Кіріспе

14-ші жаяу әскер полкі ("Алтын айдаһарлар"). Омар Брэдли, кейіннен Екінші дүниежүзілік соғыста өзгеше көзге түсіп, АҚШ армиясының Бас штаб бастығы болған, әскери мансабының бастапқы жылдары осы полкте қызмет еткен.

Соғыс аралығы, 1919-1941 жылдар

14-ші жаяу әскер полкі 1919 жылы Мичиган штатындағы Камп-Кастерде дислокацияланды. 1920 жылдың 22 қазанында Панама каналы аймағындағы Форт-Дэвисқа ауыстырылып, 1921 жылдың 3 шілдесінде Панама каналы дивизиясына бекітілді. 1932 жылы Панама каналы дивизиясы таратылғанда, полк 1932 жылдың 15 сәуірінде Атлантика секторы штабына қосылды. 1940 жылдың 10 сәуірінде полк Панама каналы дивизиясының ізбасары – Панама мобильді күштеріне бекітілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс, 1941-45

1943 жылы «Алтын айдаһарлар» Колорадо штатының Карсон лагеріне жіберілді. Полк 1943 жылғы 18 маусымда Калифорния штатының Сан-Франциско қаласына келді және 1943 жылғы 10 шілдеде 71-ші жеңіл дивизияға бекітілді. 14-ші полк, 71-ші дивизияның қалған бөлігімен бірге Карсон лагерінде, содан кейін Калифорниядағы Робертс лагерінде және Джорджиядағы Форт-Беннингте жауынгерлік дайындықтан өтті. Форт-Беннингте 71-ші дивизия қайта ұйымдастырылып, 71-ші жаяу әскер дивизиясы деп атау өгертілді. 1945 жылғы 25 қаңтарда «Алтын айдаһарлар» 71-ші дивизияның қалған бөлігімен Нью-Йорктен теңізге шығып, 1945 жылғы 7 ақпанда Ле-Хаврге жетті. Содан кейін 14-ші полк Франция арқылы шамамен 563 километр (350 миль) сапарлады. Ратцвильерде 71-ші дивизия 100-ші дивизияны ауыстырды. 1945 жылғы 21 наурызда 14-ші полк 71-ші дивизияның Зигфрид сызығын бұзуына және Пирмасенс қаласын басып алуға қатысты. 1945 жылғы 30 наурызда 71-ші дивизия Рейн өзенін кесіп өтіп, Франкфурт маңында резервке кірді. Содан кейін 14-ші жаяу әскері, өзінің бауырлас 5-ші жаяу әскері полкімен бірге, 1945 жылғы 2 сәуірде Германияның Ханау қаласының солтүстігінде қалған неміс күштерін талқандауға қатысты. 1945 жылғы 13 сәуірде «Алтын айдаһарлар» Берлин-Мюнхен тас жолын бөліп өтті. 1945 жылғы 14-16 сәуірде 14-ші полк 71-ші дивизия Германияның Байройт қаласын басып алғандағы ең ауыр шайқасына қатысты. Неміс бекіністерін айналып өтіп, 71-ші дивизия 14-ші жаяу әскерімен бірге оңтүстікке қарай жылдамдады, Дунай өзенін кесіп өтіп, 1945 жылғы 27 сәуірде Регенсбург қаласын басып алуға қатысты. Одан кейін 14-ші полк атыс астында Изар өзенін күшпен кесіп өтіп, 1945 жылғы 2 мамырда Австрияға енді. 71-ші дивизия 1945 жылғы 8 мамырда Австрияның Линц қаласының шығысында кеңес әскерлерімен байланысты және 1945 жылғы 9 мамырда жауынгерлік әрекеттер тоқтатылды.

Корея соғысы, 1950-53 жж.

1950 жылы маусымда Солтүстік Кореяның Оңтүстік Кореяға басып кіруіне жауап ретінде АҚШ армиясы коммунистердің шабуылын тоқтату үшін жеткілікті бірліктерінің жоқтығын анықтады. Континентальдық АҚШ (CONUS) бірліктері жеке құрамдары мен жабдықтарынан айырылып, Кореяға жоғары басымдықпен жіберілді. 1950 жылдың 21 шілдесінде 14-ші жаяу әскердің 3-ші батальоны Қиыр Шығыс командованиесіне, содан кейін 1-ші кавалерия дивизиясына қайта тағайындалды, онда ол 5-ші кавалерия полкінің 3-ші батальоны болып қайта аталды. Соңғы сәтте жиналған басқа бірліктерден айырмашылығы, 14-ші жаяу әскердің 3-ші батальоны толық күшпен болды және тау соғысына қатаң дайындықтан өткендіктен, Корея тауларында шайқасуға толықтай дайын болды. 1951 жылдың 23 шілдесінде 14-ші жаяу әскердің 1-ші батальоны Форт-Беннингке ауыстырылды, онда ол 3-ші жаяу әскер дивизиясының полктерінің біріндегі батальон болып қайта тағайындалды. 3-ші дивизия бастапқыда Жапонияға, содан кейін Кореяға жіберілді. Карсон лагеріндегі 14-ші жаяу әскердің қалған жеке құрамы мен жабдықтары басқа CONUS бірліктеріне қайта тағайындалды. 1951 жылдың 1 тамызында 14-ші жаяу әскер, жеке құрамы мен жабдықтары жеткіліксіз болғандықтан, Кореяда соғысқан 25-ші жаяу әскер дивизиясына қосылды. 14-ші жаяу әскерді жабдықтау және дайындау үшін сол кезде Жапонияда жаяу әскерді оқытқан 24-ші дивизияның 34-ші жаяу әскер полкінің күштері пайдаланылды. 14-ші жаяу әскер Кореяға көшіп, 24-ші жаяу әскер полкін ауыстырды, ол 24-ші дивизия командирі генерал Уильям Б. Киннің «жаяу әскер полкінен күтілетін міндеттерді орындай алмайтын және сенімсіз» деп таратылуын сұрағандықтан таратылды. Келесі екі жыл бойы полк 38-ші параллель бойында «Панчбоул» және «Поркчоп Хилл» сияқты жерлерді қорғап, дерлік үздіксіз шайқасқа қатысты. 25-ші жаяу әскер дивизиясы 1953 жылдың 5 мамырында Сеулге жақын жерлерді қорғау жауапкершілігін өз мойнына алды. 23 күннен кейін, Панмунжомдағы келіссөздер тоқтап қалғанда, ПВА-ның күшті шабуылы Невада кешеніне бағытталды. Дивизия өз орнын ұстады; шабуылдың күшіне түрік бригадасы мен 14-ші жаяу әскері қарсы тұрды. 14-ші жаяу әскердің Кореядағы қызметі полкке бес науқандық лентасын және Мунсан Нидегі батылдығы үшін Корея Республикасы Президентінің мақтау қағазын сыйлады. Кореядағы ерліктері үшін үш сарбаз Құрмет медалімен марапатталды: сержант Донн Ф. Портер, қатардағы Эрнест Э. Уэст және қатардағы Брайант Х. Уомак.

Вьетнам, 1965-1972 жылдар

1-ші батальон, 14-ші жаяу әскер: 1965 жылдың соңында 25-ші дивизия Оңтүстік Вьетнамға жіберілді. Алғашқы бригада – 1-ші батальон, 14-ші жаяу әскер, 1-ші батальон, 35-ші жаяу әскер, 2-ші батальон, 35-ші жаяу әскер және 2-ші батальон, 9-шы артиллериядан құралған 3-ші бригада. 3-ші бригаданы Оңтүстік Вьетнамның Орталық жоталарына жеткізудің шұғыл қажеттігі Армия мен Әуе күштерінің «Көк шам» операциясын жүргізуіне алып келді, бұл операция Гавайиден Плейкуға дейін 3-ші бригаданың барлық құрамын ауамен тасымалдауды қамтамасыз етті. Ауамен тасымалдау 1965 жылдың 28 желтоқсанында басталды және 1966 жылдың 17 қаңтарында сәтті аяқталды. ЛТК Гилберт Проктердің басшылығымен 1/14-ші 1966 жылдың көп бөлігін Камбоджа шекарасында өткізді, бұл 3-ші бригаданың Вьетнам Халық армиясының (PAVN) Оңтүстік Вьетнамды екіге бөлуіне жол бермеу миссиясының бір бөлігі болды. 1966 жылдың қарашасында 1-ші батальонның бөлімдері екі ПАВН батальонымен шайқасты, жауға ауыр шығын келтірді. Осы шайқастарда ерлік көрсеткен көптеген «Алтын айдаһарлардың» арасында 1-ші батальонның екі мүшесі – 1-ші лейтенант Джозеф Грант және сержант Тед Белчер қаза болғандары үшін Мерек медалімен марапатталды. 1-ші батальон 1967 жылдың 1 тамызында 25-ші және 4-ші жаяу әскер дивизиялары арасындағы 3-ші бригадаларды алмастыру аясында 4-ші жаяу әскер дивизиясына қайта тағайындалды. 1-ші батальон Вьетнамдағы 12 науқанға қатысып, Чу Лайдағы батылдығы үшін Әскери-теңіз күштерінің Президенттік бірлігімен марапатталды. А компаниясы Куан Нгай провинциясындағы әрекеттері үшін «Батырлық бірлігі» сыйлығын алды. Сонымен қатар, 1-ші батальон Вьетнамның Батырлық кресімен Пальмамен төрт рет және Вьетнамның Азаматтық әрекет медалімен, Бірінші дәрежелі марапатталды. 1970 жылдың 8 желтоқсанында 1-ші батальон Вьетнамның Ан-Кхе қаласында батальонның туын Скофилд казармасына қайтарған батальонның туын ұстаған тобын қоспағанда, толығымен таратылды. 1970 жылдың 15 желтоқсанында 1-ші батальон 25-ші дивизияға қайта тағайындалды және 3-ші батальон, 14-ші жаяу әскері жеке құрамы мен жабдығымен 1-ші батальонға қайта тағайындалып, таратылды. 2-ші батальон, 14-ші жаяу әскер: 25-ші дивизияның 1-ші бригадасы, оған 2-ші батальон, 14-ші жаяу әскер тағайындалған, Оңтүстік Вьетнамға жіберілетін үш маневрлік бригаданың соңғысы болуы жоспарланған. Бригада үш жаяу әскер батальонының екеуінен кем болды. 25-ші дивизия 1963 жылы шайқас топтарынан батальондарға қайта ұйымдастырылғанда, рұқсат етілген тоғыз жаяу әскер батальонының екеуі шығындарды үнемдеу мақсатымен іске қосылмады. Бастапқы жоспар 1-ші бригада үшін екі жаңа батальонды іске қосып, жаттықтыру болған, бірақ мерзім тым қысқа болды. Жағдайды ушықтырған нәрсе – 1965 жылдың желтоқсанында кеткен 3-ші бригаданың және 1966 жылдың қаңтарында Шофилдтен кеткен 2-ші бригаданың жаяу әскер батальондарын толықтыру үшін 2-ші батальонды көптеп жұмылдыру қажеттігі болды. 1-ші бригаданы толықтыру үшін Аляскаға тағайындалған екі батальон – 4-ші батальон, 9-шы жаяу әскер және 4-ші батальон, 23-ші жаяу әскері 1966 жылдың 14 қаңтарында 1-ші бригадаға қайта тағайындалды. 1966 жылдың ақпан айында 2-ші батальонға көптеген жаңа сарбаздар келіп түсті, олардың көпшілігі тікелей жоғары деңгейдегі жеке дайындықтан келді. Бұл батальонды іске қосуға дайындық үшін үдетілген оқу бағдарламасына әкелді. Бірліктің ынтымақтастығын арттыру және корпустық рухты қалыптастыру үшін 2-ші батальон бейресми «Шаяқтар» деген лақап ат алды. «Шаяқтар» әскері «Шаяқтар» әскері деп аталатын ән де жазылып, батальон құрамында қолданылды. Сәуірдің басында 1-ші бригада Оңтүстік Вьетнамға аттануға дайындық туралы хабар алды. 1966 жылдың 16 сәуірінде кеме бүкіл 1-ші бригаданы алып, Перл-Харбордан шықты. Кеме 28 сәуірде Вунг Тауға жетті. 2-ші батальон 30 сәуірде кемеден шығып, жүк көлігімен және ұшақпен Кю-Чиге көшірілді. Вьетнамдағы төрт жылдан астам шайқаста 2-ші батальон Вьетнам соғысының 12 науқанына қатысуға ие болды. Батальон екі рет Вьетнамның Батырлық кресімен Пальма және бір рет Вьетнамның Азаматтық әрекет медалімен, Бірінші дәрежелі марапатталды. 1970 жылдың 8 желтоқсанында 2-ші батальон Оңтүстік Вьетнамнан шығып, Скофилд казармасына оралды. Батальон 1972 жылдың 5 маусымында таратылды. 3-ші батальон, 14-ші жаяу әскер: Тынық мұхит аймағындағы стратегиялық резервті Вьетнам соғысынан басқа да жағдайларға қамтамасыз ету үшін, армия 1969 жылдың 6 желтоқсанында Скофилд казармасында 25-ші жаяу әскер дивизиясының 4-ші бригадасын іске қосты. 3-ші батальон, 14-ші жаяу әскер 4-ші бригаданың үш жаяу әскер батальонының бірі ретінде іске қосылды. 3-ші батальон (C компаниясынан шыққан) бастапқыда 1 маусым 1959 жылы CARS бойынша 3-ші шайқас тобы, 14-ші жаяу әскер ретінде іске қосылып, Канзас-Сити, Миссури штатындағы АҚШ Армия резервінің 102-ші жаяу әскер дивизиясына тағайындалды. 3-ші шайқас тобы 1963 жылдың 1 сәуірінде қайта ұйымдастырылып, 3-ші батальон, 14-ші жаяу әскері деп атау берілді. 1965 жылдың 31 желтоқсанында 3-ші батальон таратылды. Ол 1969 жылдың 6 желтоқсанында қайтадан Армияға қарастырылып, Гавайидегі Скофилд казармасында 25-ші дивизияның 4-ші бригадасының құрамы ретінде іске қосылды. 25-ші дивизия Оңтүстік Вьетнамнан Скофилд казармасына оралып, Тынық мұхит аймағы үшін стратегиялық резерв болып қалыптасқанда, 4-ші бригадамен бірге 3-ші батальон 14-ші жаяу әскері 1970 жылдың 15 желтоқсанында таратылды. 3-ші батальонның жеке құрамы мен жабдығы 1-ші батальон, 14-ші жаяу әскерін қайта жарақтандыру және жабдықтау үшін пайдаланылды. Е компаниясы 1971 жылдың 30 маусымынан 1972 жылдың 20 қарашасына дейін АҚШ Түлектеу командасына қарасты жеке ұрыс күзет компаниясы ретінде Оңтүстік Вьетнамда қызмет етті, оның міндеті Лонг Бинь қолдау нысанын күзету болды. Е компаниясы Вьетнам соғысының соңғы төрт науқанына қатысқандығы үшін марапатталды. 1986 жылы ол 25-ші дивизияға 5-ші батальон штабы ретінде тағайындалды. (Төменде қараңыз.)

Вьетнамнан кейінгі / суық соғыс

Вьетнам соғысынан кейінгі әскерді жалпы қысқарту аясында 25-ші жаяу әскер дивизиясының 1-ші бригадасы ғана белсенді қалды. 14-ші жаяу әскердің 1-ші батальоны 1-ші бригадаға бекітілді, ал 14-ші жаяу әскердің 2-ші батальоны деактивацияланды, бірақ Гавайи штатындағы Шкофилд казармасындағы «Тропикалық найзағай» құрамында қалды. 14-ші жаяу әскердің 2-ші батальоны 1986 жылдың 17 қаңтарында 25-ші жаяу әскер дивизиясымен байланысын үзіп, 10-шы тау дивизиясына бекітілді және 1985 жылдың 19 желтоқсанында Джорджия штатындағы Форт-Беннингте 10-шы тау дивизиясының алғашқы жеңіл жаяу әскерлік когорталық батальоны ретінде қайта құрылды. 1988 жылдың 25 желтоқсанында 14-ші жаяу әскер полкінің 2-ші батальоны Нью-Йорк штатындағы Форт-Драмға көшірілді. 14-ші жаяу әскердің 3-ші батальоны 1986 жылдың 2 наурызында 25-ші жаяу әскер дивизиясымен байланысын үзіп, 10-шы тау дивизиясына бекітілді және Джорджия штатындағы Форт-Беннингте қайта құрылды. Кейіннен 1996 жылдың 15 сәуірінде Нью-Йорктегі Форт-Драмда деактивацияланды және 10-шы тау дивизиясымен байланысы үзілді.

Сомали, 1993 жыл

1993 жылдың 3 қазанында 214-ші жаяу әскері, қарсыластың бекінісіне күндізгі шабуыл жасаған Арнайы операциялар тобы Ренджердің мүшелерін құтқаруға көмектескен жедел әрекет тобының құрамында болды. 214-ші жаяу әскері үш сағат бойы Могадишу футбол стадионының қақпаларынан Ренджерлердің қоршау шебіне дейін үздіксіз шайқасты. Олар Ренджерлермен табысып, содан кейін атыс астында кері шегінді. 12 сағаттық қиын жағдай кезінде 2-ші батальоннан жиырма тоғыз сарбаз жараланды, екеуі қаза тапты (PFC Джеймс Х. Мартин, кіші және SGT Корнелл Л. Хьюстон, үлкен). 214-ші жаяу әскері, Ренджерлік күштермен бірге, стадионға оралғанға дейін Могадишу милясын бастан өткерді.

Гаити, 1994 жыл

"Демократияны қорғау" операциясы (19 қыркүйек 1994 ж. – 31 наурыз 1995 ж.) – 1991 жылы Гаитиде болған төңкеріс салдарынан сайланған президент Жан Бертран Аристидті құлатқан әскери режимді жоюға бағытталған әрекет. Операцияға БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1994 жылғы 31 шілдедегі 940-шы қарарымен жасыл жарық берілді. Ел бойынша тәртіп орнату және гуманитарлық көмек көрсету үшін топтар жөнелтілді. 10-шы тау дивизиясының бөлімдерінен құралған әскери күштер Порт-о-Пренс (3 14) қаласын басып алды, ал 3-ші батальон (әуе десанты) 73-ші бронетанкті полкі (82-ші әуе десанты дивизиясы) және АҚШ армиясының материалдық-техникалық жабдықтау басқармасының бөлімдері бірлескен логистикалық қолдау командасы (JLSC) арқылы логистикалық қолдау көрсетті. JLSC барлық көпұлтты күштер мен АҚШ-тың жөнелтілген логистикалық бөлімшелерін бақылау және тікелей басқаруды қамтамасыз етті.

Босния, 1997 жыл

1997 жылдың 19 наурызында 2-ші 14-ші жаяу әскер полкінің екі ротасы Боснияға орналастырылды. Браво ротасының міндеті Сава өзені үстіндегі маңызды көпірді қорғау болса, Чарли ротасы театрлық резерв ретінде күшін сақтауға тиіс еді.

Косово, 2001 жыл

2001 жылдың қараша айында 2-ші 14-ші жаяу әскері "Бірлескен қорғаушы" операциясының аясында "Фалькон" топтамасының құрамында Косовоға орналастырылды.

Босния, 2002 жыл

2002 жылдың 28 наурызында 114-ші жаяу әскер полкінің екі ротасы Боснияға орналастырылды.

Ирак, 2003-2011 жылдар

2003 жылдың наурыз айында 14-ші жаяу әскер полкінің 2-ші батальоны Иракқа басып кіруге дайындық үшін Форт Драмнан дислокацияланды. "Викинг" жедел тобының құрамында батальон, "Ирак азаттығы" операциясын қолдау мақсатында 10-шы арнайы күштер тобына қосылды. Батальон Румынияның Константа қаласында 10-шы арнайы күштермен кездесіп, кейін Ербил, Мосул және Киркукке орналастырылды. Бұл жедел топ күрд көтерісшілерімен бірлесіп, 6 ирактық дивизиясын жеңді. Батальон алты айдан соң Нью-Йорк штатындағы Форт Драмға қайта дислокацияланды. 2004 жылдың ортасында 2-ші бригаданың (ішінде 14-ші жаяу әскер полкінің 2-ші батальоны бар) әскерлері екінші рет Иракқа дислокацияланды. Иракта бригада Бағдадтың солтүстік-батысында 1-ші кавалерия дивизиясына қосылып, жауынгерлік операциялар жүргізді және қаланың басқа бригадаларын қолдау үшін күштер жіберді, оның ішінде Садр қаласында көтерілісшілермен күресіп жатқан бригаданы да. Бағдадтың солтүстік-батысында "Коммандос" бірнеше маңызды жолдар мен аудандарды бақылауға алды. Бұдан өзге, бригада 2005 жылдың қаңтарында Иракта өткен сайлау кезінде жаңадан құрылған Ирак қауіпсіздік күштеріне сайлау учаскелерін қамтамасыз етуге көмектесті. Бұл елде 1950 жылдан бері өткен алғашқы еркін сайлау болды. Бригада (ішінде 14-ші жаяу әскер полкінің 2-ші батальоны бар) 2006 жылдың соңында үшінші рет Иракқа оралды, бұл жолы Бағдадтың оңтүстік-батысындағы "Өлім үшбұрышы" деп аталатын аймаққа. Онда бригада аймақтың каналдарында, Евфрат өзенінің жағасында, Махмудия, Юсафия және Лутафия қалаларында ирактық қауіпсіздік күштерімен бірге көтерілісшілермен және халықаралық террористермен шайқасты. Осы дислокация кезінде штаб-сержант Трэвис Аткинс террористпен жекпе-жекте күресіп, "Құрмет медалімен" марапатталды. Жаумен жекпе-жекке түскеннен кейін, штаб-сержант Аткинс террористтің жарылғыш белдігін жаруға тырысып жатқанын түсінді. Штаб-сержант Аткинс дереу көтерілісшіні жерге құлатып, өзінің денесімен жауып, төмендегі әскерлерді жарылыстан қорғады.