні даулы. Аристотель бұл оқиғаны бай аристократия мен кедей халық арасындағы әлеуметтік қақтығысқа араласып, билікке қол жеткізген тиранның мысалы ретінде көрсетеді. Жақындағы зерттеулер бұл түсіндірме уақытқа қатысты дұрыс болмауы мүмкін деген пікірді білдірді және мұндай әлеуметтік қақтығыс архаикалық Мегарада болған-жоқпын сұраққа қойды. Грег Андерсон бұл Теагеннің Мегара аристократиясы үстінен үстемдік құруға жасаған әрекеті деп санайды, ал Томас Фигейра бұл эпизод қасиетті малдың иелігі үшін болған діни қақтығысты көрсетеді деп ұсынады. Географ Паусаниас Мегарадағы бір бұлақты және оны сумен қамтамасыз еткен ұзын жер асты су құбырын Теагенге жатқызады. Ол: «Оның өлшемі, әшекейі және бағаналар саны көруге лайық еді», – деді. Археологтар бұл бұлақты қазып шығарды, бірақ сақталған құрылымы б.з.д. V ғасырының басына жатады. Осылайша, бұл Теагеннің жұмысы бола алмайды, бірақ сол жерде бұрынғы құрылым болған болуы мүмкін. Фукидидтің айтуынша, Теаген өзінің қызын Олимпиада ойындарының жеңімпазы, афиналық Цилонға әйелге берген. Дельфи оракулымен кеңескеннен кейін, Цилон б.з.д. 630 жылы Олимпиада ойындары кезінде Акропольді басып алып, Теаген берген күштермен Афинаны бақылауға алуға шешім қабылдады. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды; Цилон және оның ізбасарлары қоршауға алынып, өлтірілді. Теаген мен Мегара үшін қандай салдарлар болғаны белгісіз. Кейбір ғалымдар бұл әрекеттің сәтсіздігін Теагеннің биліктен құлауымен байланыстырады. Теаген Аристофанның «Тыныштық» пьесасында да еске алынады. Хор Тригейді семіз шошқаны құрбандыққа шалуға көндіріп жатқанда, олар оның Теагеннің «шошқа сияқтылығымен» байланыста болатынын айтады.