Кіріспе

Ағылшын тілінде 19 ғасырдағы Қытайдағы жоғары сыныптық проституткаларды белгілейтін термин – «ән салайтын қыздар», сондай-ақ «гүл қыздары». Бұл 19 ғасырдағы Қытайдағы жоғары сыныптық проституткаларды ағылшын тілінде атау үшін қолданылған термин.

Шығу тегі

Ежелгі Қытайда қатындық заңмен рұхсат етілген. Қытай дәстүрінде еркектер некеден кейін отбасының атын және мұрасын жалғастырады. Ұл мұрагерлердің болуын қамтамасыз ету үшін, жоғары топтағы үйленген ер адамның бір немесе бірнеше кәнизағы болуы қалыпты жағдай еді, егер ол оларды асырауға шамасы келсе. Бұл дәстүр әйелдің келісімінсіз де қолданылуы мүмкін: күйеуінің іс-әрекеттері заңмен қорғалған. Кәнизақтар әйелдері мен балаларымен бірге отбасында бірге өмір сүрді. Ер адам өзінің кәнизағы ретінде куртизанды немесе Геджиді таңдауы мүмкін. Көптеген куртизандар болашақ күйеулерді өздеріне тарту үшін ән айтатын, екінші әйел болуға үміттенеді. Уақыт өте келе, Қытайдың Цин династиясының соңында «қытай Геджи мәдениеті» төмендеп, оның орнына жоғары сыныптағы жезөкшелер пайда бола бастады. «Sing song girl» сөзбе-сөз аударғанда «әнші қыз» дегенді білдіреді, бірақ шын мәнісінде олай емес. Сол кезде Қытайдағы жоғары сыныптағы жезөкшелер бағаларын көтеру үшін өздерін «Сяньшен» немесе «Сяньсан» деп атады. «Сяньшен (先生)» Ву диалектісінде «Сяньсан (西桑)» деп айтылады, Шанхайдағы британдықтар мен американдықтар оны қателікпен «singsong» деп түсіндірді. Осы жезөкшелер банкеттерде де ән салғандықтан, «әнші қыз» деген атау пайда болды, бірақ ол «әнші қыз» сөзінің тікелей аудармасы емес. «Әнші қыз (歌女)» термині 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдарда биші қыздар (舞女) пайда болғаннан кейін қолданыла бастады. «Sing song girl» деген сөздің нағыз мағынасы – Қытайдағы Цин әулетінің соңынан 1949 жылға дейінгі кезеңдегі жоғары сыныптағы жезөкшелердің аударма атауы.

Терминология

Қытайдағы батыс бақылаушылары XIX ғасырда осы әйелдердің ән айтуына куә болды, бірақ оларды қалай атау керектігін білмеді. Осылайша "Әнші қыздар" деген атау пайда болды. Шую – Ең жоғары сынып – 書寓 Шую. Олар мәдениетті ойын-сауық түрлерін жақсы меңгерген. Бұған қоса, олар сұлулығымен, әдемі сөйлеуімен және сәнді киімдерімен танымал болды. Уақыт өте келе Шую класы Чансан класына сіңіп кетті. Цинь әулетінің соңы мен Қытай Республикасының басында дәстүрлі кітаптық метафоралар тек қана есімде қалды. Шую – жоғары деңгейдегі жезөкше, сонымен қатар жезөкшелікпен де айналысады. Чансан – 長三 Чансан ("ұзын үш") – кейінгі кезеңдегі жезөкшелердің ең жоғары класы. Бұл термин бастапқыда олардың серіктестік үшін үш юань, ал түнделу үшін тағы үш юань алуынан туындаған. Олар Шую класына тән мәртебе мен өнерді сақтағанмен, әлі де жыныстық сауданың бір бөлігі болып қала берді. Мысалы, олармен жақын қарым-қатынас орнату үшін біраз уақыт керек еді. Дегенмен, мұндай қарым-қатынастар тұрақты да, моногамды да емес еді. Алайда, "физанттардың" көп бөлігі жезөкшелерге тиесілі болып, клиенттерін қайта оларға қызмет көрсету үшін әкелетін.

Байланысты әсер

Тіпті ең жоғары санаттағы Чансан да жыныстық сауданың ар-ұятсыздығынан қашып құтыла алмады. Дәстүрлі көзқарас бойынша, үйленген әйелге ешкімге әсер етудің қажеті болмады. Конфуцийдің қарапайымдылық пен ұстамдылық туралы идеяларымен байланысты, бұл дене пішінін жасыратын киім үлгісіне әкелді. Дегенмен, әнші қыздар мұндай қағидалармен шектелуші емес еді. Мысалы, чионгсам киімі ғана емес, сонымен қатар жеңсіз және екі жағында ұзын тіліктері бар болды, бұл дене пішінін көрсететін. Олар өздерінің залдарын қымбат әшекейлермен және заманауи ыңғайлылықтармен безендірді, бұл оларды мәдени жағынан прогрессивті етіп, соңғы әшекейлер мен сәнді көру үшін ойын-сауық орындарына жасырын кіретін әйелдердің жағдайлары тіркелген. Кейбір жезөкшелер өздерінің портреттерін бизнесті тарту үшін пайдалана бастады – бұл ертедегі визиткалардың алғашқы үлгісі еді.

Көркем әдебиет

Әнші қыздар Хан Банцзиннің 1892 жылы жарық көрген «Шанхайдың әнші қыздары» романында танымал болды (кейін 1998 жылы «Шанхайдың гүлдері» фильміне бейімделді). Изабель Альенденің «Бақыттың қызы» (Hija de la fortuna) романында әнші қыздар екінші дәрежелі рөлде көрінеді. Тао Чиэн өз жұмысын ауру қыздарды емдеуге арнайды, бірақ көбісі көз жұмады, себебі ол оларды «эксперименттер» жүргізу деген сылтаумен үйден шығарады, олар ауырғанда ғана мұны істей алады. Өмірге оралған қыздардың өмірін жақсартуға тырысып, олардың енді жезөкшелікпен айналысу қажеттігін жоюға көмектеседі. Альенде «Сепьядағы сурет» (Retrato en Sepia) кітабында да әнші қыздарды еске алады. Амитав Гоштың «Түтін өзені» романы Оңтүстік Қытай портындағы қалалардағы қыздарды «әнші қыздар» деп атайды.