Кіріспе

Ағылшын тілінде әйелдерге, некелік жағдайына қарамастан қолданылатын құрметті атақ.

Ms. (американдық ағылшын тілінде) немесе Ms (британдық ағылшын тілінде; әдетте '/mɪz/, бірақ /məz/ немесе /məs/ дыбысталады, басымсыз буын болғанда) – әйелдің тегі немесе толық атымен қолданылатын ағылшын тіліндегі құрметті атақ, ол әйелдерге қарапайым жүгіну формасы ретінде, некелік жағдайына қарамастан қолданылады. Miss және Mrs. сияқты, Ms. атауы да барлық әйелдерге қолданылған бұрынғы ағылшын титулынан шыққан. Ол 17 ғасырда пайда болды және 20 ғасырда кеңінен қолданыла бастады. Канада мен АҚШ-та одан кейін нүкте қойылады, бірақ көптеген басқа ағылшын тілді елдерде қолданылмайды.

Терминнің тарихи дамуы және қайта жаңғыруы

Мисс және Миссис, екеуі де сол кездегі ресми Хозяйка атауынан туындаған, мырза сияқты, бастапқыда некелік жағдайы көрсетілмеген. Мс. – 17 және 18 ғасырларда Англияда «Mistress» сөзінің тағы бір қолайлы аббревиатурасы болған. Алайда, 19 ғасырда Мисс және Миссис атаулары некелік жағдаймен тығыз байланысты болды. Мс. 20 ғасырда балама ретінде танымал болды. Мс. атауын қазіргі заманғы түрінде қайта жаңғырту туралы алғашқы ұсыныс 1901 жылдың 10 қарашасында Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында шыққан «The Republican» басылымында жарияланды:

blockquote|Ағылшын тілінде біраз беймәлімдікпен біз толтыруға тырысатын бір сұрақ бар. Әркім де бір әйелдің мәртебесін білмегендіктен ұятты жағдайға түскен. Қызды «Миссис» деп атау, мәрт әйелді кемсітетін «Мисс» атауымен сөгіске тоғыстырудан да жаман. Дегенмен, фактілерді білу әрқашан оңай емес. Қазір, әрине, екі күмәнді атаудың ортақ белгісін сақтап, жыныстық қатынасына қатысты ешқандай пікір білдірмей, екі жынысқа да құрмет көрсететін, көбірек қамтитын атау қажет. «Ms» аббревиатурасы қарапайым, оны жазу оңай, және оны тиісті адам жағдайға қарай дұрыс түсіндіре алады. Ауызша қолдану үшін оны «Мизз» деп айтуға болады, бұл көптеген ауылдық аймақтарда кең таралған практикаға ұқсас, онда «Мисс» және «Миссис» екеуіне де бұрмаланған «Мис» қолданылады. 1961 жылы Шила Майклс өзінің бөлмелес серігіне жіберілген «News & Letters» журналының адресіндегі баспа қатесі деп ойлаған нәрсені көрген кезде осы атауды қолдануға тырысты. Майклс «еркекке «жататын» әйелге атау іздеді». Ол қазіргі танымал «Мисс» және «Миссис» атауларының «Mistress» атауынан туындағанын білді, бірақ әйелдерге оның қазіргі беймәлімдік коннотациялары бар бастапқы атауды ұсынуға болмайды. Оның жаңа құрмет атауын насихаттауға жасаған әрекеттері бастапқыда назарсыз қалды. 1969 жылы Нью-Йорктегі WBAI FM радиосында «The Feminists» тобымен сұхбат кезінде Майклс осы атауды ұсынды. Глория Штайнемнің досы сұхбатты естіп, оны өзінің жаңа журналының атауы ретінде ұсынды. 1972 жылдың қаңтарында «Ms.» журналы дүкендерге түсті, ал оның көп талқыланған атауы тез арада кеңінен қолданыла бастады. 1972 жылдың ақпанында АҚШ Үкіметтік баспасы ресми үкіметтік құжаттарда «Ms.» атауын пайдалануға рұқсат берді. 1976 жылы Marvel Comics «алғашқы феминистік супергерой» деп атаған «Ms. Marvel» атты жаңа супергеройды ұсынды. Тіпті осы атауды қолдануға қарсы болған бірнеше адам, соның ішінде Уильям Сафайр, АҚШ конгрессмені Джеральдин Феррароның жағдайына байланысты «Ms.» атауының ағылшын тілінде орны бар екеніне көнді. 1984 жылы АҚШ вице-президентігіне кандидат болған Ферраро өзінің туған тегін (Закаро емес) кәсіби мақсаттарда қолданды. Сафайр «бұл менің жүрегімді ауырлатады» десе де, 1984 жылы оны «Мисс Ферраро» (ол үйленгендіктен) немесе «Миссис Ферраро» (оның күйеуі «Мистер Ферраро» емес еді) деп атаудың дұрыс еместігін және оны «Миссис Закаро» деп атау оқырманды шатастыратынын мойындады.

Қолданылуы

Ms қалай қолданылуы керек немесе оны қолдану керек пе деген пікірлер әртүрлі, Ұлыбританияда АҚШ-қа қарағанда көбірек сынға ұшырайды. The Daily Telegraph газетінің стильдік нұсқаулығында Ms тек қана егер адам өзі сұраса қолданылуы керек екені, ал "әйелдің ханым немесе мисс екенін білмейтін жағдайда ғана қолдануға болмайды" делінген. The Guardian газеті құрметті атауларды тек мақалалардың бас мақалаларында қолданады және стильдік нұсқаулығында: "Егер әйелдер Мисс немесе Миссис дегенге қатысты ешқандай артықшылық білдірмесе, Ms қолданыңыз" делінген. The New York Times газеті барлық үш атауды да қолдайды: Mrs., Miss және Ms., және әр адамның тілегін ұстанады. Кейбір британдық әдеп сақшылары мен танымал тұлғалар Ms қолдануға қарсы, соның ішінде Debrett's Peerage and Baronetage журналының редакторы Чарльз Кидд бұл атауды "өте пайдалы емес" деп санайды және ол "әйелдерге, мысалы, Миссис Джон Смит деп сөйлеуге тәрбиелендім" дейді. Debrett's журналы күйеуінің атын алмаған үйленген әйел туралы айта келіп: "Ұсқынсыз естілетін Ms мәселелі. Көптеген әйелдер бұл бейтарап атауды қабылдағанмен, оны әлеуметтік хатқа жазғанда қолдану дұрыс емес" дейді. Бұрынғы британдық консервативтік партиясының депутаты (MP) Энн Виддомб: "Ms-тің қандай мағынасы бар екенін түсінбеймін және оны мәселе деп те санамаймын" деді. Ms-ті әдеттегідей қолдану, әсіресе бизнес мақсаттарында, кейбір американдық дереккөздер, соның ішінде Джудит Мартин (әдеп сақшысы ретінде танымал) тарапынан қолдалады. Бизнес саласында Emily Post институты былай дейді: "Егер сіз әйелдің ханым деп аталуын қаламайтынын білмесеңіз, Ms – әдеттегі атау формасы". American Heritage Book of English Usage кітабында: "Ms қолдану арқылы кісіге Миссис немесе Мисс деп атауға қатысты болжаудың қажеті жойлады: Ms-мен қате жасамайсыз. Әйел үйленген немесе үйленбеген, атын өзгерткен немесе өзгертпеген, Ms әрқашан дұрыс" делінген.