Кіріспе
Бернард Корнвеллдің 1983 жылғы тарихи романы, телевизиялық бейімдемесі.
the television adaptation
"Шарптың қылышы" – Бернард Корнвеллдің Ричард Шарп сериясындағы тарихи роман. Бұл серияның төртінші кітабы, алғаш рет 1983 жылы жарық көрген, бірақ оқиғалар бойынша он төртіншісі. 1812 жылдың жазында, соның ішінде 1812 жылдың 22 шілдесіндегі Саламанка шайқасында өтетін оқигада Шарп пен оның досы сержант Харпердің қатысуымен, олар тыңшылықпен айналысып, садистік және аса қауіпті полковник Филипп Леруды іздейді.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Француз полковнигі Филипп Леру мен капитан Поль Дельмас корольдік неміс легионынан қашып, Шарптың жеңіл ротасына бет алады. Леру Испаниядағы ең маңызды британдық тыңшы Эль Мирадордың құпия жеке басын, ол азаптап өлтірген дін қызметкерінен алады. Леру Дельмасты өлтіріп, оның кімдігін өзгертеді, содан кейін Шарп пен оның адамдарына тұтқындалуға рұқсат береді, өйткені британдықтар императорлық полковникке ешқашан жауап бермейді. Шарп Лерудың қылышына қызығады – ол өте жақсы жасалған, тамаша теңдестірілген Клингенталдық ауыр кавалерия қылышы. Капитан Дельмас ретінде Леру майор Джозеф Форестке сөз береді. Оны Веллингтон штаб-пәтеріне эскорттап бара жатқанда, ол эскортын өлтіріп, Саламанкаға қарай атпен қашып кетеді. Полковник Виндхэм Лерудың артынан қуады, бірақ Леру оны өлтіреді. Ол Саламанкадан тыс орналасқан үш француз бекінісінің бірінде пана табады, өйткені Әке Кертис оны жергілікті тұрғындардан қорғайды. Шарп Кертиспен бетпе-бет келеді, ол француздар қалаға қайта иеленсе, ол қала тұрғындарын Лерудың кек алуынан қорғап отырғанын түсіндіреді. Шарп Кертисті ұнатпайды, оның француздарға көңіл бөлетінін ойлайды. Саламанкада Шарп таңғажайып сұлу Маркиза де Касарес эль Гранде и Мелида Садабамен және капитан Лорд Джек Спирспен танысады. Веллингтон армиясы Маршал Мармонт армиясына қарсы маневрдің бөлігі ретінде Саламанкаға жетеді. Майор Майкл Хоган Шарптың Лерудың тастап кеткен тізімін бергеніне алаңдайды және қуаныш табады; тізім Хоганнан ұрланып, оның көптеген тыңшыларының есімдерін қамтиды. Олардың көпшілігі Лерудың қолынан азапталған және өлтірілген. Мармонтты өз шарттарымен шайқасқа шығара алмағанына ренжіді, Веллингтон екі батальонды, соның ішінде Оңтүстік Эссексті, үш француз батальонына қарсы жіберіп, Мармонтты ашуға тырысады, бірақ Мармонт оған жауап бермейді. Шайқас аяқталғаннан кейін Веллингтон Шарпты және Жеңіл ротаны Хоганның қолбасшылығына қояды (ол және оның адамдары Леруды тани алады), Леру француз бекіністерінен қашып кетпеуін қамтамасыз ету үшін. Алтыншы дивизия бекіністерді күтпеген жерден шабуылдауға тырысады, бірақ француздарға ескерту беріліп, шабуылшыларды қырғынға ұшыратады. Шарпты Маркиза кешқойға шақырады, бірақ ол бармайды. Дегенмен, Лорд Спирс кейін оны баруға көндіреді. Кештен кетуге дайындалғанда, қызметшілердің бірі оны бақтарға алып кетеді, онда ол Маркизамен жеке кездеседі. Ол өзін Эль Мирадормын деп мәлімдейді және Шарптан Лерудан қорғауды сұрайды. Олар ғашық болады (оның егде жастағы, семіз күйеуі Бразилиядағы көтерілісті басумен айналысады); біраз уақыттан кейін ол оған өзінің есімінің Елена екенін айтады. Бірнеше күннен кейін бекіністерге тағы шабуыл жасалып, олар тез беріледі. Шарп пен оның адамдары француз тұтқындарын бірнеше рет тексеріп, Леруды таба алмайды. Жарақат алғандарды тексергеннен кейін Шарп оларды Саламанкадағы ауруханаға апаруға рұқсат береді. Харпер ішегі ойып алынған француз солдатын тапқаннан кейін, Шарп Леру ауыр асқазан жарақаты бар француз солдаты ретінде маскировкаланғанын түсінеді. Жакетін артында қалдырып (ол ыстықтан шешіп тастаған), Шарп пен Харпер ауруханаға жүгіріп барады, бұл Лерудың одақтасымен, оған ат әкелгенмен кездесуін бұзады. Аурухананы аралап жүргенде Харпер Леруды табады, содан кейін жанжал басталады. Харперді баспалдақтан төмен итеріп, есінен танып қалды. Шарп жүгіріп келіп, Шарптың семсерінің жүзі сынық болғанша Лерумен қылышпен жекпе-жекке қатысады. Леру оны өлтірер алдында күзетші оған көмекке келеді, ал Леру қашады. Леру Шарптың құрсағына атқан. Жеңіл рота Шарп пен Харпердің жоғалғанын біледі және майор Хоган ескертіледі. Аурухананы іздестіру барысында Харпер әлі есінен танып қалған, бірақ Шарпты таба алмайды. Оның тасталған шалбары табылғаннан кейін, ол өлген француз солдаты деп қате түсініліп, жаппай қабірге қойылды деп есептеледі. Шын мәнінде, оны сержант Коннолли басқаратын, сулы жертөледегі өлім-жітім бөліміне алып кетті. Шарп танылмай, санасынан шығып-шығып, бірақ қасіретінен өлуден бас тартады, бұл жарақат әрқашан өлімге әкеледі. Хоган мен Харпер іздестіруді жалғастырады. Олар ақыры Шарпты табады, бірақ ол өмірден шатасып жатыр. Армия алға жылжуда, Харпер мен Изабелла (Харпер Бадахоз шайқасында құтқарып алған шаруа қыз) Шарпқа қызмет етеді. Осы арада Хоган Лорд Спирс пен бірнеше адамды Эль Мирадорды жасырын күзетуге жібереді. Уақыты бос болған Харпер қылыш сатып алып, көп сағаттар бойы оны жасайды. Изабелла оған Шарп толық жазылу жолында екенін айтады. Лорд Спирс Шарпты барып көріп, Лорд Спирс Эль Мирадорды қорғап отырғанын айтады. Шарптың бұл туралы білуі Спирске таң қалдырады және оны алаңдатады, бірақ ол Шарптың болжамын растайды. Шарп жазылып жатқанда Харпер Жеңіл ротаға оралады. Бір айдан кейін Хоган Шарпқа француздар Саламанкаға оралатынын және оның жиналып кетуі керегін жазған хат жібереді. Кешке Әке Кертис Шарптың ұрланған мылтығын қайтарады. Кертис Шарпқа Париждегі өзінің бір хабарласышысы Лерудың көп тілді қарындасы Хелене деген есімді екенін анықтағанын айтады. Кертис бұл Маркиза болуы керек деп санайды. Хоган да солай ойлайды және Шарптан Веллингтон Португалияға жылдам қайта оралатындығы туралы жалған ақпаратты таратуын сұрайды, француздықтарды алдау үшін бір дивизияны тылда қалдырады. Шарп Кертис Эль Мирадор екенін түсінеді, Маркиза емес. Ол оның француз тыңшысы емес деп үміттенеді, бірақ ол оны кешке алдап сөйлеседі. Шарп толық жазылмаған күйінде Веллингтон армиясына қосылады, Маркизаның сыйлаған атымен сапар шегеді. Мармонт Веллингтон шекараға асығысқандығын күдіктенеді, ал Маркизадан келген хабар оның күдіктерін растайды, ол армиясын қууға жібереді, бұл Веллингтонның қапанын құруына мүмкіндік береді, содан кейін Саламанка шайқасы басталады. Француздық сол жақ британдық кавалерия шабуылымен жойылды. Мармонт пен оның орынбасары екеуі де жарақат алды, сондықтан генерал Клаузель басқаруды өз қолына алады. Британдық төртінші дивизия (Оңтүстік Эссексті қоса) француз орталығына шабуыл жасайды, бірақ француздың қарсы шабуылымен кері қайтарылады. Оңтүстік Эссекстің кері шегініп бара жатқанын көрген Шарп олардың тұруы керек екенін түсінеді, француз колонналарын алтыншы дивизия үшін өлтіруге қолайлы жерге бағыттау үшін, ол шайқасқа қосылмауға төтеп бере алмайды. Ол дүмпуіне түскен Жеңіл ротаны тұруға көндіреді, ал француз колоннасы қиратылады. Француздар Альба-де-Тормес көпірін кесіп өтуге тырысып, жеңіліп, шегінеді. Веллингтон испан гарнизоны көпірді ұстап тұрғанын және француздықтар тұтқынға алынғанын сендіреді. Бірақ ол испандықтардың британдықтар жеңілгенін ойлап, қашқанын білмейді, француздықтардың шегінісі кедергісіз жалғасады. Лорд Спирс қашқан француздықтарға қарсы жеке шабуыл жасайды және қаза табады. Шарп оған көмекке келеді. Спирс өліп бара жатыр және оның қарындасына өзінің ар-ұяқты өлгенін айтуын сұрайды және ол Шарпқа өліміне себеп болатын қара ионның (сифилис) бар екенін айтады, бұл жаман өлімге әкеледі. Ол Шарпқа Хелене француз тыңшысы екенін білгенін және бұл туралы Хоганға бұрын айтқанын айтады. Шарп оның өтірік айтып отырғанын түсінеді және британдық штаб-пәтеріндегі Хоганның тізімін ұрлаған сатқын оның өзі екеніне күдіктенеді. Ол Спирске оны арқасынан пыдақтап өлтіретінін айтып, қорқытады (бұл оның қашып бара жатқанда өлтірілгенін көрсетуі мүмкін). Спирс мойындайды. Ол Кертисті сатқан жоқ, өйткені Леру бұл туралы бұрыннан білген, бірақ ол Леруға Кертистің барлық агенттері туралы жазылған кітабын берді. Спирс оның орнына Лерудың қарындасымен бір түнді өткізуді үміттенеді, бірақ оның орнына ол оған сөзін қайтарып берді және оның қарындасына...
Шын тарихқа сілтеме жасау
Онда Пиреней соғысы мен 1812 жылғы Саламанка шайқасы кезіндегі оқиғаларға сілтеме жасалады. Генерал-лейтенант Веллингтон, Франция маршалы Огюст Мармонт, Патрик Кертис, сержант Коннелли (романдағы өлім палатасының бастығы) және Колкхун Грант (полковник Леру тұтқындаған барлау офицері) – бәрі де сол аттас нақты тарихи тұлғалардың негізінде жасалған, аздаған көркемдік өңдеулер енгізілген.
Бейімделулер
Sharpe's Sword теледидарға "Sharpe's Sword" британдық теледрамасы ретінде бейімделді, ол 1995 жылы ITV желісінде көрсетілген серияның бір бөлігі. Романға негізделгенімен, оқиға кітаптан бір жыл кейін (1813 жылы) өтеді және романнан бірнеше айырмашылықтары бар.