Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс
Chemical compound
Бигуанид (/b//aɪ/'/g//w//ɒ//n//aɪ//d/) – HN(C(NH)NH2)2 формуласына ие органикалық қосылыс. Бұл түссіз, суға ерігіш қатты зат, ерітіндісі күшті негіздік қасиет көрсетеді. Бұл ерітінділер баяу аммиак пен мочевинаға ыдырайды.
Biguanide (/b//aɪ/'/g//w//ɒ//n//aɪ//d/) is the organic compound with the formula HN(C(NH)NH2)2. It is a colorless solid that dissolves in water to give highly basic solution. These solutions slowly hydrolyse to ammonia and urea.
Синтез
Бигуанид дициандиамид пен аммиактың реакциясы арқылы, Пиннер типіндегі процесс бойынша алынуы мүмкін. Бигуанидті алғаш рет 1879 жылы Бернхард Ратке синтездеген.
Biguanide can be obtained from the reaction of dicyandiamide with ammonia, via a Pinner type process. Biguanide was first synthesized by Bernhard Rathke in 1879.
Бигуанидин дәрілері
Бигуанидтің түрлі туындылары фармацевтикалық препараттар ретінде қолданылады.
A variety of derivatives of biguanide are used as pharmaceutical drugs.
Тарих
Галега officinalis (француз қызғалдағы) ғасырлар бойы диабетті емдеу үшін қолданылып келген. 1920 жылдары галега тұнбаларынан гуанидин қосылыстары табылды. Жануарларға жасалған зерттеулер осы қосылыстардың қандағы қант деңгейін төмендетуін көрсетті. Диабетті емдеуде синтеталин А және синтеталин В сияқты аз улы туындылары қолданылды, бірақ инсулиннің ашылуынан кейін олардың қолданылуы азайды. Бигуанидтер 1950 жылдардың соңында 2-типті диабетті емдеуге қайта енгізілді. Бастапқыда фенформин кеңінен қолданылды, бірақ оның кейде өлімге әкелетін сүт қышқылы ацидозын тудыру мүмкіндігі оны көптеген фармакопеялардан алып тастауға себеп болды (АҚШ-та 1978 жылы). Метформиннің қауіпсіздік көрсеткіштері жақсырақ және ол бүкіл әлемде фармакотерапияда қолданылатын негізгі бигуанид препараты болып табылады.
Galega officinalis (French lilac) was used in diabetes treatment for centuries. In the 1920s, guanidine compounds were discovered in Galega extracts. Animal studies showed that these compounds lowered blood glucose levels. Some less toxic derivatives, synthalin A and synthalin B, were used for diabetes treatment, but after the discovery of insulin, their use declined. Biguanides were reintroduced into Type 2 diabetes treatment in the late 1950s. Initially phenformin was widely used, but its potential for sometimes fatal lactic acidosis resulted in its withdrawal from most pharmacopeias (in the U. S. in 1978). Metformin has a much better safety profile, and it is the principal biguanide drug used in pharmacotherapy worldwide.
Әрекет ету механизмі
Бигуанидтердің әсер ету механизмі толыққанды түсініксіз, ал метформинге қатысты көптеген болжамдар бар. Сульфонилмочевиналар мен меглитинидтер сияқты басқа гипогликемиялық препараттардың әсерінен айырмашылығы, бигуанидтер инсулиннің өндірілуіне әсер етпейді. Сондықтан, олар 2-типті диабетке шалдыққандарға, ал 1-типті диабетке шалдыққандарға инсулинмен бірге қолданғанда тиімді. Көбінесе 2-типті диабетке қолданылатын метформин организмде инсулинге сезімталдықты арттырады, нәтижесінде плазмадағы глюкоза концентрациясы төмендейді, глюкоза сіңірілуі күшейеді және глюконеогенез азаяды. Дегенмен, гиперінсулинемия кезінде бигуанидтер плазмадағы оразадағы инсулин деңгейін төмендетуі мүмкін. Олардың терапиялық қолданылуы бауырдағы глюконеогенезді азайтуға бейімділігімен байланысты, соның салдарынан қандағы глюкоза деңгейі төмендейді. Бигуанидтер сонымен қатар дене жасушаларын қан ағынындағы глюкозаны сіңіруге көбірек бейімдейді, бұл да плазмадағы глюкоза деңгейін төмендетеді. Бигуанидтер мыспен, әсіресе митохондрияда өзара әрекеттеседі, онда олар мысты 2+ тотығу күйінде (Cu(II)) хелаттау арқылы жасушалық метаболизмге бөгет жасайды.
The mechanism of action of biguanides is not fully understood, and many mechanisms have been proposed for metformin. Biguanides do not affect the output of insulin, unlike other hypoglycemic agents such as sulfonylureas and meglitinides. Therefore, they are effective in Type 2 diabetics; and in Type 1 diabetes when used in conjunction with insulin therapy. Mainly used in Type II diabetes, metformin is considered to increase insulin sensitivity in vivo, resulting in reduced plasma glucose concentrations, increased glucose uptake, and decreased gluconeogenesis. However, in hyperinsulinemia, biguanides can lower fasting levels of insulin in plasma. Their therapeutic uses derive from their tendency to reduce gluconeogenesis in the liver, and, as a result, reduce the level of glucose in the blood. Biguanides also tend to make the cells of the body more willing to absorb glucose already present in the bloodstream, and there again reducing the level of glucose in the plasma. Biguanides have been shown to interact with copper, specifically in mitochondria, where they interfere with cell metabolism by chelating Copper in its 2+ oxidation state (Cu(II)).
Жағымсыз әсерлері мен уыттылығы
Ең көп кездесетін жағынқы әсерлер – диарея және диспепсия, науқастардың 30%-ға дейінде кездесуі мүмкін. Ең маңызды және қауіпті жағынқы әсер – сүт қышқылы ацидозы, сондықтан метформин созылмалы бүйрек ауруының асқынған жағдайында қолдануға болмайды. Метформин қабылдауды бастамас бұрын бүйрек функциясы бағалануы керек. Фенформин мен буформин метформинге қарағанда ацидозға бейімдеуші, сондықтан олар іс жүзінде метформинмен алмастырылды. Дегенмен, метформин басқа препараттармен (комбинациялық терапия) бірге қолданылғанда гипогликемия және басқа да жағынқы әсерлер пайда болуы мүмкін.
The most common side effect is diarrhea and dyspepsia, occurring in up to 30% of patients. The most important and serious side effect is lactic acidosis, therefore metformin is contraindicated in advanced chronic kidney disease. Kidney function should be assessed before starting metformin. Phenformin and buformin are more prone to cause acidosis than metformin; therefore they have been practically replaced by it. However, when metformin is combined with other drugs (combination therapy), hypoglycemia and other side effects are possible.
Дезинфекциялау құралдары
Хлоргексидин, полиаминопропил бигуаниді (PAPB), полигексанид және алексидин дезинфекциялық заттары бигуанид функционалдық топтарын қамтиды.
The disinfectants chlorhexidine, polyaminopropyl biguanide (PAPB), polihexanide, and alexidine feature biguanide functional groups.