Жас пен туған күнін дұрыс емес көрсетуге бейімділікті өлшеу әдісі
Whipple's index
Уиппл индексі: жас пен туған күнді дұрыс емес көрсетуді өлшеу әдісі. Демографиялық сараптама, санақтардағы қателіктерді анықтау, жас жинақтау туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өзінің жасын немесе туған күнін қате хабарлауға бейімділігін өлшеу әдісі. Американдық демограф Джордж Чандлер Уиппл (1866–1924) тапқан Уиппл индексі (немесе концентрация индексі) – адамдардың нақты жасын немесе туған күнін дұрыс емес көрсету бейімділігін өлшеу тәсілі. Халық санағына немесе басқа да сауалнамаларға жауап берушілер кейде жасын немесе туған күнін дөңгелек санмен (әдетте 0 және 5-ке аяқталады) немесе мәдени тұрғыдан қолайлырақ болу үшін, мысалы, жас көріну үшін немесе нақты туған күнінен «бақытты» деп саналатын күні туғандай көрсетуі мүмкін. Дөңгелек немесе «бақытты» жас көрсету процесі «жас топтау» деп аталады.
Method for measuring tendency of people inaccurately reporting their age or date of birth
Whipple's index (or index of concentration), invented by American demographer George Chandler Whipple (1866–1924), is a method to measure the tendency for individuals to inaccurately report their actual age or date of birth. Respondents to a census or other survey sometimes report their age or date of birth as a round number (typically ending in 0 and 5), or to be more culturally favorable, for example, so that they appear younger or to have been born on a date considered luckier than their actual date of birth. The process of reporting a rounded or “lucky” age is known as age heaping.
Қолданылуы
Уиппл индексі жас жинақталуын тексеру үшін кеңінен қолданылса да, ол жинақталудың 5 және 10 жылдық интервалдарда немесе цифрлық қалауға немесе дөңгелектеуге негізделген басқа да белгілі бір интервалдарда болуы мүмкін деп есептейді. Майерс аралас индексі сияқты жас жинақталуын өлшейтін басқа шаралар кез келген соңғы цифрға қатысты қалауларды анықтау үшін қолданылуы мүмкін, бірақ жинақталу үлгілері күрделі болуы мүмкін. Мысалы, ханьқытайлықтары арасында жас жинақталуы 12 жылдық циклмен жүреді, бұл қытай календарының жануар жылдарына сәйкес келеді екені көрсетілді. Бұл жинақталу шынайы өнімділік мінез-құлқынан (мысалы, жануарлардың ыңғайлы жылдарында бала туу) немесе таңдамалы есте сақтаудан немесе туған жылды хабарлаудан туындай ма, әлі анықталған жоқ. Хан халқының арасында жинақталу тым айқын болмаса да, ол жасқа байланысты емес сияқты, бірақ жүйелі және сауатсыз халық арасында жоғары деңгейде кездеседі. Ал Қытайдағы түркі мұсылман халықтарының (Синьцзян провинциясындағы ұйғырлар мен қазақтар) арасында 0 және 5 цифрымен аяқталатын жастағы адамдар арасында күшті жинақталу байқалады; ол сауатсыз халық арасында әлдеқайда жоғары және жастың үлкейтілуімен байланысты сияқты. Бұл дәстүрлі мұсылман ұлттары қытай календарынан пайдаланбайды. Бұл жағдай Уиппл индексін немесе жас жинақталуын өлшейтін, нақты цифрларға немесе жас шыңдарының ондық интервалдарына назар аударатын басқа да шараларды қолданудың барлық популяция үшін тиімді болмауы мүмкін екенін көрсетеді. Жоғарыда көрсетілген Қытайдың 1990 жылғы халық санағында хань халқы арасында 38, 50, 62, 74 және т.б. жаста жинақталу анықталды, бұл Аждаха жылында туғандарға сәйкес келеді. Ал түркі мұсылмандары арасында 35, 40, 45, 50, 55, 60 және т.б. жаста жинақталу байқалды және жасқа қарай оның деңгейі артады.
Although Whipple's index has been widely applied to test for age heaping, it assumes that the heaping is most likely to occur in 5 and 10 year intervals or some other fixed interval based on digit preference or rounding. While other measures of age heaping, such as Myers' Blended Index, can be applied to find preferences for any terminal digit, the patterns of heaping may be complex. For example, it has been shown that among Han Chinese, age heaping occurs on a 12 year cycle, consistent with preferred animal years of the Chinese calendar. Whether this heaping represents actual fertility behavior (e. g., bearing children in favorable animal years) or selective memory or reporting of year of birth has not been determined. Although the heaping is not severe among Han, and it does not seem to be associated with age exaggeration, it is systematic and is higher among illiterate populations. On the other hand, among Turkic Muslim populations in China (Uyghurs and Kazakhs in Xinjiang Province) there is severe heaping at ages ending in 0 and 5; it is much higher among illiterate populations and appears to be correlated with age exaggeration. These traditionally Muslim nationalities do not use the Chinese calendar. This finding suggests that use of Whipple's Index or other measures of age heaping that focus on specific digits or on decimal intervals of the age spikes may not be appropriate for all populations. In the case of China's 1990 census reported above, among Han heaping was found at ages 38, 50, 62, 74, and so on — ages that corresponded with being born in the Year of the Dragon. But among Turkic Muslims, heaping was found at ages 35, 40, 45, 50, 55, 60, and so on and increased in magnitude with age.
ABCC индексі
ABCC индексі – зерттеулерде қолданылатын, Уиппл индексіне негізделген тағы бір жас топтастыру индексі. Бұл әдісті А’Херн, Бэтен және Крейен жасаған. Олар жас топтастыру мен АҚШ халық санағының үлгісінен алынған адам капиталы көрсеткіштері арасындағы тығыз байланысты зерттеді, атап айтқанда, нәсіл, жыныс, білім деңгейінің жоғары және төмен болуы. Нәтижелер статистикалық тұрғыдан маңызды екенін көрсетті. Бұдан әрі, орта ғасырдан 19 ғасырға дейінгі кезеңдегі Еуропаның 17 елінен алынған деректер бойынша да осы тәжірибе жүргізілді. Нәтижелер жас топтастыру мен сауаттылық арасындағы оң корреляцияны көрсетті. Сонымен қатар, 17-дан 20 ғасырға дейінгі Латын Америкасын қамтыған тағы бір зерттеу сауатсыз халық арасында жас топтастыруға бейімділіктің жоғары екенін анықтады.
ABCC Index is another age heaping index that is used in a research and is based on the Whipple's Index. This method was developed by A’Hearn, Baten, and Crayen. Who examined a close relationship between age heaping and a number of human capital indicators from the U. S. census sample namely, the race, gender, high and low educational status. Results proved a statistically significant relationship. Further, same experiment was conduct on the data from 17 different European countries starting from the Middle Ages up until 19th century. The outcome has also depicted a positive correlation between age heaping and literacy. Moreover, another study that took into consideration Latin America from the 17th to 20th century also illustrated the higher tendency to age heaping among illiterate population.
Деректерді таңдау
ABCC индексін қолдану кезінде деректердің сапасын тексеру және институционалдық аяны, сондай-ақ деректерді іріктеу процесін қарастыру маңызды. Басты қағидалардың бірі – бұрмалау эффектілерін болдырмау үшін 23-тен жоғары және 62-ден төмен жастағы адамдарды ғана ескеру. Мұның себебі, ең төменгі жас талаптары қолданылатын жағдайда (мысалы, неке тіркеу, әскери шақыру, дауыс беру) жасқа қатысты хабардарлық артады, ал егде жастағы адамдар көбінесе жастарын жоғары көрсетуге бейім. Сонымен қатар, жастың әртүрлі топталу формалары бар екенін атап өту керек, мысалы, екіге немесе он екіге дейін. Екіге топталу ересектер, жасөспірімдер және балалар арасында көбірек кездеседі.
When applying ABCC index it is important to check the quality of the data and examine the institutional framework as well as the data selection process. One of the major rules is to consider only people above 23 and below 62, in order to prevent distortions effects. The justification is that the age awareness increases when the minimal age requirements applies (e. g. marriage registration, military conscripts, voting) whereas, older people often tend to overstate their age. Moreover, it is important to note that there are different forms of age heaping, e. g. to two or to twelve. Heaping to two is more common among adults, teenagers and children.
Қолдану
Бұл әдіс көбінесе белгілі бір халықтар немесе аймақтар арасындағы сандық сауаттылықтың теңсіздігін зерттеу үшін қолданылады. ABCC индексі адам капиталындағы айырмашылықтарды өлшеуге және одан әрі талдау жүргізуге көмектеседі. Мысалы, әртүрлі елдерден (мысалы, Францияның 26 аймағы, АҚШ-тың 25 штаты) алынған үлгі халықтың жоғарғы және төменгі сегменттерінің сандық сауаттылық деңгейлері арасындағы айырманы бағалауға болады. Бұл адам капиталының теңсіздігі өз кезегінде таңдалған елдердің болашақ экономикалық дамуына оң немесе теріс әсер ете алады.
The method is often used to explore inequality of numeracy for certain populations or regions. ABCC index helps to measure differences in human capital for further analysis. For instance, to evaluate the gap between numeracy levels of the upper and the lower segments of a sample population, taken from different countries (e. g. 26 regions of France, 25 states of the USA). This inequality of human capital might in turn exerts in further studies a negative or positive relationship on subsequent economic development of selected countries.