Кіріспе

Америкалық саяхатшы
осы атқа ие болғандар

Гарри Пуллиам Кейн (10 қаңтар 1906 - 3 наурыз 1979) – 1946 жылдан 1953 жылға дейін Вашингтондан АҚШ сенаторы болған, республикашыл. Кейн Сенат мүшесі ретінде және сенатор Джозеф Маккартидің досы және қолдаушысы ретінде консервативті және көбінесе даулы пікірлерімен есте қалады. Сенаттағы қызметінен бұрын ол Вашингтон штатының Такома қаласының 23-ші мэрі болды. Сенаттағы мерзімінен кейін ол Эйзенхауэр басқармасы кезінде қауіпсіздікке қатер төндірген деп айыпталған адамдардың азаматтық құқықтарын қорғаушы ретінде, сондай-ақ қоғамдық белсенді және орташа республикашыл ретінде 1979 жылы қайтыс болғанға дейін танылды. 1972 жылғы сұхбатында Кейн өзін "негізінен саяси прагматик ретінде, уақыт өте келе және әртүрлі себептермен консерватор, белсенді, либерал, орташа, таза, радикал және кейде халықшыл деп атауға болатын адам" деп сипаттады. Мансабының тұрақсыздығын мойындап, ол: "Мен кез келген жағдайға жауап беруге тырысқанда, барынша жақсы істедім" деді.

Ерте өмір және білім

Гарри Пуллиам Кейн және оның егіз інісі Теннесси штатының Нэшвилл қаласында дүниеге келді. Екі ата-анасы да Вирджиния, Алабама және Кентукки штаттарынан көшіп келген шотланд-ирланд тегінен еді. Ұлдарына оңтүстік мұралары мен отбасы тарихын қадірлеуге үйретті. 1911 жылы отбасы Такомаға көшті. Екі ата-анасы да шебер жазушылар болды. Оның анасы депрессиядан зардап шегіп, 1917 жылы өзіне-өзі қол жұмсады. Оның қайтысынан кейін көп ұзамай, Кейн Белл парезіне шалдықты, бұл оның сөйлеу қабілетін жойды. Бірақ ол уақыт өте келе сөйлеуін қалпына келтірді. Кейн Такомадағы мемлекеттік мектептерде оқыды, содан кейін 1920 жылы Портлендтегі Хилл әскери академиясына түсті, онда ол көрнекті спортшы болды және мектеп газетін басқарды. 1924 және 1925 жылдары ол қазір тоқтатылған Портленд Ньюс Телеграм газетінде тілші болып жұмыс істеді. Ол Севаннидегі Оңтүстік университетін бітірді, 1929 жылы дипломын алды. Оның зиялылық идеалы XVIII ғасырдың британ философы және мемлекет қайраткері Эдмунд Берк болды. Бітірген соң ол The New York Times газетінен жұмысқа шақыру алды.

Мансап

Нью-Йоркке көшуден бұрын, Кейн Такомадағы әкесіне барып, бірақ оның денсаулығының нашар екенін көріп, қалуға шешім қабылдады. Ол Калифорния банкінің Такома филиалында жұмыс істеді (қазіргі Union Bank, N. А.) және 1939 жылға дейін сонда қызмет етті. 1939 жылы Вашингтон штатының құрылғанына елу жыл толуына орай, Такома қаласы Алтын мерейтойды өткізуге таңдалғанда, Кейн фестиваль директоры болып тағайындалды. Іс-шараның сәтті өтуі Кейннің Такома қаласының мэр лауазымына партиялық емес сайлауда түсуіне себеп болды, бұл уақытша мэрдің қалған екі жылдық мерзімін аяқтау мақсатында болды. Консервативті демократ болған Кейн президент Франклин Рузвельтке екі рет дауыс бергенімен, 1936 жылдан кейін «Жаңа саясатқа» көңілі тоймады. Кейн алғашқы сайлауда үшінші орын алды. Жалпы сайлауға төрт күн қалғанда, көш бастап келе жатқан үміткер инсульттан қайтыс болды және Кейннің аты дауыс бюллетеніне енгізілді. Кейін қайтыс болған үміткердің қолдаушылары оны қолдады және ол 34 жасында мэр болып сайланды.

Такома қаласының әкімі

Кейіннің қала басшысы қызметі оның ынтасымен және басқаруға өте ашық көзқарасымен еректелді, соның ішінде сол кезде сирек кездесетін апта сайынғы радио бағдарламасы да болды. Оның алғашқы мерзімінде Такома маңындағы кеме жасаушылық және әскери базаларда Екінші дүниежүзілік соғысқа дайындық жұмыстары, сондай-ақ Такома жолақты көпірінің құлауы болды. Жапонияның Пёрл-Харборға жасаған шабуылынан кейін, Кейін Батыс жағалауындағы 110 000 жапонның тұтқындалуына үкіметтің қадамдарына публично қарсы шыққан екі сайланған шенеуніктің бірі болды. 1942 жылы Кейін Такома тарихындағы ең көп дауыспен қайтадан қала басшысы болып сайланды. Оның екінші мерзімінде ұзақ жылдар бойы жиналған жаман әдеттермен күресу, соғыс кезеңіндегі тұрғын үйлерді қаржыландыру, қала үшін ұзақ мерзімді жоспарлау жүйесін енгізу, ескірген қалалық комиссия үкіметін реформалау және оның әріптес қала комиссарларының осылардың барлығына қарсылығымен сипатталды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1943 жылғы мамыр айында ол АҚШ армиясына майор шындығында кіру үшін қызметтен уақытша босатылды. Әскери үкімет мектебінде оқығаннан кейін, Кейн Алжирдегі Одақтас әскери үкіметіне (AMGOT) тағайындалды. Сицилиядағы далалық жаттығудан кейін, Кейн Италияға шабуылға қатысып, 1943 жылдың 15 қыркүйегінде Италияның Салерно қаласындағы плацдармға, АҚШ-тың 82-ші әуе десанттық дивизиясының глайдер полкіне тіркелді. Кейн Италияның Неаполь қаласына жақын 29 қала мен ауылдың басқаруын жүзеге асырды, екі армияның арасында қалған ашаршылық көріп жүрген бейкүнә азаматтардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға тырысты. Кейін жаңадан құрылған Одақтас бақылау комиссиясының (ACC) және АҚШ-тың 5-ші армиясының Рим аймақтық қолбасшылығы штабында әртүрлі лауазымдарда қызмет етті. Ол Монте-Кассино мен Анцио шайқастарына қатысты, бұл Италия кампаниясының ең қанды шайқастары еді. 1944 жылғы наурыз айында Кейн Англияның Лондон қаласындағы SHAEF штаб-пәтеріне тағайындалды, онда ол G 5 Азаматтық істер бөлімінің психологиялық соғыс және қоғамдық қатынастар бөлімін басқарды. Подполковник шындығына дейін көтерілген ол Арчибальд МакЛиш және Эдвард Р. Мэрроу сияқты көптеген белгілі жазушылармен және журналистермен жұмыс істеді. 1944 жылғы сәуір айында Вашингтон штатындағы саяси жақтастары Кейнге 1944 жылғы сайлауда бос АҚШ Сенатының орындығына республикалық кандидат ретінде түсуге шақырды. Кейн белсенді науқан жүргізе алмаса да, ол республикалық алға сайлауды жеңіп алды және жалпы сайлауда танымал демократ өкілі Уоррен Г. Магнусонмен кездесті. Кейн лайықты науқан жүргізді, бірақ науқанның соңғы апталарында Магнусоннан 88 000 дауысқа қалып қойды. Сенатқа үміткер болып, Лондондағы қызметтік міндеттерін орындағанда, Нормандияға шабуыл және "Маркет-Гарден" операциясы болды, ал Кейн екеуін де жіберіп алды. Ол жауынгерлік бөлімде қызмет етуге ұмтылды. Қыркүйек айында ол генерал-майор Мэтью Риджвей басқаратын XVIII әуе десанттық корпусына азаматтық істер жөніндегі штаб бастығының орынбасары (G 5) болып тағайындалды. Желтоқсан айындағы Арденн шайқасында Риджвей корпусы олқылықты жабуда маңызды рөл атқарды, ал Кейн шайқастың ортасында болды. Екі армияның арасында қалған бейкүнә азаматтарды қорғауға және тамақтандыруға тырысқан Кейн майданнан полковник шындығына көтерілді. Кейн "Варсити" операциясын, Рур қалтасын жою және одақтастардың Солтүстік Германияға шабуылдарын жоспарлауға қатысты. Ол 1945 жылғы 7 мамырда соғыс аяқталмас бұрын 24 сағаттан кейін жеңіл жарақат алды. Бір күннен кейін Кейн Германияның Хагенов қаласына жақын жердегі концлагерь құрбандарының жерлеу рәсімінде сөз сөйледі. Генерал Риджвей өзінің естеліктерінде бұл сөзді "мен естіген ең тиімді сөздердің бірі" деп еске алды. Кейннің соңғы әскери тапсырмасы генерал Джордж С. Паттонның Баварияны әскери басып алу кезіндегі әскери үкімет рәсімдерін тексеру болды.

АҚШ Сенаты

Соғыстан кейін Кейн Такома қаласының мэрі лауазымын қайтадан атқара бастады, бірақ 1946 жылдың 15 маусымында Сенатқа қайта сайлану үшін отставкаға кетті. Ол 1946 жылдың 5 қарашасында сенатор болып сайланды, демократ Хью Б. Митчеллді 60 000-нан астам дауыспен жеңді. Митчелл жақында ғана тағайындалған, жайлы, қабілетті, бірақ айқын харизматикалық емес үгітші болды. Осы үгіт наурызында Кейн алғаш рет Митчелл және басқа штаттық демократтардың коммунистік ұйымдармен байланысы туралы айыптауларды көтерді. Кейн 1946 жылдың 26 желтоқсанынан 1953 жылдың 3 қаңтарына дейін Сенатта қызмет етті. Ол Роберт А. Тафт пен Артур Х. Ванденберг басқаратын Республикалық партияның орталық-батыстық консервативті тобымен байланысты болды. Оның мерзімі даулы болды және көбінесе қабынулы риторикамен және кейде оның сайлаушылардың мүдделеріне қайшы келетін мәселелердегі ұстанымдарымен ерекшеленді. Кейін 1949 жылғы сұхбатта Сенаттағы қызметіне қатысты көзқарасын талқылады: «Мен тек өзімнің ар-ұжданыма және инстинктіме құлақ естіп, сол кезде дұрыс деп ойлағандай істеуге шешім қабылдадым. Неге болмасқа? Мемлекеттік қызметтегі адам өзінің ойынша дұрыс істеуі керек. Мемлекеттік қызметте қалудың кепілі жоқ». Ол Тафт-Хартли заңына, 70 ұйымдық Әуе күштеріне қарсы, Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақыларын кеңейтуге және жалпы алғанда мемлекеттік билікке қарсы дауыс берді. Ол Конгресте жылжымайтын мүлік саласының ең күшті қолдаушысы деп есептелді және бірде «Time» журналына «Сенаттың ең қажетсіз» мүшелерінің тізіміне енгізгеніне қарсы ұзақ сөз сөйледі. Ол екі маңызды филибустерге қатысты: біріншісі – бұрынғы Вашингтон штатының губернаторы және сенатор Мон Ц. Уоллгреннің Ұлттық қауіпсіздік ресурстары кеңесінің директоры болып тағайындалуын тоқтатуға бағытталған 6 сағат 3/4 сәттік әрекет, екіншісі – федералдық жалдау бақылауын ұзартуға бағытталған 12 сағат 1/2 сәтсіз әрекет. Сенатта жүргенде ол сенатор Джозеф Маккарти және басқалардың коммунистік қауіпсіздікке қауіп төндіретін деп айыпталған мемлекеттік қызметкерлерді анықтау және жұмыстан босату жөніндегі күш-жігерін қолдады. Корея соғысы кезінде ол генерал Дуглас Макартурдың жұмыстан босатылуына қарсы болды және соғысты Қытай материгіне дейін кеңейтуді қолдады. Кейннің Сенаттағы мерзімі аяқталар кезде, ол Ұлттық Демократиялық партияның жеңіліске ұшырауына себеп болды, бұл республикашылдар үшін өте перспективалы жыл сияқты көрінді. Хью Митчелл губернаторлыққа үміткер болғандықтан, Кейннің қарсыласы Генри М. Джексон – халыққа танымал алты мерзімді Конгрессмен болады. Екеуі де Каиннің Сенаттағы рекордына негізделген қатал және ауыр науқанда күресті. Джексон республикалықтардың жалпы ұлттық үлкен жеңісіне қарамастан, Кейнді 130 000-нан астам дауыспен жеңді. Кейін бірде АҚШ Сенатында «реакционер» болғаны туралы пікірге жауап берді: «Мен реакционер ретінде қоғамдық мүддеге зиян келтіретін шараларға қарсы күшті қарсылық көрсеттім. Менің көптеген ұстанымдарымды тек аздаған адамдар ғана қолдады, бұл мені алаңдатпады. Егер мен ел үшін емес, өзім үшін ойлаған болсам, басқаша әрекет етер едім. Мен көбінесе ашуланып, өзім үшін шыдамсыздық танытар едім».

Төңкеріс әрекеттерін бақылау жөніндегі кеңес

Кейбір бұрынғы сенат әріптестерінің ұсынысымен президент Дуайт Д. Эйзенхауэр Кейнді 1953 жылдан 1956 жылға дейін қызмет еткен, бүлікшіл қызметтерді бақылау жөніндегі кеңеске мүше етіп тағайындады. Кейін өзінің жаңа міндеттерін атқарып, әдетте Бас прокурор Герберт Брауннеллдің кеңеске ұсынған ұсыныстарын қолдады. Бірақ көп ұзамай, үкіметтің ішкі қауіпсіздік бағдарламасы заңмен сәйкес болғанымен, көбінесе айыпталушылардың азаматтық бостандықтарын бұзғанын және кейде оларға заң бойынша тиісті процеске қатысу мүмкіндігін жоққа шығарғанын білді. Ол ұлттық азаматтық бостандықтар ұйымдарына арналған бірқатар сөздерінде бағдарламаның артық кеткенін айтып, наразылық білдірді. Сөйтіп, Ақ үй штабының басшысы Шерман Адамс пен Әділет министрлігінің өкілдері оны сенімсіз деп санады. Эйзенхауэр әкімшілігі партиясының оңшыл қанатының қысымымен, ішкі қауіпсіздік бағдарламасын үкіметтен қауіпті элементтерді жою құралы ретінде қарастырды, ал Кейін бұл бағдарлама айыпталушылардың құқықтарын жиі таптаптаптағанын көрді. 1955 жылдың 7 маусымында Ақ үйде Кейін мен Президент арасындағы шиеленісті кездесу болды. Кейін осы лауазымға қайта тағайындалмауға шешім қабылдап, 1955 жылдың 17 маусымында қызметтен кетті. 1956 жылдың 23 қазанында Ұлттық баспасөз клубында Кейін құрметіне банкет өткізілді, онда 350-ден астам азаматтық бостандықтарды қорғаушылар, еңбек лидерлері және саяси жақтастары қатысты, оның ішінде Кейін көмектескен көптеген адамдар болды. Кейінге мына жазуы бар тақташа табыс етілді: "Гарри П. Кейінге құрметпен / Адамдық қадір-қасиеттің чемпионы, ұлттық қауіпсіздік іздеуде конституциялық құқықтардың қорғаушысы / Елге деген адалдығын ақтаған және бостандыққа сенімін арттырғандардан / Арнау кешкі асы / Ұлттық баспасөз клубы, Вашингтон, Колумбия округі / 23 қазан 1956 жыл".

Кейінгі мансап

Ешқашан бай болмаған Кейн шектеулі мүмкіндіктермен және тіпті ақшасыз Такомаға оралды. Екі үлкен партия да оны болжау қиын адам деп тапты. Жағдайды нашарлату үшін, оның некесі де бұзылып бара жатты. Ол Йель университетінде қысқаша дәріс оқыды және жұмыс іздеді. Ол оны Флорида штатының Майами қаласында тапты, онда ескі достары оны үлкен Майамидегі жинақ-несие қауымдастығының қоғамдық және кейіннен қоғамдық байланыстар басқармасына жұмысқа алды. 1957 жылдың мамыр айында ол Артур Миллердің Конгреске қарсы келгені үшін сотталуында куәлік беруге шақырылды. Ол Миллердің «коммунизм жөніндегі сарапшы куәсі» болды және Миллер өзінің пьесаларын «Коммунистік партияның тәртібімен» жазғанына «сенбейтінін» айтты. Оның куәлігі ерекше болды, себебі әдетте үкімет ғана айыпталушының коммунист екенін көрсету үшін «сарапшы куәлігін» ұсынатын. 1964 жылдың қаңтарында ол Джон Голдмарк атынан сотқа шақырылды, ол Вашингтон штатының заң шығарушысы болды және ACLU-ға мүше болғаны үшін, бұл коммунистік ұйымның мүшесі болумен тең деп айыпталып, ішінара жеңіліске ұшырады. Кейн ACLU ешқашан Бас прокурордың мұндай ұйымдардың тізіміне енбегенін куәлік етті және Голдмарк айыпталушылардан айтарлықтай сомада өтемақы алды. Кейін Майами теледидарында танымал болды, банк демеушілік еткен апталық қоғамдық істер бағдарламасында ұлттық саяси тұлғаларды шақырып, сұхбат алатын. Ол сонымен қатар көптеген қоғамдық және азаматтық шараларға белсенді қатысты. Кейндер 1958 жылы ажырасты. Сол жылы ол 1930 жылдардың ортасынан бері таныс болған Лавон Кнайслиге үйленді. Ол республикалық саясатта белсенді болып, Дейд округінде және штат бойынша партияның бейнесін жаңарту және кеңейту үшін жұмыс істеді. 1962 жылы ол Клод Пепперге қарсы республикалық жаңадан келген Роберт А. Петерсонның сайлау кампаниясын басқарды. Петерсон жеңіліске ұшырады, бірақ Кейн Флоридада өзін тиімді саяси күш ретінде орнықтырды. Ол 1964 және 1968 жылдары АҚШ Сенатына үміткер болуды ойлады, бірақ әлеуметтік мәселелердегі оның орташа көзқарастары штаттық партиямен келіспеді. Ол 1964 жылы Джонсон-Хамфриге Флоридада қолдау көрсетті, бірақ 1968 жылы Вьетнам соғысына қарсы болғандықтан Нельсон Рокфеллерді, содан кейін Ричард Никсонды қолдады. 1972 жылы ол бұрынғы қарсыласы Генри Джексонды Демократиялық партияның президенттік номинациясына қолдады және Флоридада онымен бірге науқан жүргізді. 1972 жылы Кейн Майами-Дейд округі комиссиясына тағайындалды. Ол елдегі алғашқы ішкі аумақтарда темекі шегуге тыйым салу және жұмыс, тұрғын үй және қоғамдық орындарда тең құқықтарды қамтамасыз ететін басқа да шараларды жақтады. Денсаулығы нашарлағандықтан, ол 1976 жылы қайта сайлануға үміткер болғанда жеңіліске ұшырады.

Жеке өмір

1934 жылы Вашингтон штатының Сиэтл қаласында Марджори Дилспен үйленді. Олардың екі баласы болды: Гарри кіші (Буззи) және Кенди. 1935–1936 жылдары жұбайлар Англия мен Германияға ұзақ сапар жасады, онда олар театр өнеріне толыққанды еніп, британдық банк жүйесін зерттеді және Лондонның Хайд-паркіндегі шешен сөйлеушілерді тыңдады. Германияда болғанда Кейин Адольф Гитлер және басқа да жоғары лауазымды нацистік көшбасшылардың сөздерін тыңдаған бірнеше жаппай митингке қатысты және Германия әлемге қауіпті угроза екеніне көз жеткізіп елге оралды. Ол көргендері туралы жергілікті және облыстық ұйымдарға 150-ден астам дәріс оқыды.

Өлім

1979 жылдың 3 наурызында Флорида штатының Майами Лейкс қаласындағы үйінде өкпе эмфиземасының асқынуларынан қайтыс болды. Оның денесі кремацияланып, күлі Мэриленд штатының Бетесда қаласындағы сүйікті гольф алаңына шашылды.